Bối cảnh đặc biệt

Trong 90 ngày cao điểm GPMB, từ ngày 25/6 đến 22/9/2026, được triển khai theo Chương trình số 7878/CTr-UBND ngày 19/6/2026 của UBND tỉnh Khánh Hòa, là thời điểm địa phương đồng thời phải đẩy nhanh GPMB nhiều công trình, dự án trọng điểm, động lực, thuộc các lĩnh vực giao thông, khu công nghiệp, đô thị, thủy lợi, năng lượng, y tế và các khu tái định cư phục vụ đường sắt tốc độ cao.

Nhiều dự án có diện tích thu hồi đất lớn, số trường hợp bị ảnh hưởng nhiều. Một số dự án kéo dài qua nhiều năm, hồ sơ địa chính, nguồn gốc và quá trình sử dụng đất phức tạp, phương án bồi thường được xây dựng qua nhiều thời kỳ.

Chương trình còn được triển khai trong giai đoạn tỉnh sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Địa bàn quản lý của nhiều xã, phường thay đổi, trong khi thẩm quyền thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phân cấp mạnh cho cấp xã. Vì vậy, ngoài yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, tỉnh phải kiện toàn tổ chức thực hiện, bàn giao hồ sơ, hướng dẫn thẩm quyền và tháo gỡ vướng mắc phát sinh, bảo đảm tuân thủ pháp luật và quyền lợi của người có đất thu hồi.

Trên cơ sở đó, UBND tỉnh xác định GPMB là nhiệm vụ trọng tâm, giao mục tiêu, khối lượng và thời hạn cụ thể cho từng dự án. Tùy tình hình thực tế, có dự án phải hoàn thành 100% GPMB; dự án khác được giao mục tiêu 30%, 50%, 70%, 80% hoặc hoàn thành một công đoạn như kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường.

Cách làm này nhằm tập trung xử lý đúng khâu đang là điểm nghẽn, thay vì chỉ theo dõi tỷ lệ hoàn thành chung. Việc đánh giá kết quả cũng phải căn cứ vào chỉ tiêu cụ thể được giao cho từng dự án.

Theo ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong thời gian thực hiện chương trình, Sở đã tham mưu UBND tỉnh và ban hành, hướng dẫn hơn 150 văn bản liên quan đến GPMB và xử lý tình huống phát sinh. Tiến độ được cập nhật trên hệ thống IOC; các cuộc họp, kiểm tra hiện trường và làm việc trực tiếp được tổ chức đối với những dự án chậm tiến độ hoặc có vướng mắc vượt khả năng xử lý của địa phương.

Sở thành lập Tổ công tác, kiểm tra trực tiếp tại các xã, phường có dự án trọng điểm, Trung tâm Phát triển quỹ đất và các ban quản lý dự án. Nội dung kiểm tra không dừng ở việc đối chiếu tỷ lệ báo cáo mà đi sâu từng công đoạn: số trường hợp đã kiểm kê, hồ sơ chưa xác minh nguồn gốc, phương án đã lập, niêm yết, thẩm định, phê duyệt; số trường hợp đã chi trả nhưng chưa bàn giao mặt bằng; hồ sơ tồn đọng tại đâu, nguyên nhân và thời hạn xử lý.

Thông qua hệ thống IOC, Tổ công tác xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm theo từng bước trong quy trình 12 bước, giao nhiệm vụ và thời hạn cụ thể. Qua đó, công tác chỉ đạo từng bước chuyển từ theo dõi tiến độ chung sang quản lý từng dự án, nhóm hồ sơ và điểm nghẽn.

“Kết quả đến cuối đợt cao điểm cho thấy nhiều dự án đã tạo được chuyển biến lớn; đồng thời qua kiểm tra cũng nhận diện rõ nhóm dự án còn chậm để tiếp tục tập trung chỉ đạo sau 90 ngày, nhất là Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, các hạng mục Sông Cái - Tân Mỹ, KCN Ninh Xuân 1 - 2, Khu tái định cư Cam Lâm - Cam Ranh, Đường liên vùng Diên Khánh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh…”, ông Quang cho hay.

