Theo khói bếp tìm người xác thực thuê bao

Mây mù chưa kịp tan trên sườn núi, khói bếp vẫn vương vấn trên nóc nhà, lảng bảng hòa cùng sương sớm, Trưởng bản Sùng Seo Gà (thôn Bản Phố 2C, xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai) vơ vội chiếc loa cầm tay, khởi động xe máy, bắt đầu hành trình gọi người dân đi xác thực. Đến những mỏm núi, đỉnh đồi, Sùng Seo Gà chĩa loa xuống, nói to bằng tiếng Mông, mời bà con đến xác thực thông tin thuê bao Vinaphone. Nếu không thông báo sớm, bà con sẽ lên nương, làm rẫy. 

Khác với Sùng Seo Gà, ở cách đó hơn 10 km, khi nắng chiều sắp tắt trên sườn núi, trưởng bản Giàng Seo Thếnh (bản Sân Bay, xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai) lại trèo lên cây nhìn từng nóc nhà. Có khói bếp bay lên là biết bà con đi làm rẫy, làm nương đã về. Thếnh lấy điện thoại gọi mời bà con xuống xác thực thuê bao. Nhà nào không gọi được thì đêm nay, Thếnh sẽ cùng nhân viên VNPT đến từng nhà xác thực cho họ.

Một tuần trước, VNPT Bắc Hà đã gọi điện, gửi danh sách những thuê bao trong bản chưa xác thực thuê bao. Gà và Thếnh đã gửi thông tin danh sách, cách thức thực hiện để hướng dẫn bà con tự xác thực. Nhưng chỉ một số ít thanh niên tự xác thực được, phần lớn người dân vẫn dùng điện thoại “cục gạch”, nhiều người không biết chữ, lại không am hiểu công nghệ nên “chi pâu” (không làm được).

Xã Bắc Hà chỉ là 1 trong 10 xã mà VNPT Bắc Hà quản lý. Địa bàn quản lý của VNPT Bắc Hà trải rộng suốt 3 huyện cũ trước sáp nhập là Bắc Hà, Si Ma Cai, Mường Khương, nhưng chỉ có 15 cán bộ, nhân viên. Họ phải hỗ trợ hàng chục ngàn thuê bao xác thực chỉ trong 2 tháng, trên địa bàn rộng với đường đi khó khăn, hiểm trở.

Ông Đỗ Văn Tám, Giám đốc VNPT Bắc Hà cho biết, ngay sau khi có yêu cầu xác thực thông tin thuê bao, từ ngày 15/4, VNPT Bắc Hà đã tiếp nhận các quy trình kỹ thuật, chương trình truyền thông, lên kế hoạch triển khai thực hiện; làm việc với cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các tổ dân phố, thôn bản để triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Chỉ vài ngày sau, VNPT Bắc Hà đã đưa toàn bộ nhân lực, thành lập các tổ hỗ trợ lưu động tại các trung tâm xã và xuống tận từng bản. Ở đó, loa phóng thanh của xã phát thông tin truyền thông xác thực thuê bao bằng nhiều thứ tiếng như Mông, Nùng, Dao… Các nội dung truyền thông và danh sách thuê bao cần xác thực được gửi cho Trưởng thôn và Bí thư chi bộ qua Zalo để thông báo rộng rãi tới người dân.

“Thực tế triển khai phát sinh nhiều tình huống phức tạp. Có trường hợp căn cước công dân của người dân đã hết hạn hoặc chưa định danh điện tử mức độ 2. Khi đó, VNPT Bắc Hà phải phối hợp với công an xã để cấp lại căn cước và hỗ trợ định danh điện tử cho người dân trước khi thực hiện xác thực thuê bao. Có nhiều trường hợp con đăng ký thuê bao ở địa phương nhưng đi làm xa, để điện thoại ở nhà cho bố mẹ dùng…”, ông Tám cho biết.

“Có gia đình ở bản Nà Xán, xã Si Ma Cai chỉ có duy nhất 1 chiếc điện thoại sử dụng chung. Lúc xuống giúp xác thực thì điện thoại không ở nhà nên phải mất nhiều lần mới xác thực được”, chị Đặng Tú Lệ, nhân viên VNPT Bắc Hà kể.

Có những tình huống mà nhân viên nhà mạng cũng phải lắc đầu “chi pâu”. Như việc không ít trường hợp người dân e ngại bị lừa đảo nên từ chối xác thực thông tin khi nhân viên viễn thông xuống bản hỗ trợ. Nhân viên VNPT phải nhờ Trưởng thôn trực tiếp vận động, thậm chí phải ký xác nhận là người của VNPT thì bà con mới đồng ý hợp tác.

Nhưng khó khăn toàn diện nhất là đợt cao điểm xác thực thuê bao này đang đúng vào mùa gặt của đồng bào vùng cao. Họ đi từ tờ mờ sáng đến tối mịt mới về. Vì vậy, “chiến thuật tiếp cận” buộc phải thay đổi.

