Thông tin được Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nêu trong báo cáo gửi Quốc hội về kết quả thực hiện một số nghị quyết giám sát chuyên đề, chất vấn của Quốc hội khóa XIV và XV trong lĩnh vực y tế.

Một trong những nội dung trọng tâm là nghiên cứu điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế theo lộ trình, tương ứng với việc mở rộng quyền lợi và nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người tham gia.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, Luật Bảo hiểm y tế quy định mức đóng tối đa bằng 6% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, lương hưu, trợ cấp hoặc mức tham chiếu theo quy định. Tuy nhiên, từ năm 2010, Chính phủ áp dụng mức đóng 4,5% đối với hầu hết các nhóm đối tượng và từ năm 2015 đến nay, mức đóng này được áp dụng thống nhất cho toàn bộ người tham gia.

Việc nghiên cứu điều chỉnh mức đóng được đặt ra trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, cùng yêu cầu mở rộng phạm vi quyền lợi và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Thực hiện Nghị quyết số 261/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, nhiều chính sách mở rộng phạm vi quyền lợi, mức hưởng bảo hiểm y tế đã được quy định, phù hợp với định hướng tăng mức đóng từ năm 2027.

Trên cơ sở Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ và Quyết định số 844/QĐ-TTg ngày 13/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế được giao xây dựng nghị định quy định việc tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, xác định các nhóm đối tượng ưu tiên, đồng thời bảo đảm phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế.

Hiện Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo nghị định, đề xuất điều chỉnh mức đóng trong giới hạn tối đa 6% theo quy định của pháp luật. Việc điều chỉnh sẽ được xem xét trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách nhà nước, nguồn lực của Quỹ Bảo hiểm y tế và khả năng chi trả của các nhóm đối tượng chịu tác động.

Đáng chú ý, cùng với lộ trình tăng mức đóng, Bộ Y tế đang đẩy mạnh rà soát, sửa đổi và bổ sung danh mục thuốc, thiết bị y tế, vật tư và dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán, hướng tới mở rộng quyền lợi thực chất cho người tham gia.

Thời gian qua, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 39/2024/TT-BYT sửa đổi, bổ sung quy định về danh mục, tỷ lệ và điều kiện thanh toán đối với dịch vụ kỹ thuật y tế; Thông tư số 24/2025/TT-BYT điều chỉnh danh mục, tỷ lệ và điều kiện thanh toán đối với vật tư y tế thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, cơ quan quản lý đang tiếp tục xây dựng các thông tư sửa đổi, bổ sung danh mục thuốc tân dược, thuốc y dược cổ truyền được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả. Đồng thời, Bộ Y tế nghiên cứu quy định thanh toán chi phí khám, chữa bệnh từ xa, khám chữa bệnh tại nhà, y học gia đình và khám sức khỏe định kỳ cho người tham gia.

Đây là những nội dung đáng chú ý trong định hướng mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế, đặc biệt đối với dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế cơ sở. Việc bổ sung các dịch vụ vào phạm vi thanh toán được kỳ vọng tạo điều kiện để người dân tiếp cận chăm sóc sức khỏe thuận tiện hơn, đồng thời phát huy vai trò của y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe và phòng bệnh.

Theo Bộ Y tế, các danh mục thuốc, vật tư và dịch vụ kỹ thuật được nghiên cứu mở rộng bao gồm nhiều nội dung triển khai tại cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu và y tế cơ sở. Quá trình điều chỉnh sẽ được rà soát, đánh giá nhằm bảo đảm sự tương thích giữa mức đóng, phạm vi hưởng và khả năng chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế.

Việc xây dựng lộ trình điều chỉnh mức đóng gắn với mở rộng quyền lợi được xem là bước đi quan trọng trong hoàn thiện chính sách bảo hiểm y tế, hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là phải hài hòa giữa mở rộng quyền lợi, tính bền vững của Quỹ Bảo hiểm y tế và khả năng đóng góp của người dân, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả khi triển khai.

Trong bối cảnh nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng đa dạng, việc tạo thuận lợi để người dân tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp với nơi cư trú, làm việc có ý nghĩa quan trọng. Đặc biệt, đối với người lao động thường xuyên thay đổi địa điểm làm việc, người chuyển nơi sinh sống hoặc những gia đình có nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại cơ sở y tế gần nhà, khả năng chủ động lựa chọn nơi đăng ký khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu giúp giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí và bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe.

Theo quy định hiện hành, người tham gia bảo hiểm y tế có thể thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu trong 15 ngày đầu của mỗi quý, tương ứng với các tháng 1, 4, 7 và 10 hằng năm. Việc điều chỉnh được thực hiện theo nhu cầu của người tham gia và quy định về đăng ký khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế.

