Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.

Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 ngành Thực phẩm - Đồ uống (Top 10 Most Innovative Enterprises in Food - Beverage - VIE 10) và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn

Ngành Thực phẩm - Đồ uống: Đổi mới ổn định, ưu tiên nội lực và hiệu quả vận hành

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (ISI) của ngành Thực phẩm - Đồ uống đạt 71 điểm trong quý I/2026, thấp hơn 5 điểm so với mức trung bình các doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát là 76 nhưng vẫn nằm trong vùng “Cao” theo thang đo chỉ số khuếch tán (Diffusion Index). Mọi giá trị vượt 50 đã phản ánh xu hướng mở rộng; vượt 75 đồng nghĩa với trạng thái lạc quan có hệ thống, không còn là dao động nhất thời.

Ba cấu phần của ISI cho thấy cấu trúc khá cân bằng nhưng thiên về thận trọng. P1 - Đánh giá hiện tại đạt 69, phản ánh việc các doanh nghiệp F&B đã ghi nhận hiệu quả nhất định từ hoạt động đổi mới, song mức độ chuyển hóa thành kết quả chưa thật sự nổi bật. Trong khi đó, P2 - Kỳ vọng tương lai đạt 73 và P3 - Cam kết đầu tư đạt 72, đều cao hơn đánh giá hiện tại. Điều này cho thấy doanh nghiệp F&B không xem đổi mới chỉ là phản ứng ngắn hạn trước sức ép thị trường, mà đang duy trì kỳ vọng tích cực vào các động lực mới như sản phẩm xanh, an toàn thực phẩm, kênh phân phối số và tối ưu chuỗi cung ứng.

Ngành Thực phẩm - Đồ uống: Tăng trưởng quy mô đi kèm cuộc đua đổi mới sâu hơn trong chuỗi giá trị

Trên bình diện quốc tế, ngành Thực phẩm - Đồ uống toàn cầu đang bước vào chu kỳ tăng trưởng dài hạn, dịch chuyển trọng tâm nhu cầu sang các nền kinh tế lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh và tầng lớp trung lưu mở rộng. Trong bức tranh đó, FoodTech không còn chỉ dừng ở cải tiến bao bì, công thức hay hương vị mới, mà mở rộng sang AI trong phát triển sản phẩm, dữ liệu người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc, tự động hóa sản xuất, logistics lạnh và tối ưu chuỗi cung ứng. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho doanh nghiệp: cạnh tranh bằng khả năng hiểu khách hàng, rút ngắn chu kỳ thử nghiệm, kiểm soát chất lượng và thương mại hóa đổi mới đúng thời điểm.

Tại Việt Nam, F&B tiếp tục là một trong những thị trường tiêu dùng năng động. Quy mô thị trường năm 2024 đạt khoảng 27,3 tỷ USD, tăng 16,6% so với năm 2023; số lượng cơ sở F&B ước đạt hơn 323.000 điểm bán. Dịch vụ thực phẩm Việt Nam được dự báo có thể tăng lên 54,27 tỷ USD vào năm 2033, tương ứng CAGR khoảng 9,7% trong giai đoạn 2025-2033. Tuy nhiên, tăng trưởng thị trường không tự động chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh sức mua phân hóa, chi phí vận hành tăng và người tiêu dùng đòi hỏi trải nghiệm cá nhân hóa hơn, đổi mới trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì biên lợi nhuận và mở rộng mô hình kinh doanh.

Ba mũi nhọn đổi mới nổi bật của F&B Việt Nam hiện nay là kinh tế giao hàng số, nền tảng hóa kênh phân phối và xu hướng sản phẩm mới. Thị trường giao đồ ăn trực tuyến tăng từ khoảng 0,6 tỷ USD năm 2021 lên 1,8 tỷ USD năm 2024 và tiếp tục được dự báo mở rộng. Cùng với đó, cloud kitchen có CAGR dự kiến 19%, giao hàng trực tuyến 13,6%, thực phẩm hữu cơ 9,9%, thị trường F&B tổng thể 9,7% và thực phẩm thuần chay 8,1%.

Như vậy, đổi mới F&B Việt Nam đang diễn ra mạnh ở những điểm chạm gần người tiêu dùng nhất: đặt món, giao hàng, sản phẩm tiện lợi, đồ uống mới, thực phẩm tốt cho sức khỏe và mô hình bếp tinh gọn. Tuy nhiên, mức độ tập trung cao của thị trường giao đồ ăn cũng đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát dữ liệu khách hàng, thuật toán hiển thị và chi phí chiết khấu. Doanh nghiệp có thể mở rộng doanh thu qua nền tảng, nhưng cũng đối mặt với áp lực biên lợi nhuận nếu không xây dựng được năng lực dữ liệu và kênh khách hàng riêng.

Kết quả khảo sát của Viet Research trong quý I/2026 cho thấy đổi mới trong ngành F&B Việt Nam đang thiên về “tự nâng cấp” hơn là “mua nhanh” năng lực đổi mới. 78% doanh nghiệp lựa chọn R&D sản phẩm mới, 75% cải tiến quy trình sản xuất, 62% ứng dụng công nghệ số, 55% đào tạo nội bộ và phát triển nhân lực sáng tạo, trong khi chỉ 28% lựa chọn mua lại công nghệ hoặc giải pháp từ bên ngoài.

Ở chiều mục tiêu chiến lược, 72% doanh nghiệp hướng tới nâng cao hiệu quả vận hành, 62% đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu và 58% hướng tới tạo sự khác biệt cạnh tranh. Nhóm mục tiêu liên quan đến bền vững và trải nghiệm khách hàng cũng hiện diện rõ, với 52% doanh nghiệp chọn cải thiện trải nghiệm khách hàng và 50% chọn tuân thủ môi trường - xã hội. Khoảng cách 34 điểm phần trăm giữa mục tiêu cao nhất và thấp nhất cho thấy đổi mới F&B Việt Nam đang mang sắc thái thực dụng: trước hết là vận hành hiệu quả hơn, sau đó mới đến mở rộng quy mô.

Thành quả thực tế củng cố nhận định này. Có 80% doanh nghiệp ghi nhận cải thiện chất lượng sản phẩm/dịch vụ, 70% ghi nhận giảm chi phí vận hành và 68% ghi nhận tăng năng suất lao động. Ngược lại, tác động ra thị trường thấp hơn đáng kể: 55% ghi nhận tăng doanh thu và 32% ghi nhận mở rộng thị phần. Chênh lệch 25 điểm phần trăm giữa thành quả nội bộ và thành quả thị trường cho thấy đổi mới đã tạo tác động rõ trong doanh nghiệp, nhưng hiệu ứng lan ra thị trường vẫn cần thêm thời gian.

Trong giai đoạn tới, đổi mới F&B Việt Nam nhiều khả năng sẽ chuyển từ thích ứng ngắn hạn sang xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn. Các hướng nổi bật gồm đổi mới dựa trên dữ liệu, phát triển sản phẩm theo hướng sức khỏe và minh bạch, vận hành xanh, tái cấu trúc kênh phân phối và quản trị đổi mới có kỷ luật. Với ngành F&B, cuộc đua sắp tới không chỉ là ai bán được nhiều hơn, mà là ai hiểu khách hàng sâu hơn, vận hành tinh gọn hơn, kiểm soát chất lượng tốt hơn và chuyển hóa đổi mới thành tăng trưởng bền vững hơn.

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 - Ngành Thực phẩm - Đồ uống sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 - “Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững”  tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72 vào ngày 26 tháng 6 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn/ và trên các kênh truyền thông đại chúng.