Tăng lãi suất tiền gửi để hài hòa lợi ích người gửi tiền, giữ vững thanh khoản 

Đầu năm 2026, sức nóng thanh khoản tiếp tục đè nặng lên hệ thống ngân hàng. Đặc biệt, những ngày đầu tháng 2/2026, lãi suất liên ngân hàng có lúc tăng vọt tới 17% (với kỳ hạn cho vay qua đêm) trong khi lãi suất huy động của nhiều ngân hàng TMCP tư nhân cũng đã vượt 8%/năm.

Nguyên nhân của áp lực thanh khoản đến từ nhiều yếu tố.

Thứ nhất, tín dụng tăng nhanh hơn huy động thời gian dài khiến tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) toàn ngành đang ở mức cao kỷ lục (năm 2025 tín dụng tăng hơn 19% trong khi huy động vốn chỉ tăng 14%). Bên cạnh đó, từ năm 2026, tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước bị loại trừ khỏi tổng tiền gửi khi tính tỷ lệ LDR càng khiến ngân hàng gặp áp lực thanh khoản, bởi số dư tiền gửi Kho bạc tại các ngân hàng big 4 là rất lớn, có thời điểm lên tới 500.000 tỷ đồng.  

Thứ hai, thời điểm hiện tại đang là cao điểm cận tết, nhu cầu chi trả và thanh toán của doanh nghiệp cũng như người dân tăng cao. Cuối tháng 1 đầu tháng 2 cũng là cao điểm doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế và các khoản thu ngân sách, khiến tiền từ tài khoản của doanh nghiệp tại các ngân hàng thương mại được chuyển sang tài khoản KBNN mở tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tương đương với một đợt “hút tiền” quy mô lớn ra khỏi hệ thống ngân hàng.

Thứ ba, dòng tiền nhàn rỗi trong dân đang bị cạnh tranh bởi nhiều kênh khác, đặc biệt là vàng, bạc, bất động sản…   

Thứ tư, vòng quay tiền chậm (hiệu quả luân chuyển tiền tệ trong nền kinh tế còn thấp) cũng là nguyên nhân khiến thanh khoản hệ thống căng thẳng. Hiện hệ số vòng quay tiền ở nước ta chỉ khoảng 0,63 lần, cho thấy dòng vốn bị "kẹt" lại ở các kênh tài sản thay vì quay trở lại hệ thống ngân hàng dưới dạng tiền gửi thanh toán (CASA).

Trong bối cảnh này, các ngân hàng thương mại tiếp tục tăng lãi suất huy động. Thống kê cho thấy, trong tháng 1/2026, có 15 ngân hàng TMCP tư nhân đã tăng lãi suất. Nhóm ngân hàng thương mạinhà nước cũng buộc phải điều chỉnh theo.

Thực tế, với các ngân hàng thương mại nhà nước, áp lực thanh khoản không chỉ đến từ cung ứng vốn cho nền kinh tế để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng mà còn từ trách nhiệm “chủ lực” trên thị trường liên ngân hàng.

Càng về thời điểm cuối năm, các nhà băng nhỏ ngày càng tăng phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng. Theo báo cáo của NHNN, doanh số giao dịch tuần cuối tháng 1/2026 là 976.000 tỷ đồng/ngày trong khi con số này cuối tháng 8/2025 chỉ khoảng 470.000 tỷ đồng/ngày.

Hiện nay, các ngân hàng cho vay trên thị trường liên ngân hàng chủ yếu là nhóm big 4, như Agribank, VCB... Nói cách khác, ngoài cung ứng vốn cho doanh nghiệp, người dân, các ngân hàng big 4 đang phải “gánh” thanh khoản cho nhiều ngân hàng nhỏ. Vì vậy, việc big 4 tăng lãi suất huy động là dễ hiểu.

Cụ thể, ngày 23/1/2026, BIDV điều chỉnh tăng 0,6-0,9%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời triển khai phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất tương đương.

Theo đó, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng đến dưới 12 tháng ở mức 7%/năm, từ 12 tháng trở lên là 7,1-7,3%/năm). Ngoài ra, BIDV triển khai chương trình huy động ròng 20.000 tỷ dành cho khách hàng cao cấp với mức lãi suất ưu đãi: 7,2%/năm kỳ hạn 6 tháng, 7,4%/năm kỳ hạn 18 tháng.

Trước đó, Agribank cũng tăng lãi suất huy động ở một số kỳ hạn, đặc biệt là các kỳ hạn dài.

Hiện tại, lãi suất huy động với khách hàng thông thường của Agribank cao hơn 3 ngân hàng còn lại trong nhóm big 4. Là ngân hàng có thị phần huy động vốn thứ hai hệ thống (chỉ sau BIDV), cơ cấu huy động vốn chủ yếu tập trung vào khách hàng cá nhân, việc điều chỉnh lãi suất của Agribank vừa cân bằng lợi ích được người gửi tiền, vừa tăng tính cạnh tranh, vừa giải tỏa áp lực thanh khoản cho hệ thống.

Dù các ngân hàng thương mại nhà nước vừa điều chỉnh lãi suất, hiện lãi suất của nhóm này vẫn thấp hơn nhóm ngân hàng TMCP tư nhân 1-2,5% với khách hàng thông thường và 0,3-1% với khách hàng VIP.

Lãi suất sẽ tiếp tục neo cao do nhu cầu vốn cho tăng trưởng lớn 

Cùng với điều chỉnh lãi suất huy động, các ngân hàng big 4 cũng điều chỉnh lãi suất cho vay đầu tháng 2/2026. Mức điều chỉnh sàn lãi suất cho vay tại Agribank là 0,5-1% đối với tất cả kỳ hạn, BIDV tăng 0,2-3,5% tất cả kỳ hạn, tương tự VCB và Vietinbank. 

Hiện sàn lãi suất cho vay ngắn hạn của big 4 phổ biến từ 7-8%/năm và trung dài hạn là 8-12%/năm. Sàn lãi suất cho vay thông thường của Agribank đang ở mức cận dưới sàn lãi suất cho vay thông thường của nhóm big 4 và giữ khoảng cách thấp hơn khá xa đối với nhóm NHTMCP. 

Dự báo, trước tết, mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao do áp lực huy động vốn của các ngân hàng, cùng với nhu cầu thanh toán tăng mạnh trong giai đoạn cận Tết Nguyên đán.

Trong trung dài hạn, lãi suất huy động được dự báo tiếp tục có xu hướng tăng và neo cao đến cuối năm trong bối cảnh nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, trong khi NHNN dự kiến điều hành chính sách tiền tệ thận trọng hơn so với năm 2025 do dư địa nới lỏng không còn nhiều. Thanh khoản nền kinh tế phụ thuộc vào khả năng giải ngân đầu tư công và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Trong bối cảnh này mặt bằng lãi suất huy động gia tăng và dần phản ánh vào chi phí vốn của các ngân hàng trong năm 2026, lãi suất cho vay bình quân dự báo sẽ cao hơn năm 2025, phù hợp với diễn biến chi phí vốn thực tế, đồng thời có sự phân hóa rõ hơn theo ngành, lĩnh vực.

Theo đó, lĩnh vực rủi ro – đặc biệt là bất động sản- sẽ phải chịu lãi suất cao hơn. Trong khi đó, lĩnh vực sản xuất kinh doanh sẽ được nhóm ngân hàng big 4 cố gắng để giữ ổn định tối đa, tạo điều kiện cho sản xuất kinh doanh phục hồi, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.