Giữ “hồn” Trung thu trong nhịp sống phố cổ

Mỗi độ tháng Tám âm lịch, khi những chiếc đèn ông sao, mặt nạ giấy bồi, đầu lân và trống ếch phủ sắc đỏ, vàng lên phố Hàng Mã, Hà Nội dường như bước vào một nhịp sống khác. Đó là nhịp của tiếng trống múa lân, tiếng trẻ nhỏ reo vui, dòng người mua bán tấp nập và những ký ức Trung thu tưởng đã nằm yên bỗng trở về.

Từ ngày 11/9 đến hết ngày 25/9/2026, tức ngày 1 đến ngày 15 tháng Tám âm lịch, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức Chợ Trung thu truyền thống phố cổ năm 2026 với chủ đề “Tôn vinh, gìn giữ và lan tỏa giá trị Trung thu truyền thống”.

Không gian chợ được tổ chức trên phố Hàng Mã, đoạn từ ngã tư Hàng Mã, Hàng Đường đến ngã tư Hàng Mã, Hàng Cót. Các gian hàng được bố trí dọc hai bên phố, phục vụ người dân và du khách tham quan, mua sắm, trải nghiệm. Trong suốt thời gian diễn ra chợ, đoạn phố này được cấm phương tiện 24/24 giờ và tổ chức phân luồng giao thông theo phương án của cơ quan chức năng.

Tết Trung thu từ lâu đã trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa của người Việt, là dịp sum họp gia đình, dành sự quan tâm cho thiếu nhi và cùng hướng về những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với người Hà Nội, ký ức ấy còn gắn liền với Hàng Mã, Hàng Thiếc, Hàng Gai cùng những tuyến phố rực rỡ đèn ông sao, ông tiến sĩ giấy, đèn cá chép, đèn thiềm thừ, tò he và mặt nạ giấy bồi.

Nằm giữa khu phố cổ Hà Nội, chợ Trung thu Hàng Mã đã trở thành điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp Rằm tháng Tám. Mỗi gian hàng, góc phố mang theo một câu chuyện về niềm vui của trẻ nhỏ, sự háo hức của các gia đình và nhu cầu tìm về những giá trị truyền thống giữa đời sống đô thị hiện đại.

Năm nay, chợ được đặt trong chuỗi hoạt động văn hóa rộng hơn, gồm chương trình “Lưu trăng phố cổ 2026” tại 22 Hàng Buồm, không gian “Đón trăng” tại Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây và không gian sáng tạo về đầu sư tử truyền thống tại Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ.

Sự kết nối này mở ra một hành trình trải nghiệm tương đối hoàn chỉnh. Từ Hàng Mã, du khách có thể tiếp tục đến Hàng Buồm, Mã Mây, hồ Hoàn Kiếm để khám phá những lớp văn hóa khác nhau của Trung thu Hà Nội. Một tuyến phố bán hàng theo mùa nhờ đó đang được định hình thành không gian văn hóa, du lịch và kinh tế lễ hội.

Các gian hàng tại chợ tập trung giới thiệu đồ chơi trẻ em, đồ trang trí, sản phẩm thủ công, bánh Trung thu truyền thống và những mặt hàng phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc. Không gian trang trí được định hướng hài hòa với cảnh quan phố cổ, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp của các sản phẩm Việt Nam và hạn chế tình trạng thương mại hóa thiếu kiểm soát.

Chợ còn là nơi người lớn tìm lại tuổi thơ, trẻ em tiếp xúc gần hơn với văn hóa dân gian. Trung thu vì thế không dừng ở việc được nhớ lại qua hoài niệm, mà tiếp tục hiện diện, được trải nghiệm và trao truyền giữa các thế hệ.

Sức hút liên thế hệ ấy được thể hiện khá rõ qua cảm nhận của du khách. Chị Hồng Hà, phường Cầu Giấy, Hà Nội cho biết, dù còn gần nửa tháng mới đến Trung thu, Hàng Mã đã rực rỡ, giúp chị cảm nhận rõ không khí lễ hội. Chị chủ động đến sớm chụp ảnh vì dự đoán càng gần Rằm, tuyến phố càng đông.

Với chị Ánh Ngọc, du khách đến từ Hải Phòng, Hàng Mã mỗi mùa Trung thu vẫn mang đến một cảm giác đặc biệt, dù chị đã nhiều lần đến Hà Nội. Theo chị, đèn ông sao, mặt nạ giấy bồi và đầu lân gợi lại “không khí Trung thu thời còn nhỏ”. Chuyến đi vì thế kết hợp giữa tham quan, chụp ảnh và mua đồ chơi truyền thống làm quà cho trẻ em.

Nếu trẻ em bị cuốn hút bởi ánh sáng, màu sắc và đồ chơi, người lớn tìm thấy trên phố những mảnh ký ức tuổi thơ. Chính sự gặp gỡ ấy tạo nên sức sống bền bỉ cho Hàng Mã, nơi mỗi sản phẩm dân gian vừa là hàng hóa, vừa là vật dẫn truyền cảm xúc và văn hóa.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư chiều ngày 16/9/2026, nhiều khách nước ngoài dừng khá lâu trước các gian hàng, ngắm đồ chơi, chụp ảnh, lựa chọn đồ lưu niệm và thể hiện sự thích thú với những sản phẩm mang dấu ấn Trung thu Việt Nam. Đèn ông sao, đầu lân, mặt nạ giấy bồi và đèn lồng nhiều màu sắc tạo nên sức hấp dẫn nhờ sự tương phản giữa kiến trúc phố cổ và không gian lễ hội rực rỡ.