“Anh em chúng tôi phải bố trí xuống thôn bản vào buổi tối từ 19h đến 21h, lúc đó mới gặp được bà con đi làm nương về để hỗ trợ xác thực thuê bao. Có những bản cách trung tâm tới 50 km đường núi hiểm trở, đi lại khó khăn, thời tiết thất thường, sương mù kín đặc nên nhân viên phải mất gần 5 tiếng cho cả quãng đường đi và về”, ông Tám cho biết.

Từ giữa tháng 4/2026 đến nay, toàn bộ nhân viên VNPT Bắc Hà đã tỏa xuống tận thôn, bản để hỗ trợ đồng bào dân tộc xác thực thuê bao. Những người già, người yếu thế hoặc không có smartphone đều được hỗ trợ tận nhà để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình xác thực thông tin thuê bao.

Cuộc đua với thời gian

Đến thời điểm hiện nay, VNPT Lào Cai đang triển khai quyết liệt công tác xác thực, chuẩn hóa thông tin thuê bao trên toàn tỉnh theo đúng quy định. Đơn vị đã chỉ đạo các bộ phận trực thuộc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như rà soát dữ liệu thuê bao, giao nhiệm vụ cụ thể đến từng cá nhân phụ trách địa bàn, tăng cường truyền thông tới khách hàng và phối hợp chặt chẽ với UBND các xã, phường, lực lượng công an, hệ thống kênh điểm bán, các điểm ủy quyền và hệ thống điểm giao dịch xã hội hóa để hỗ trợ người dân thực hiện xác thực thông tin qua NFC, VNeID và ứng dụng MyVNPT.

Bên cạnh việc tổ chức hỗ trợ tại các điểm giao dịch, VNPT Lào Cai còn triển khai các tổ hỗ trợ lưu động đến tận địa bàn vùng sâu, vùng xa, khu vực đông dân cư, làm việc trực tiếp với từng thôn, bản nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách hàng trong quá trình chuẩn hóa thông tin thuê bao.

Tính đến hết ngày 20/5/2026, toàn tỉnh Lào Cai đã thực hiện chuẩn hóa đạt gần 60% kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, khó khăn đang dồn vào hơn 40% còn lại.

Trong quá trình triển khai, VNPT đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều khách hàng chưa quen sử dụng các ứng dụng số như app MyVNPT hay app VNeID. Cùng với đó, tỉnh Lào Cai có số lượng hộ nghèo và cận nghèo đang sử dụng VTCI chưa có smartphone còn nhiều nên cần được hỗ trợ trực tiếp trong quá trình thao tác và xác thực thông tin. Điều này khiến thời gian thực hiện kéo dài hơn và đòi hỏi lực lượng hỗ trợ phải chủ động, kiên trì hướng dẫn để bảo đảm hoàn thành đúng quy định, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho khách hàng.

Bà Đậu Ái Loan, Phó giám đốc VNPT Lào Cai cho biết, Lào Cai là tỉnh miền núi, địa bàn rộng và chia cắt, khó khăn lớn nhất trong đợt xác thực, chuẩn hóa thông tin thuê bao lần này chính là việc tiếp cận và hỗ trợ khách hàng tại các khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Nhiều địa bàn như Si Ma Cai, Y Tý, Trạm Tấu hay Mù Căng Chải có địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, các thôn bản cách xa trung tâm nên cán bộ, nhân viên phải mất rất nhiều thời gian di chuyển để trực tiếp hỗ trợ người dân.

Bên cạnh đó, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, trình độ tiếp cận công nghệ chưa đồng đều cũng khiến công tác tuyên truyền và hướng dẫn gặp nhiều trở ngại. Tỷ lệ khách hàng chưa sử dụng các nền tảng số như app MyVNPT, hay app VNeID còn lớn, nên việc thực hiện xác thực thông tin gặp không ít khó khăn.

Vì vậy, ngoài việc bảo đảm tiến độ triển khai theo quy định, VNPT Lào Cai yêu cầu cán bộ, nhân viên phải kiên trì “đi từng bản, đến từng hộ”, trực tiếp hướng dẫn thao tác để giúp người dân hoàn thành chuẩn hóa thông tin thuê bao một cách thuận lợi và chính xác nhất.

Từ thực tiễn triển khai trên địa bàn miền núi, vùng cao, VNPT Lào Cai kiến nghị cần tăng cường công tác truyền thông theo hướng phù hợp hơn với đặc thù địa phương, đặc biệt là hỗ trợ nội dung tuyên truyền bằng tiếng dân tộc như Mông, Tày, Nùng… trên các kênh chính thống để người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và nắm bắt đầy đủ chủ trương, chính sách của Nhà nước cũng như các quy định liên quan đến chuẩn hóa, xác thực thông tin thuê bao.

Song song đó, cần đa dạng hóa hình thức truyền thông thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, tổ công nghệ số cộng đồng, chính quyền địa phương và các lực lượng tại cơ sở cùng vào cuộc phối hợp với các nhà mạng nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền tại các khu vực vùng sâu, vùng xa.