Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo, cách tân.

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.

Danh sách VIE 10 Doanh nghiệp ngành Bán lẻ và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn

Bán lẻ giữ nhịp đổi mới tích cực, cam kết đầu tư là điểm tựa cho tăng trưởng bền vững

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (ISI) của ngành Bán lẻ đạt 75 trong quý I/2026, thấp hơn 1 điểm so với mức trung bình các doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát là 76 nhưng vẫn nằm trong vùng “Rất cao” theo thang đo chỉ số khuếch tán (Diffusion Index). Mọi giá trị vượt 50 đã phản ánh xu hướng mở rộng; vượt 75 đồng nghĩa với trạng thái lạc quan có hệ thống, không còn là dao động nhất thời.

Trong ba cấu phần của chỉ số, P3 - Cam kết đầu tư đạt 77 điểm, cao nhất trong bộ chỉ số, cho thấy doanh nghiệp bán lẻ đang ưu tiên phân bổ nguồn lực cho R&D, công nghệ và các sáng kiến đổi mới trong năm tới. P2 - Kỳ vọng tương lai đạt 75 điểm, phản ánh niềm tin tương đối ổn định vào triển vọng trung hạn của ngành. Trong khi đó, P1 - Đánh giá hiện tại đạt 72 điểm, thấp hơn hai cấu phần còn lại, cho thấy hiệu quả đổi mới trong 6 tháng qua vẫn chưa thật sự bứt phá. Khoảng cách giữa đánh giá hiện tại và cam kết đầu tư hàm ý ngành bán lẻ đang ở giai đoạn chuyển tiếp: nguồn lực và niềm tin đã được củng cố, song kết quả thực thi cần thêm thời gian để chuyển hóa thành tăng trưởng rõ nét hơn.

Đổi mới sáng tạo định hình ngành Bán lẻ: Khi hiệu quả vận hành trở thành lợi thế chiến lược

Trên bình diện toàn cầu, ngành bán lẻ đang bước vào một chu kỳ tái cấu trúc sâu, khi 89% doanh nghiệp bán lẻ toàn cầu đã ứng dụng AI, tăng mạnh từ mức 45% năm 2020. Các nhà bán lẻ triển khai AI quy mô lớn ghi nhận tác động đồng thời ở cả hai chiều: giảm 15% chi phí vận hành và tăng 10% doanh thu. Điều này cho thấy lợi thế cạnh tranh trong bán lẻ đang dịch chuyển từ quy mô điểm bán sang năng lực dữ liệu, tự động hóa và thích ứng theo thời gian thực. Ngoài ra, ba hướng đổi mới lớn đang định hình lại mô hình kinh doanh bán lẻ có thể kể đến omnichannel thế hệ mới; retail media, marketplace, dịch vụ tài chính nhúng và mô hình kinh tế tuần hoàn được dự báo tạo ra 360 tỷ USD giá trị ròng vào năm 2050.

Tại Việt Nam, thị trường bán lẻ đang có nền tảng thuận lợi để đổi mới sáng tạo bước vào giai đoạn triển khai thực chất hơn. Sau giai đoạn tăng trưởng thấp năm 2020-2021, tổng mức bán lẻ phục hồi mạnh với mức tăng 20% năm 2022 và duy trì đà tăng 9,0-9,6% trong hai năm tiếp theo. Doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt gần 4.922 nghìn tỷ đồng năm 2024, tăng liên tục từ mức 3.746 nghìn tỷ đồng năm 2020. Quy mô thị trường Thương mại điện tử tăng hơn gấp đôi lên 25 tỷ USD năm 2024, với tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức 15–25%/năm. Tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng bán lẻ tăng từ 4,5% năm 2020 lên 9% năm 2024, cho thấy kênh số không còn chỉ đóng vai trò bổ sung mà đang trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phân phối hiện đại.