Dấu ấn thực hiện

Một điểm nhấn của chương trình là phân loại nguyên nhân chậm tiến độ theo từng nhóm, từ đó xác định trách nhiệm và giải pháp xử lý phù hợp. Các nhóm được nhận diện gồm chậm hoàn thiện điều kiện đầu vào; chậm xác minh, xử lý hồ sơ tại cấp xã; chậm đo đạc, kiểm kê, lập phương án và chi trả; vướng chính sách, giá đất, tái định cư và các trường hợp người dân chưa đồng thuận, tranh chấp, thừa kế, vắng chủ hoặc chưa nhận tiền.

Nhóm 1 - chậm hoàn thiện điều kiện đầu vào của dự án. Các vướng mắc chủ yếu liên quan đến ranh giới, mốc giới GPMB, bản đồ trích đo, hồ sơ kỹ thuật, kế hoạch thu hồi đất, hồ sơ pháp lý và kinh phí bồi thường. Trách nhiệm chính thuộc chủ đầu tư, ban quản lý dự án và đơn vị chuẩn bị hồ sơ, kinh phí. Nhóm này tập trung tại KCN Ninh Xuân 1 và 2, Khu đô thị mới Cam Lâm, CCN Phước Minh 3, KCN Ninh Diêm 1…

Nhóm 2 - chậm xác minh nguồn gốc đất và xử lý thủ tục thuộc thẩm quyền cấp xã. Trách nhiệm trực tiếp thuộc Chủ tịch UBND cấp xã và bộ phận chuyên môn, kể từ khi địa phương nhận đủ hồ sơ, tài liệu cần thiết. Tổ công tác yêu cầu theo dõi từng hồ sơ bằng danh sách cụ thể, ghi rõ ngày tiếp nhận, ngày hoàn thành và thời gian tồn đọng, thay vì báo cáo chung là “đang xác minh”.

Các địa bàn được lưu ý gồm phường Nam Nha Trang, xã Mỹ Sơn, xã Phước Dinh và các xã Diên Lạc, Diên Điền, Suối Hiệp. Riêng tại phường Nam Nha Trang, đối với Dự án Bệnh viện Đa khoa tỉnh, dù địa phương đã nỗ lực, tiến độ họp xét còn chậm chủ yếu do Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh chuyển hồ sơ chưa kịp thời.

Nhóm 3 - chậm đo đạc, kiểm kê, lập phương án, chi trả và bàn giao mặt bằng. Trách nhiệm chủ yếu thuộc Trung tâm Phát triển quỹ đất Khánh Hòa, các chi nhánh khu vực và đơn vị trực tiếp thực hiện GPMB. Với hồ sơ đủ điều kiện, Tổ công tác yêu cầu triển khai cuốn chiếu; trường hợp đã xác minh nhưng chậm lập phương án, hoặc phương án đã phê duyệt nhưng chậm chi trả, phải làm rõ thời gian tồn đọng và đơn vị chịu trách nhiệm.

Trọng tâm kiểm tra gồm các chi nhánh phát triển quỹ đất khu vực Ninh Hòa, Diên Khánh, Nam Khánh Hòa và Cam Lâm, cùng đơn vị trực tiếp thực hiện tại Nha Trang. Các dự án liên quan gồm Đường liên vùng Diên Khánh, Hệ thống dẫn nước hồ Sông Chò 1, các hạng mục Sông Cái - Tân Mỹ, KCN Cà Ná giai đoạn I, CCN Phước Minh 3, Khu tái định cư Cam Lâm - Cam Ranh và Bệnh viện Đa khoa tỉnh.

