Năm 2025, điện thương phẩm toàn tỉnh Lai Châu đạt 275,67 triệu kWh, tăng 2,9% so với năm trước; phụ tải cực đại đạt 73,5 MW, tăng 17,2%.

Ban Chỉ đạo phát triển Điện lực tỉnh Lai Châu đã cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chỉ đạo vận hành hệ thống điện an toàn, linh hoạt, vừa đáp ứng nhu cầu phụ tải địa phương, vừa giải tỏa công suất nguồn lên lưới truyền tải 220 – 500 kV, hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ.

Hiệu quả phối hợp thể hiện rõ trong công tác bảo đảm cung ứng điện. Ba nhà máy thủy điện lớn do EVN đầu tư và vận hành là Thủy điện Lai Châu (1.200 MW), Thủy điện Huội Quảng (520 MW) và Thủy điện Bản Chát (220 MW) hàng năm cung cấp trung bình khoảng 21 tỷ kWh cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời đóng góp trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm vào ngân sách tỉnh, trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cùng với các công trình hiện hữu, Ban Chỉ đạo đã phối hợp với EVN thúc đẩy công tác chuẩn bị đầu tư các dự án thủy điện mở rộng theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, gồm mở rộng Thủy điện Lai Châu, Huội Quảng và Bản Chát với tổng công suất dự kiến 770 MW.

Các dự án này đang được EVN triển khai các bước khảo sát, lập hồ sơ, dự kiến khởi công từ cuối năm 2026, qua đó tạo dư địa bổ sung nguồn điện và nâng cao khả năng khai thác hiệu quả tài nguyên nước trong giai đoạn tới.

Trong lĩnh vực lưới điện, năm 2025 ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Các dự án nâng công suất trạm biến áp 500 kV Lai Châu, 220 kV Than Uyên, 220 kV Mường Tè đã hoàn thành, nâng cao đáng kể khả năng giải tỏa công suất nguồn. Nhiều công trình đường dây, trạm biến áp 220-500 kV khác đang được triển khai hoặc chuẩn bị đầu tư, trong đó Ban Chỉ đạo đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo thỏa thuận hướng tuyến, vị trí trạm và phối hợp các sở, ngành liên quan xử lý vướng mắc phát sinh.

Đối với tình hình cấp điện nông thôn, vùng sâu, vùng xa, sự vào cuộc của Ban Chỉ đạo cùng EVN và Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã mang lại kết quả rõ rệt. Đến hết năm 2025, 100% xã, phường của tỉnh có điện lưới quốc gia; 99,3% thôn, bản có điện; tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện đạt 97,1%.

Với các bản chưa có điện, Ban Chỉ đạo đã có giải pháp cấp điện tạm thời và đồng thời kiến nghị bổ sung nguồn vốn ngân sách nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 để hoàn thiện hạ tầng lưới điện, hướng tới mục tiêu cấp điện cho các điểm bản, điểm dân cư còn lại.

Theo ông Phạm Hồng Phương, Phó tổng giám đốc EVN, Lai Châu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống điện quốc gia, được ví như “quả pin sạch” của đất nước. Trong tầm nhìn trung và dài hạn nhằm tận dụng tối đa tiềm năng, lợi thế này của tỉnh nhà, EVN sẽ tập trung xây dựng các tuyến đường dây 500 kV trục chính để giải tỏa công suất nguồn, đồng thời đầu tư mở rộng các nhà máy thủy điện hiện hữu nhằm tăng khả năng điều tiết hệ thống.

Bên cạnh đó, lãnh đạo EVN cho biết, EVN cam kết phối hợp với địa phương hoàn thành cấp điện cho các bản chưa có điện trong năm 2026, đồng thời nhấn mạnh, sự đồng hành của tỉnh trong giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư là yếu tố quyết định tiến độ các dự án.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Giàng A Tính - Trưởng Ban Chỉ đạo cũng cho hay, năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh đạt khoảng 9.503 tỷ đồng, tăng 10,6%, chiếm gần 40% cơ cấu kinh tế; trong đó, điện gần như là trụ cột duy nhất của khu vực công nghiệp, khi địa phương chưa có các ngành chế biến, chế tạo quy mô lớn.

Đáng chú ý, tổng thu ngân sách toàn tỉnh năm 2025 đạt khoảng 3.500 tỷ đồng (bao gồm cả các khoản tài trợ) - một trong những mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng ngành Điện tỉnh nhà đóng góp khoảng 1.400 tỷ đồng, các thuỷ điện nhỏ trong tỉnh khoảng trên 790 tỷ đồng. Như vậy, tổng thu ngân sách các đơn vị do EVN đóng góp chiếm trên 65% tổng thu ngân sách tỉnh, cao hơn 10% so với dự toán ban đầu. Nguồn thu này tạo điều kiện để tỉnh đầu tư trở lại cho các xã khó khăn, cải thiện hạ tầng và đời sống người dân.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Giàng A Tính thẳng thắn chỉ ra những khó khăn đặc thù của địa phương miền núi, biên giới như vướng mắc đất đai do thiếu hồ sơ chính chủ, giải phóng mặt bằng theo cơ chế thỏa thuận còn nhiều điểm nghẽn, thủ tục hành chính qua nhiều cấp kéo dài thời gian. Năng lực của một số nhà đầu tư thủy điện nhỏ còn hạn chế, dẫn tới nguy cơ chậm tiến độ, thất thu ngân sách.

Về định hướng thời gian tới, lãnh đạo tỉnh khẳng định quyết tâm coi điện lực tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu; đồng thời yêu cầu các cấp, các ngành phối hợp chặt chẽ với ngành điện, rà soát quy hoạch đất đai, kiên quyết sàng lọc nhà đầu tư và phấn đấu hoàn thành xóa các “bản trắng điện” trong năm tới, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững của tỉnh.