Cùng với đó, các chỉ số hạ tầng số năm 2024 như 84% dân số sử dụng Internet, 87% người trưởng thành có tài khoản thanh toán và 79,2% doanh nghiệp bán lẻ áp dụng mô hình đa kênh cho thấy thị trường đã vượt qua ngưỡng hạ tầng tối thiểu để đổi mới tạo ra giá trị thực tế.

Kết quả khảo sát quý I/2026 của Viet Research cho thấy động lực đổi mới của doanh nghiệp bán lẻ đang chuyển dần từ tăng trưởng bề mặt sang hiệu quả vận hành. Nâng cao hiệu quả vận hành là động lực nổi bật nhất, tăng từ 66,5% năm 2024 lên 73,9% năm 2026. Tăng trưởng doanh thu đạt 54,3%, tạo sự khác biệt cạnh tranh đạt 43,5%, trong khi tuân thủ quy định môi trường và xã hội tăng lên 37,0%. Điều này phản ánh cách tiếp cận thực dụng hơn: đổi mới không chỉ để mở rộng, mà trước hết để tối ưu nền tảng vận hành, nâng sức chống chịu và tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Trong năm tới, hai xu hướng được doanh nghiệp bán lẻ đánh giá có ảnh hưởng mạnh nhất là chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn, đạt 87%, cùng AI và tự động hóa quy trình, đạt 80,4%. Khoảng cách lớn so với các xu hướng còn lại như IoT, cá nhân hóa dữ liệu, blockchain hay mô hình platform cho thấy sự hội tụ chiến lược khá rõ: doanh nghiệp đang ưu tiên những hướng đi có áp lực thị trường cụ thể, khả năng đo lường hiệu quả cao và gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh dài hạn.

Dù triển vọng tích cực, ngành bán lẻ vẫn đối mặt với những rào cản cần được xử lý trong 12–18 tháng tới. Nhân sự chuyên môn là thách thức lớn nhất, được 61,3% doanh nghiệp xác định cần ưu tiên giải quyết; tiếp theo là vấn đề thông tin và dữ liệu, với khoảng 40% doanh nghiệp ghi nhận ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, điểm tích cực là hơn 51% doanh nghiệp cho rằng văn hóa tổ chức không phải rào cản, và gần 48% đánh giá cơ chế, quy trình nội bộ không gây trở ngại lớn. Điều này cho thấy nền tảng tổ chức đã sẵn sàng hơn, trong khi những thiếu hụt về nhân lực và dữ liệu có thể được cải thiện thông qua đầu tư đúng hướng.

Nhìn tổng thể, ngành bán lẻ Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn tăng tốc mới: hạ tầng số đã đủ chín, sức cầu nội địa vẫn duy trì, doanh nghiệp ngày càng nhận diện rõ ưu tiên đổi mới và các rào cản cần tháo gỡ. Lợi thế cạnh tranh trong thập kỷ tới sẽ thuộc về những tổ chức có khả năng kết nối dữ liệu, vận hành và trải nghiệm khách hàng thành một hệ thống thống nhất, thay vì chỉ cạnh tranh bằng điểm bán, sản phẩm hoặc giá cả.

Thị trường Việt Nam đang đứng ở ngưỡng cửa của một giai đoạn tăng tốc: hạ tầng số đủ chín, người tiêu dùng đủ sẵn sàng, và áp lực cạnh tranh đủ lớn để buộc mọi doanh nghiệp phải hành động. Câu hỏi không còn là có nên đổi mới không, mà là đổi mới ở đâu, nhanh đến đâu, và với nguồn lực nào. Những doanh nghiệp trả lời được câu hỏi này một cách rõ ràng và kiên định sẽ là những người định hình ngành bán lẻ Việt Nam thập kỷ tới.

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Bán lẻ Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 - Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72, Hà Nội vào ngày 26 tháng 06 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình www.vie10.vn và trên các kênh truyền thông đại chúng.