Những cảm nhận của du khách quốc tế cũng cho thấy giá trị văn hóa của Hàng Mã vượt xa một địa điểm mua sắm. Chị Ananya Sharma, du khách đến từ Ấn Độ ấn tượng với không gian nhiều màu sắc, nhộn nhịp và những món đồ nhỏ xinh. Khi biết các sản phẩm này chủ yếu xuất hiện vào mùa Trung thu, chị càng thấy con phố đặc biệt và muốn tìm hiểu thêm về các lễ hội truyền thống của Việt Nam.

Trong khi đó, ông Julien Moreau, du khách đến từ Pháp đặc biệt chú ý tới tò he và quá trình nghệ nhân tạo hình ngay tại chỗ. Ông nhận xét: “Nó giống như một tác phẩm sống động, mang hơi thở văn hóa Việt Nam”. Theo ông, quá trình chế tác bằng tay chính là điểm khác biệt so với hàng công nghiệp phổ biến tại châu Âu.

Từ phố bán hàng mùa vụ đến không gian kinh tế lễ hội

Tết Trung thu năm 2026 rơi vào thứ Sáu, ngày 25/9. Ngay từ đầu tháng 9, phố Hàng Mã đã bước vào mùa kinh doanh cao điểm với các nhóm hàng chủ đạo như đèn ông sao, đèn lồng, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi, đầu lân, trống và đồ chơi tích hợp ánh sáng, âm thanh.

Lượng khách bắt đầu tăng từ kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, gồm các gia đình có trẻ nhỏ, khách đến từ các tỉnh và du khách quốc tế. Tuy vậy, thời điểm đầu tháng 9 chưa phải cao điểm mua sắm. Các tiểu thương kỳ vọng sức mua sẽ tăng mạnh trong một đến hai tuần sát Rằm.

Đáng chú ý, đồ chơi truyền thống vẫn giữ vị trí nổi bật trước sự phát triển của các dòng sản phẩm điện tử. Đèn ông sao, mặt nạ giấy bồi, trống, đầu lân và đèn kéo quân tiếp tục được nhiều phụ huynh lựa chọn nhờ gắn với ký ức Trung thu và mang đậm yếu tố văn hóa Việt. Trong khi đó, sản phẩm hiện đại tích hợp đèn LED, âm thanh hoặc thiết kế cách điệu tạo thêm lựa chọn cho người tiêu dùng.

Mùa Trung thu năm nay, giá các mặt hàng nhìn chung ổn định, chưa biến động đáng kể so với năm trước. Đèn ông sao nhỏ có giá khoảng 30.000 đến 40.000 đồng, loại cỡ lớn từ 50.000 đến 80.000 đồng. Mặt nạ giấy bồi được bán với giá từ 30.000 đến 70.000 đồng, trống Trung thu từ 50.000 đến 150.000 đồng. Các loại đồ chơi và đèn lồng phổ thông chủ yếu dao động từ 40.000 đến 150.000 đồng. Những sản phẩm kích thước lớn, thiết kế cầu kỳ hoặc tích hợp công nghệ có giá trên 250.000 đồng, một số loại vượt 500.000 đồng.

Cơ cấu hàng hóa mở rộng trong khi giá cả ít biến động cho thấy thị trường Trung thu 2026 đang dịch chuyển theo hướng gia tăng giá trị đơn hàng. Đồ chơi truyền thống tiếp tục giữ vai trò linh hồn của phố, còn sản phẩm trang trí chuyên nghiệp, tiểu cảnh và hàng đặt theo yêu cầu tạo thêm dư địa thương mại.

Giá trị kinh tế của Hàng Mã cũng đang được bổ sung bằng giá trị trải nghiệm. Nhiều người đến đây để tham quan, chụp ảnh và hòa mình vào không khí lễ hội, thay vì chỉ mua sắm. Vì vậy, mật độ khách đông chưa thể đồng nhất với sức mua thực tế, nhưng dòng người ấy góp phần kéo dài thời gian lưu trú, mở rộng hành trình tiêu dùng sang các tuyến phố và không gian văn hóa lân cận.

Để bảo đảm chợ vận hành văn minh, an toàn, UBND phường Hoàn Kiếm bố trí các điểm trông giữ xe đạp, xe máy tại phố Thuốc Bắc, một phần phố Hàng Mã và khu vực nút giao Hàng Lược, Hàng Rươi. Trên phố Thuốc Bắc có điểm trông xe miễn phí dành cho người dân sinh sống tại phố Hàng Mã.

Các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh phải thực hiện đúng vị trí, diện tích, ngành hàng; bảo đảm hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, niêm yết và bán đúng giá, không chèo kéo hoặc ép giá. Các quy định về văn minh thương mại, an toàn thực phẩm, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và vệ sinh môi trường được kiểm tra thường xuyên, nhất là trong ngày và khung giờ cao điểm.

Giữa nhịp sống thương mại sôi động, giá trị lớn nhất của Chợ Trung thu truyền thống phố cổ năm 2026 vẫn nằm ở khả năng giữ cho ký ức tiếp tục sống. Khi một chiếc đèn ông sao còn được trẻ nhỏ nâng niu, một chiếc mặt nạ giấy bồi còn khiến du khách dừng lại và tiếng trống lân còn vang giữa phố, Trung thu truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống đương đại bằng sức sống tự nhiên nhất.

Từ một khu phố bán hàng theo mùa, Hàng Mã đang từng bước trở thành cửa ngõ trực quan để người dân và du khách tiếp cận văn hóa Việt Nam. Ở đó, thương mại tạo sinh khí cho di sản, còn văn hóa làm nên giá trị khác biệt cho hoạt động kinh doanh. Đó cũng là nền tảng để Hà Nội phát triển một không gian kinh tế lễ hội giàu bản sắc, văn minh và bền vững giữa lòng phố cổ.