Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cách tân.

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.

Danh sách VIE 10 ngành Vật liệu xây dựng và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình: https://vie10.vn.

Niềm tin đổi mới sáng tạo ngành Vật liệu xây dựng: Tích cực nhưng vẫn còn dư địa bứt phá

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (ISI) của ngành Vật liệu xây dựng đạt 71 trong quý I/2026, thấp hơn so với mức trung bình các doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát là 76 và nằm trong vùng “cao” theo thang đo chỉ số khuếch tán (Diffusion Index). Mọi giá trị vượt 50 đã phản ánh xu hướng mở rộng; vượt 75 đồng nghĩa với trạng thái lạc quan có hệ thống, không còn là dao động nhất thời.

Kết quả này cho thấy tâm lý đổi mới của ngành ở trạng thái tích cực, nhưng vẫn thiên về thận trọng. Trong đó, P1 đạt 71, phản ánh hiệu quả đổi mới 6 tháng qua ở mức khả quan; P2 đạt 69, cho thấy kỳ vọng tương lai còn dè dặt trước biến động thị trường, chi phí và tiêu chuẩn; trong khi P3 đạt 72 cho thấy doanh nghiệp vẫn duy trì cam kết đầu tư cho R&D và đổi mới trong năm tới.

Ngành Vật liệu xây dựng: Đổi mới lan rộng, nhưng chiều sâu phụ thuộc vào dữ liệu và nhân lực

Trên thế giới, thị trường vật liệu xây dựng vẫn mở rộng trên nền nhu cầu hạ tầng, nhà ở và đô thị hóa. Quy mô toàn cầu đạt khoảng 2,19 nghìn tỷ USD năm 2024, trong đó châu Á - Thái Bình Dương dẫn dắt với 1,25 nghìn tỷ USD và có thể tăng lên 2,20 nghìn tỷ USD vào năm 2034. Theo phân khúc, cốt liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 40%, tiếp đến là xi măng 25%, kim loại xây dựng 20% và nhóm gạch, bê tông cùng vật liệu khác 15%. Dù vậy, tăng trưởng ngành không còn chỉ đo bằng sản lượng, mà ngày càng gắn với giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, tái chế vật liệu và nâng cao vòng đời công trình.

Tại Việt Nam, ngành Vật liệu xây dựng đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc xanh và số hóa. Các sức ép về phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, nhu cầu đô thị hóa - hạ tầng và yêu cầu tối ưu chi phí buộc doanh nghiệp phải vượt ra khỏi tư duy nâng cấp dây chuyền đơn lẻ. Đổi mới sáng tạo vì vậy đang mở rộng sang phát triển vật liệu xanh, vật liệu hiệu năng cao, vật liệu tái chế và các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho công trình. Những xu hướng như xi măng xanh, bê tông hiệu năng siêu cao, gạch không nung, kính Low-E, kính Solar Control, sơn tiết kiệm năng lượng hay vật liệu thông minh cho thấy không gian đổi mới của ngành đang dịch chuyển từ sản xuất truyền thống sang năng lực tạo giá trị mới.

Khảo sát của Viet Research quý I/2026 cho thấy đổi mới sáng tạo đã đi vào chiến lược doanh nghiệp, nhưng cách triển khai vẫn mang màu sắc “củng cố nền tảng”. Có 82% doanh nghiệp cho biết đổi mới sáng tạo giữ vai trò cốt lõi hoặc là ưu tiên chiến lược được lồng ghép vào kế hoạch kinh doanh và vận hành. Tuy nhiên, các mục tiêu được lựa chọn nhiều nhất vẫn là nâng cao hiệu quả sản xuất (85%), tuân thủ quy định môi trường – xã hội (70%) và tăng trưởng doanh thu (52%). Ngân sách đổi mới cũng tập trung vào cải tiến quy trình (80%), ứng dụng công nghệ số (70%) và R&D sản phẩm mới (60%), trong khi đầu tư cho đào tạo nhân lực sáng tạo và mua giải pháp công nghệ từ bên ngoài còn hạn chế. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang ưu tiên những khoản đầu tư có tác động trực tiếp đến chi phí, năng suất, chất lượng và tuân thủ hơn là các đổi mới mang tính đột phá thị trường.

