Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về vị trí việc làm đối với viên chức nhằm cụ thể hóa Luật Viên chức năm 2025. Dự thảo định hướng chuyển cách quản lý từ hệ thống chức danh nghề nghiệp sang vị trí việc làm, lấy đây làm cơ sở xuyên suốt trong quản trị nhân sự khu vực sự nghiệp công lập.

Khi được ban hành, nghị định sẽ hình thành khung quản lý mới, chi phối các khâu từ tuyển dụng, bố trí, sử dụng đến đào tạo, đánh giá và thực hiện chính sách đối với viên chức.

Theo dự thảo, mọi hoạt động quản lý viên chức sẽ được thiết kế xoay quanh vị trí việc làm. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi viên chức được tuyển dụng, bố trí hay đánh giá đều phải gắn trực tiếp với yêu cầu cụ thể của vị trí đảm nhiệm.

Cách tiếp cận này nhằm khắc phục hạn chế của mô hình trước đây, khi việc quản lý kết hợp giữa chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm chưa tạo được sự gắn kết chặt chẽ với công việc thực tế. Không ít trường hợp tuyển dụng, đào tạo hoặc sử dụng viên chức còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đúng yêu cầu của vị trí.

Trong khi đó, Luật Viên chức năm 2025 đã không còn duy trì hệ thống chức danh nghề nghiệp như một trục quản lý độc lập. Dự thảo nghị định vì vậy được xây dựng để tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, bảo đảm việc chuyển đổi sang mô hình quản lý mới diễn ra đồng bộ.

Dự thảo quy định danh mục vị trí việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập được chia thành 3 nhóm: vị trí quản lý, vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ. Danh mục này được ban hành thống nhất trên phạm vi toàn quốc, làm cơ sở để các đơn vị căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ cụ thể lựa chọn và bố trí nhân sự phù hợp.

Đối với nhóm vị trí chuyên môn và hỗ trợ, nguyên tắc xây dựng là mỗi lĩnh vực hoạt động tương ứng với một vị trí việc làm. Trong từng vị trí có thể phân tách thành các nhóm chuyên môn hoặc lĩnh vực chuyên sâu nhằm phản ánh đúng đặc thù công việc.

Hệ thống bậc nghề nghiệp được thiết kế từ bậc 1 đến bậc 5. Theo đó, từ bậc 1 đến bậc 5 tương ứng với các mức độ từ thực hiện nhiệm vụ cơ bản theo quy trình có sẵn đến định hướng, dẫn dắt phát triển chuyên môn và hoàn thiện phương pháp, quy trình công việc. Việc thay đổi bậc nghề nghiệp không làm thay đổi vị trí việc làm của viên chức.

Dự thảo quy định mỗi vị trí việc làm phải được xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực, bao gồm các nội dung như mục tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm công việc, yêu cầu về năng lực, mối quan hệ công tác và phạm vi quyền hạn. Khung năng lực được thiết kế tương ứng với từng bậc nghề nghiệp, làm cơ sở để đánh giá mức độ đáp ứng của viên chức đối với vị trí đảm nhiệm. 

Với vị trí quản lý, ngoài yêu cầu chuyên môn, dự thảo bổ sung tiêu chí về năng lực điều hành và kết quả hoạt động của đơn vị, gắn trách nhiệm cá nhân với hiệu quả chung.

Dự thảo cũng mở rộng phân cấp, trao quyền chủ động cho đơn vị sự nghiệp công lập trong bố trí, sử dụng và phát triển đội ngũ theo vị trí việc làm. Quyền tự chủ đi kèm trách nhiệm của người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả sử dụng nhân sự, đúng người, đúng việc. Cơ chế này được kiểm soát thông qua hệ thống tiêu chí, khung năng lực và đánh giá kết quả, nhằm hạn chế tình trạng tùy tiện trong sử dụng nhân sự.

Đồng thời, quản lý vị trí việc làm được yêu cầu gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Cơ sở dữ liệu về vị trí việc làm, hồ sơ năng lực và kết quả đánh giá giúp nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi, điều hành thống nhất trên toàn hệ thống.