Năm 2026 đang trở thành một năm nhiều thách thức đối với xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Mỹ. Trong khi xuất khẩu cá tra sang một số thị trường vẫn duy trì tăng trưởng, thì xuất sang Mỹ lại suy giảm đáng kể.

Theo thống kê, xuất khẩu cá tra 8 tháng năm nay đạt 1,5 tỷ USD, tăng 9%; so với cùng kỳ, nhưng  sang Mỹ giảm gần 14%, riêng tháng 8 giảm trên 50%.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) cho rằng, áp lực “thuế chồng thuế” với cá tra đi Mỹ ngày càng lớn.

Bởi, từ ngày 24/2/2026, Mỹ áp dụng phụ thu nhập khẩu 10% trong thời hạn 150 ngày. Khi biện pháp này kết thúc vào ngày 24/7, hàng hóa Việt Nam tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 12,5% theo Điều 301.

Đối với cá tra, mức thuế này được cộng thêm vào các nghĩa vụ thuế hiện hành, trong đó đáng chú ý nhất là thuế chống bán phá giá.

Tháng 8/2026, Bộ Thương mại Mỹ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 21, xác định mức thuế 1,00 USD/kg đối với Công ty Biển Đông; 0,38 USD/kg đối với NTSF; và 0,84 USD/kg đối với Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản Cần Thơ và Công ty Nam Việt. Mức thuế của thực thể Việt Nam tiếp tục ở mức 2,39 USD/kg.

Mức thuế áp dụng thực tế đối với từng doanh nghiệp còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý và kết quả các kỳ rà soát trước. Tuy nhiên, việc thuế bổ sung 12,5% được áp dụng song song với thuế chống bán phá giá đã làm tăng đáng kể chi phí đưa cá tra vào thị trường Mỹ.

Bên cạnh các biện pháp thuế, xu hướng bảo hộ ngành cá da trơn Mỹ cũng gia tăng khi đang nhận được sự hỗ trợ chính trị mạnh hơn.

Một số nghị sĩ tại các bang sản xuất cá da trơn đã đề nghị Chính phủ tăng hỗ trợ cho ngành này trong bối cảnh chi phí sản xuất cao và hiệu quả kinh doanh suy giảm. Bộ Nông nghiệp Mỹ cũng triển khai các đợt mua cá da trơn cho các chương trình thực phẩm và dinh dưỡng, qua đó hỗ trợ đầu ra cho ngành sản xuất trong nước.

Đáng chú ý hơn là Dự luật Khôi phục thị trường nội địa năm 2026, số hiệu S.4945. Theo đề xuất, cá da trơn nhập khẩu từ Việt Nam thuộc nhóm mã hàng hóa 0304.62.00 có thể bị áp hạn ngạch 84 triệu kg mỗi năm. Lượng trong hạn ngạch được đề xuất chịu thuế 50%, trong khi lượng vượt hạn ngạch có thể chịu thuế lên tới 200%, ngoài các nghĩa vụ thuế khác.

Mặc dù đây mới là dự luật và chưa có hiệu lực. Tuy nhiên, việc xuất hiện một đề xuất với mức thuế và hạn ngạch cao như vậy cho thấy áp lực bảo hộ đối với cá da trơn nhập khẩu đang có xu hướng tăng.

Ngoài thuế, cá tra Việt Nam tiếp tục phải đáp ứng chương trình kiểm soát cá da trơn của Bộ Nông nghiệp Mỹ.

Cụ thể, Việt Nam đã được công nhận có hệ thống kiểm soát tương đương với Mỹ, nhưng các lô hàng nhập khẩu vẫn phải thực hiện yêu cầu kiểm tra tại cơ sở kiểm tra nhập khẩu được chỉ định. Tùy lịch sử tuân thủ của quốc gia, nhà máy và từng lô hàng, cơ quan chức năng có thể kiểm tra hồ sơ, nhãn, tình trạng sản phẩm hoặc lấy mẫu.

Đây không phải rào cản mới, nhưng trong bối cảnh thuế và chi phí thương mại cùng tăng, thời gian kiểm tra, lưu kho, xử lý lô hàng và các yêu cầu tuân thủ đều làm tăng thêm chi phí tiếp cận thị trường.

Nhìn tổng thể, theo Vasep, thách thức đối với cá tra Việt Nam tại Mỹ năm 2026 cộng hưởng của nhiều sức ép: thuế nhập khẩu bổ sung, thuế chống bán phá giá kéo dài, xu hướng bảo hộ ngành sản xuất nội địa và sức mua yếu. Điều này khiến việc duy trì thị phần tại Mỹ trở nên khó khăn hơn.