Quy định này đặc biệt có ý nghĩa đối với lực lượng lao động di cư, công nhân tại các khu công nghiệp và người dân chuyển nơi cư trú. Thay vì phải duy trì địa điểm khám, chữa bệnh ban đầu không còn thuận tiện, người tham gia có thể đăng ký chuyển sang cơ sở y tế phù hợp hơn, qua đó chủ động tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và sử dụng hiệu quả quyền lợi bảo hiểm y tế.

Để thực hiện thủ tục, người dân có thể lựa chọn hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến, tùy theo điều kiện và nhóm đối tượng tham gia.

Đối với người tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình, hồ sơ có thể được nộp tại tổ chức dịch vụ thu ở địa phương hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội phụ trách địa bàn cư trú. Người lao động tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc thông qua doanh nghiệp có thể liên hệ bộ phận nhân sự, hành chính của đơn vị sử dụng lao động để được hỗ trợ đăng ký điều chỉnh.

Các nhóm như người nghỉ hưu, trẻ em, người có công, người hưởng trợ cấp xã hội và người mất sức lao động có thể liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội phụ trách địa bàn để được hướng dẫn thực hiện thủ tục theo quy định.

Với hình thức trực tiếp, người tham gia chuẩn bị hồ sơ đề nghị thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu và nộp tại đơn vị tiếp nhận phù hợp. Theo hướng dẫn, thời hạn giải quyết cấp đổi thẻ bảo hiểm y tế tối đa là 7 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ. Trong thời gian chờ giải quyết, quyền lợi bảo hiểm y tế của người tham gia vẫn được bảo đảm theo quy định.

Đáng chú ý, cùng với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, người dân có thể thực hiện việc thay đổi nơi khám, chữa bệnh ban đầu thông qua Cổng Dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hạn chế việc phải trực tiếp đến cơ quan tiếp nhận.

Theo đó, người tham gia đăng nhập tài khoản cá nhân trên Cổng Dịch vụ công, lựa chọn mục “Kê khai hồ sơ”, sau đó tìm mã thủ tục 612b, tương ứng với thủ tục cấp lại hoặc đổi thẻ bảo hiểm y tế do thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu hoặc thời điểm đủ 5 năm liên tục.

Người dân tiếp tục điền thông tin cơ sở khám, chữa bệnh dự kiến đăng ký, bao gồm tên và mã cơ sở theo hệ thống quản lý của ngành bảo hiểm xã hội. Sau khi hoàn tất kê khai và gửi hồ sơ, quá trình tiếp nhận, xử lý có thể được theo dõi trên hệ thống.

Việc triển khai đồng thời hai hình thức giải quyết thủ tục không chỉ tạo thuận lợi cho nhóm người lao động có khả năng sử dụng dịch vụ số mà còn bảo đảm người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn hoặc những người chưa quen với giao dịch trực tuyến vẫn có thể tiếp cận chính sách.

Một điểm đáng lưu ý là thủ tục thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu được thực hiện hoàn toàn miễn phí. Người tham gia không phải trả thêm bất kỳ khoản phí hành chính nào cho việc điều chỉnh này. Nếu phát hiện cá nhân hoặc tổ chức thu tiền trái quy định, người dân có thể phản ánh đến cơ quan bảo hiểm xã hội để được xem xét, xử lý.

Ở góc độ quản lý, việc tạo điều kiện thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu không đơn thuần là cải cách một thủ tục hành chính, mà còn góp phần nâng cao tính linh hoạt của chính sách bảo hiểm y tế trước sự dịch chuyển của dân cư và thị trường lao động.

Khi người dân có điều kiện đăng ký khám, chữa bệnh tại cơ sở phù hợp với nhu cầu thực tế, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế ban đầu sẽ thuận lợi hơn. Điều này cũng tạo cơ sở để phát huy vai trò của hệ thống y tế cơ sở trong theo dõi, quản lý sức khỏe, phát hiện sớm bệnh tật và chăm sóc người mắc bệnh mạn tính.

Tuy nhiên, quyền lựa chọn cơ sở khám, chữa bệnh ban đầu cần được thực hiện trong khuôn khổ các quy định về phân cấp chuyên môn, điều kiện tiếp nhận và khả năng đáp ứng của từng cơ sở y tế. Việc thay đổi địa điểm đăng ký không đồng nghĩa với việc người tham gia có thể đăng ký tại bất kỳ bệnh viện nào mà không phụ thuộc vào các điều kiện liên quan.

Về lâu dài, hiệu quả của chính sách không chỉ được đánh giá qua mức độ đơn giản của thủ tục mà còn phụ thuộc vào chất lượng khám, chữa bệnh tại cơ sở, khả năng kết nối dữ liệu và tính liên thông trong quản lý người tham gia bảo hiểm y tế.

Trong tiến trình hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân, việc bảo đảm quyền lợi phải đi đôi với nâng cao chất lượng phục vụ. Cho phép người dân linh hoạt thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu, đồng thời mở rộng giải quyết thủ tục trên môi trường số, là một bước cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ công, góp phần đưa chính sách bảo hiểm y tế đến gần hơn với nhu cầu chăm sóc sức khỏe thực tế của người dân.