Quý I/2026: Lạc quan trên diện rộng nhưng có khoảng cách rõ rệt giữa các ngành

Theo khảo sát của VietRearch, chỉ số ISI (Chỉ số Niềm tin Đổi mới sáng tạo) đạt 76 điểm trong quý I năm 2026. Đây là tín hiệu cực kỳ tích cực, vượt xa ranh giới 50 (mở rộng/thu hẹp) và chạm vào vùng "Lạc quan có hệ thống".

Mức điểm 76 đạt được trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang ở pha phục hồi khá rõ nét và đang tiệm cận vào làn sóng tăng trưởng cao: tăng trưởng GDP duy trì trên 8%, lạm phát trong tầm kiểm soát, xuất khẩu và FDI tiếp tục là hai động lực chính. Trong môi trường đó, dư địa để doanh nghiệp tính đến những khoản đầu tư dài hạn - vốn là bản chất của chi tiêu cho đổi mới - rộng hơn đáng kể so với giai đoạn 2022 - 2023.

Phân tách theo ngành cho thấy bức tranh khá đa dạng. Ngân hàng - Bảo hiểm dẫn đầu với 85 điểm; tiếp đến là Công nghệ - viễn thông- chuyển đổi số đạt 78 điểm; Logistics, Bán lẻ và Chế biến - Chế tạo cùng ở mức 75; Dược - Thiết bị y tế 73; Thực phẩm - Đồ uống đạt 71…. Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại không quá rộng, nhưng đủ để thấy đổi mới sáng tạo đang lan tỏa với tốc độ không đồng đều giữa các lĩnh vực.

Ba động lực "vàng" thúc đẩy niềm tin về đổi mới, sáng tạo

Tại sao doanh nghiệp Việt lại thể hiện niềm tin mạnh mẽ như vậy vào đầu năm 2026?

Bên cạnh nền kinh tế vĩ mô thuận lợi, ba yếu tố cộng hưởng giúp lý giải mức ISI cao. Thứ nhất, khung chính sách đang chuyển động mạnh, đặc biệt sau Nghị quyết 57-NQ/TW, tạo kỳ vọng về môi trường thuận lợi hơn cho R&D, nhân lực công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Thứ hai, áp lực cạnh tranh từ làn sóng AI và chuyển đổi số buộc doanh nghiệp phải đầu tư để không bị bỏ lại, khiến đổi mới trở thành nhu cầu sinh tồn chứ không còn là lựa chọn.

Thứ ba, dòng vốn FDI vào bán dẫn, AI và năng lượng sạch đang kéo theo hiệu ứng lan tỏa tới chuỗi cung ứng nội địa, buộc doanh nghiệp Việt nâng chuẩn để tham gia.

Theo đánh giá của các chuyên gia, giá trị lớn nhất của ISI không nằm ở một thời điểm riêng lẻ, mà ở khả năng tạo thành chuỗi dữ liệu theo quý  để xác định sớm xu hướng tương lai. Khi niềm tin suy giảm, các quyết định cắt giảm đầu tư, tuyển dụng hay mở rộng thường xuất hiện trước khi các chỉ số tài chính phản ánh rõ rệt. Vì vậy, ISI có thể đóng vai trò như hệ thống cảnh báo sớm cho cả doanh nghiệp lẫn nhà hoạch định chính sách.

Tại Việt Nam - nơi doanh nghiệp đang trong giai đoạn "khát công nghệ" và chuyển đổi mạnh mẽ - ISI có giá trị nổi bật ở ba khía cạnh: dự báo xu hướng đầu tư đổi mới; định vị mức độ lạc quan theo từng ngành, và cung cấp dữ liệu thực tiễn để hỗ trợ hoạch định chính sách vĩ mô. Khi những doanh nghiệp trong các Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và kinh doanh hiệu quả năm 2026 (VIE10) dẫn đầu thể hiện niềm tin, hiệu ứng lan tỏa tác động đến toàn bộ thị trường - từ chuỗi cung ứng, thị trường vốn cho đến quyết định tuyển dụng nhân tài.