Nhóm 4 - vướng mắc về chính sách, giá đất, tái định cư và nội dung thuộc trách nhiệm các sở, ngành. Việc xử lý được phân định theo thẩm quyền. Sở Nông nghiệp và Môi trường phụ trách các nội dung về đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giá đất thuộc lĩnh vực tham mưu; Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan xử lý vấn đề về quy hoạch, xây dựng, hạ tầng và chuyên ngành. UBND cấp xã phải chủ động giải quyết các nội dung đã được phân cấp; trường hợp thực sự vượt thẩm quyền, sở chuyên ngành tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh quyết định.

Nhóm này tập trung tại các dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Khu tái định cư Cam Lâm - Cam Ranh, Khu đô thị hành chính Diên Khánh, Khu đô thị ven vịnh Cam Ranh, KCN Cà Ná và các dự án Sông Cái - Tân Mỹ. Tổ công tác yêu cầu cấp xã không tiếp tục báo cáo “vướng chính sách” để chờ hướng dẫn đối với những vấn đề đã có quy định và thuộc thẩm quyền giải quyết.

Nhóm 5 - người dân chưa đồng thuận, có tranh chấp, thừa kế, vắng chủ hoặc chưa nhận tiền. UBND cấp xã chịu trách nhiệm tuyên truyền, vận động, đối thoại, xác minh và hoàn thiện thủ tục thuộc thẩm quyền. Trung tâm, chi nhánh phát triển quỹ đất thực hiện niêm yết, thông báo, hoàn thiện phương án, chi trả và hồ sơ bàn giao; chủ đầu tư bảo đảm kinh phí, phối hợp thực hiện. Các tranh chấp hoặc vấn đề thuộc cơ quan khác phải được chuyển xử lý đúng thẩm quyền.

Tình trạng này xuất hiện tại Khu tái định cư Vạn Giã, Đầm Cà Ná, Hệ thống dẫn nước hồ Sông Chò 1, Đường liên vùng Diên Khánh, Khu tái định cư Vạn Thắng và Khu tái định cư Cam Lâm - Cam Ranh. Tổ công tác yêu cầu làm rõ hồ sơ đã thực hiện đến bước pháp lý nào, còn thiếu thủ tục gì và thời hạn hoàn thành; không sử dụng chung lý do “người dân chưa đồng thuận” để giải thích toàn bộ thời gian chậm trễ.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Duy Quang cho biết, qua các biên bản làm việc, Tổ công tác ghi nhận nhiều địa phương đã chủ động huy động hệ thống chính trị, phối hợp vận động người dân và nâng cao trách nhiệm xử lý hồ sơ. Một số nơi dù thiếu kinh phí hoặc còn vướng điều kiện đầu vào của dự án vẫn vận động được người dân bàn giao mặt bằng trước khi chi trả, tạo điều kiện cho thi công. Sở kiến nghị UBND tỉnh ghi nhận những kết quả này trong đánh giá thi đua và trách nhiệm người đứng đầu.

Tuy nhiên, kiểm tra cũng phát hiện một số báo cáo tự đánh giá chưa phản ánh đầy đủ thực tế: có trường hợp báo cáo “đạt” dù mục tiêu là 100% nhưng kết quả mới 97%; có nơi cho rằng “không có nguyên nhân chủ quan” trong khi hồ sơ vẫn tồn đọng ở khâu thuộc thẩm quyền địa phương; hoặc số liệu giữa báo cáo tổng hợp, bảng theo dõi 12 bước và bảng phân định trách nhiệm chưa thống nhất. Tổ công tác yêu cầu rà soát, thống nhất nguồn số liệu chính thức và xác định rõ trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất UBND tỉnh Khánh Hòa khi kết thúc đợt cao điểm 90 ngày nhưng vẫn tiếp tục duy trì cơ chế chỉ đạo tập trung đối với phần việc còn lại của 40 dự án. Từ ngày 1/10/2026, tiến độ được quản lý theo nguyên tắc “từng dự án - từng bước - từng hồ sơ - từng tuần”, lấy diện tích mặt bằng thực tế bàn giao làm thước đo kết quả.