Chính sách miễn, giảm phí sử dụng đường bộ tại Trạm thu phí Km93+160, Quốc lộ 1 được triển khai từ năm 2018 theo quy định của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) tại công văn số 11519/BGTVT-ĐTCT về xử lý bất cập mức giá sử dụng dịch vụ đường bộ tại các trạm BOT.

Theo quy định, các phương tiện của cá nhân có hộ khẩu thường trú hoặc doanh nghiệp có trụ sở chính trong khu vực thuộc phạm vi miễn, giảm sẽ được xem xét áp dụng chính sách hỗ trợ sau khi được chính quyền địa phương xác nhận.

Theo ông Lương Văn Hiệp, Tổng giám đốc Công ty cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn (Doanh nghiệp dự án), bản chất của chính sách miễn, giảm phí được ban hành nhằm giảm tác động của trạm thu phí đến đời sống dân sinh khu vực lân cận, nhất là đối với người dân thường xuyên lưu thông qua trạm để phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày.

Tuy nhiên, khi áp dụng đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vận tải, chính sách này cũng bộc lộ một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình thực hiện.

“Đối với các doanh nghiệp vận tải hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh, chi phí sử dụng đường bộ được hạch toán vào giá thành hàng hóa hoặc dịch vụ. Trong khi đó, nếu cơ chế quản lý chưa thật sự chặt chẽ có thể phát sinh những trường hợp chưa phù hợp với mục tiêu hỗ trợ ban đầu của chính sách”, đại diện doanh nghiệp dự án cho biết.

Vào tháng 3/2026, Công an tỉnh Lạng Sơn đề nghị Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến một số doanh nghiệp có phương tiện đang thuộc diện miễn, giảm phí đi qua Trạm thu phí Km93+160 để phục vụ công tác điều tra, xác minh.

Trong đó, cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm đến một doanh nghiệp vận tải trên địa bàn xã Hữu Lũng có 63 phương tiện thuộc diện miễn, giảm phí sử dụng đường bộ. Theo số liệu thống kê, trong khoảng thời gian từ ngày 10/10/2025 đến ngày 25/3/2026, các phương tiện của doanh nghiệp này đã đi qua Trạm Km93+160 tổng cộng 6.489 lượt, với tổng số tiền được miễn, giảm hơn 549 triệu đồng.

Đại diện Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, ông Tăng Quang Triều, Giám đốc Xí nghiệp cho biết, đơn vị đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và địa phương, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu để phục vụ công tác xác minh, làm rõ.

Trước đó, vào năm 2025, theo yêu cầu của Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn đã phối hợp với UBND các xã Hữu Lũng, Tuấn Sơn và Thiện Tân kiểm tra thực địa đối với 56 doanh nghiệp đăng ký trụ sở, văn phòng kinh doanh trên địa bàn có phương tiện thuộc diện miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160.

“Sau quá trình xác minh, đơn vị xác định một số trường hợp doanh nghiệp không đủ điều kiện theo quy định hiện hành và đã đề xuất Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn hủy kích hoạt thẻ miễn, giảm phí đối với các phương tiện liên quan”, ông Triều cho biết.

Đại diện doanh nghiệp dự án cũng cho rằng, nếu chính sách miễn, giảm được áp dụng trên diện rộng đối với doanh nghiệp nhưng thiếu cơ chế hậu kiểm phù hợp sẽ phát sinh những khó khăn trong công tác quản lý. Trong khi đó, doanh thu thu phí là cơ sở để doanh nghiệp hoàn vốn đầu tư, duy trì vận hành, bảo trì tuyến đường và thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng dự án BOT đã ký với Nhà nước.

Theo ông Hiệp, thực tế thời gian qua đã xuất hiện một số trường hợp doanh nghiệp chuyển địa chỉ đăng ký kinh doanh về khu vực miễn, giảm; ký gửi phương tiện hoặc thực hiện các thủ tục hành chính để được hưởng chính sách hỗ trợ.

Đây cũng không phải lần đầu doanh nghiệp dự án kiến nghị rà soát cơ chế miễn, giảm phí. Trước đó, từ năm 2020, Công ty cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn đã có văn bản số 710/2020/CV-BOT BGLS gửi Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 - Bộ Công an) phản ánh những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160.

Theo phản ánh của doanh nghiệp dự án, nhiều phương tiện dù thuộc diện miễn, giảm nhưng thực tế thường xuyên lưu thông trên phần lớn chiều dài tuyến Quốc lộ 1, vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ ban đầu của chính sách.

Một số doanh nghiệp sau khi được miễn, giảm phí đã chuyển trụ sở hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng dữ liệu miễn, giảm chưa được cập nhật kịp thời, khiến công tác quản lý gặp khó khăn và ảnh hưởng đến nguồn thu của dự án.

Theo doanh nghiệp dự án, thực tế này cho thấy cần tăng cường công tác hậu kiểm, quản lý dữ liệu đối với các trường hợp miễn, giảm phí, đặc biệt là doanh nghiệp sở hữu số lượng lớn phương tiện thường xuyên lưu thông qua trạm thu phí.

Đồng thời, địa phương cần thường xuyên cập nhật tình trạng hoạt động thực tế của doanh nghiệp để bảo đảm chính sách được thực hiện đúng mục đích, đúng đối tượng.

Từ những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, Doanh nghiệp dự án kiến nghị các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu hoàn thiện cơ chế miễn, giảm phí theo hướng ưu tiên hỗ trợ trực tiếp người dân bị ảnh hưởng bởi trạm thu phí; đồng thời rà soát việc áp dụng đối với doanh nghiệp nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và phù hợp với mục tiêu ban đầu của chính sách.

“Việc rà soát, điều chỉnh chính sách không nhằm thu hẹp quyền lợi chính đáng của người dân mà hướng tới bảo đảm chính sách an sinh được thực hiện đúng mục tiêu ban đầu, đúng đối tượng; đồng thời góp phần duy trì tính bền vững về tài chính của các dự án BOT giao thông trong quá trình vận hành, khai thác lâu dài”, đại diện Doanh nghiệp dự án nhấn mạnh.

Được biết, Dự án BOT cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn gồm hai hợp phần: xây dựng 64 km đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn và tăng cường mặt đường 105 km Quốc lộ 1. Theo Hợp đồng BOT ký với Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng), phương án tài chính của Dự án được hoàn vốn thông qua hoạt động thu phí trên tuyến Quốc lộ 1.

Tuy nhiên, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về xử lý các bất cập tại trạm thu phí BOT, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người dân địa phương, nhà đầu tư và Nhà nước, Bộ Giao thông vận tải, UBND tỉnh Lạng Sơn và doanh nghiệp dự án đã thống nhất bỏ một trạm thu phí theo phương án ban đầu, chỉ duy trì thu phí tại Trạm Km93+160 trên Quốc lộ 1.

Theo quy định của Luật PPP và Nghị định số 63/2018/NĐ-CP, các dự án cải tạo, nâng cấp công trình giao thông hiện hữu được phép đầu tư theo hình thức BOT và tổ chức thu phí hoàn vốn theo hợp đồng đã ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Việc thu phí tại Trạm Km93+160 hiện là một phần trong phương án hoàn vốn của Dự án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật qua các thời kỳ.