Từ đổi mới để thích ứng đến đổi mới để tạo giá trị mới

Điểm tích cực là mức độ số hóa đang tăng đều qua các năm. Tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng website, mạng xã hội hoặc ứng dụng kinh doanh tăng từ 68,6% năm 2024 lên 78% năm 2026; tỷ lệ tích hợp công nghệ số để thúc đẩy thay đổi và đổi mới tăng từ 63,4% lên 72%; đào tạo nhân viên kỹ năng số đạt 68%. Đáng chú ý, 52% doanh nghiệp đã ứng dụng dữ liệu lớn, phân tích, điện toán đám mây, AI hoặc blockchain trong hoạt động kinh doanh. Đây là tín hiệu quan trọng với một ngành phụ thuộc lớn vào sản xuất, chuỗi cung ứng, tồn kho, tiêu hao năng lượng và kiểm soát chất lượng. Nếu được triển khai sâu hơn, công nghệ số có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp dự báo nhu cầu, tối ưu logistics, quản lý phát thải và nâng cao độ ổn định của sản phẩm.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa số hóa bề mặt và đổi mới chiều sâu vẫn còn rõ. Các hoạt động như tương tác quảng bá qua mạng xã hội, phản hồi nhanh hay ứng dụng công nghệ trong dịch vụ khách hàng mới đạt khoảng 38–42% năm 2026; riêng kênh bán hàng trực tuyến hoặc thương mại điện tử chỉ đạt 22%. Con số này phản ánh đặc thù giao dịch B2B, hệ thống đại lý, nhà thầu và yêu cầu logistics của ngành, nhưng cũng cho thấy dư địa lớn trong minh bạch thông tin sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và kết nối trực tiếp hơn với khách hàng.

Rào cản nổi bật nhất hiện nay là năng lực triển khai. Có 72% doanh nghiệp đánh giá thiếu hụt nhân sự chuyên môn gây ảnh hưởng ở mức trung bình hoặc lớn đến đổi mới sáng tạo; 50% cho rằng thông tin - dữ liệu là trở ngại đáng kể. Khi dữ liệu còn phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa liên thông giữa sản xuất, bán hàng, tồn kho, tài chính và môi trường, các ứng dụng như AI, phân tích dự báo, quản trị phát thải hay tối ưu chuỗi cung ứng khó tạo hiệu quả thực chất. Vì vậy, thách thức của ngành không chỉ là có đầu tư hay không, mà là đầu tư vào đâu, bằng năng lực nào và dựa trên nền dữ liệu nào.

Trong giai đoạn tới, đổi mới sáng tạo của ngành Vật liệu xây dựng có xu hướng chuyển từ thích ứng sang kiến tạo giá trị mới. Các hướng đi đáng chú ý gồm vật liệu tái tạo và thân thiện môi trường, vật liệu cách nhiệt - làm mát, vật liệu gia cường tăng độ bền và nhóm vật liệu trang trí có tính năng mới. Về dài hạn, xi măng không phát thải, bê tông hấp thụ carbon, vật liệu in 3D, nano-vật liệu siêu nhẹ và mô hình kinh tế tuần hoàn có thể trở thành những trục đổi mới quan trọng, giúp ngành tiến gần hơn tới mục tiêu cạnh tranh bằng công nghệ, dữ liệu và năng lực phát triển vật liệu bền vững.

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 - Ngành Vật liệu xây dựng sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 - “Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững”  tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72 vào ngày 26 tháng 6 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn/ và trên các kênh truyền thông đại chúng.