Chia sẻ với báo chí ngày 22/5, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết thời gian gần đây, một số cơ quan báo chí và mạng xã hội phản ánh tình trạng người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế với số tiền nhỏ, từ đó đặt ra nhiều băn khoăn về tính phù hợp của biện pháp quản lý này.

Theo ông Mai Sơn, việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định tại Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, có hiệu lực từ ngày 1/7/2020 và tiếp tục được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2025/NĐ-CP ngày 28/2/2025 quy định cụ thể ngưỡng áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với từng nhóm đối tượng.

Hiện nay, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng đối với 4 nhóm đối tượng. Trong đó, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế nếu có số nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày sẽ bị xem xét áp dụng biện pháp này. Đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, mức nợ áp dụng là từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.

Ngoài ra, quy định cũng áp dụng đối với các trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế quá hạn sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế gửi thông báo; hoặc người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người nước ngoài trước khi rời Việt Nam nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), thời gian qua ngành Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người nộp thuế chủ động thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế. Cơ quan thuế tăng cường gửi thông báo qua email, điện thoại, ứng dụng eTax Mobile, công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử để người dân kịp thời tra cứu và xử lý nghĩa vụ thuế.

Đáng chú ý, ngày 12/5/2026, Cục Thuế và Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã ký Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-QLXNC về truyền nhận thông tin tạm hoãn và hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh bằng phương thức điện tử. Theo đó, ngay sau khi cơ quan thuế ký điện tử thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, dữ liệu sẽ tự động chuyển sang cơ quan xuất nhập cảnh nhằm rút ngắn thời gian xử lý cho người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Theo số liệu của cơ quan thuế, đến nay đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 105.000 người đại diện pháp luật doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh, với tổng số nợ thuế gần 61.000 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 65.000 trường hợp là người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, với số nợ trên 6.900 tỷ đồng.

Lũy kế đến nay, ngành Thuế đã thu hồi được hơn 4.000 tỷ đồng tiền nợ thuế từ hơn 13.000 người nộp thuế. Riêng nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký đã có khoảng 7.100 trường hợp chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ với số tiền gần 100 tỷ đồng và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.

Liên quan đến phản ánh về việc bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ số tiền nhỏ, ông Mai Sơn cho biết qua rà soát, các trường hợp này chủ yếu là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh nhưng không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định.

Theo đại diện Cục Thuế, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế đã thực hiện đầy đủ các bước thông báo và liên hệ với người nộp thuế như xác minh địa chỉ hoạt động, gửi thông báo nợ thuế qua email, điện thoại, địa chỉ đăng ký; đồng thời gửi cảnh báo trước 30 ngày trên tài khoản thuế điện tử và công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế. Chỉ sau 30 ngày kể từ khi gửi thông báo mà người nộp thuế không hoàn thành nghĩa vụ thì cơ quan thuế mới ban hành quyết định tạm hoãn xuất cảnh.

Thông tin thêm về định hướng sửa đổi chính sách, đại diện Cục Thuế cho biết theo quy định hiện hành, nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký chưa có ngưỡng nợ tối thiểu. Vì vậy, dù phát sinh khoản nợ nhỏ vẫn có thể bị xem xét áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu không khắc phục sau khi được thông báo.

Qua thống kê, hơn 50% trường hợp thuộc nhóm này có số nợ dưới 1 triệu đồng nhưng tổng số nợ chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng nợ thuế của toàn bộ nhóm đối tượng. Để bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 theo hướng bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên đối với nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo đề xuất mới, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sẽ áp dụng đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên và đã quá 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Cục Thuế cho rằng việc bổ sung ngưỡng nợ tối thiểu sẽ giúp loại trừ các trường hợp phát sinh khoản nợ rất nhỏ do sai sót kỹ thuật hoặc chậm cập nhật dữ liệu, đồng thời bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa mức độ vi phạm và biện pháp quản lý áp dụng.

Theo cơ quan thuế, nhiều quốc gia trên thế giới cũng áp dụng biện pháp hạn chế xuất cảnh với người nợ thuế. Trung Quốc áp dụng ngưỡng 200.000 Nhân dân tệ đối với tổ chức và 30.000 Nhân dân tệ đối với cá nhân; Mỹ áp dụng với trường hợp nợ từ 50.000 USD trở lên; Malaysia áp dụng ngưỡng khoảng 10.000 MYR; Đài Loan (Trung Quốc) áp dụng mức 2 triệu Đài tệ.

Trong thời gian tới, Cục Thuế cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Để hạn chế tối đa bất tiện cho người nộp thuế, ngành Thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai cảnh báo nợ thuế qua SMS, Zalo, Email, eTax Mobile và Cổng thông tin điện tử.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, mục tiêu là giúp người dân, doanh nghiệp chủ động tra cứu nghĩa vụ thuế, tránh tình trạng đến sân bay mới biết bị tạm hoãn xuất cảnh vì còn nợ thuế.

Hiện việc truyền nhận thông tin tạm hoãn và hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh giữa cơ quan Thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh đã được thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử, dữ liệu cập nhật tự động, tức thời.

Trong thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống để người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ có thể được ghi nhận theo thời gian thực, qua đó rút ngắn thủ tục gỡ bỏ tạm hoãn xuất cảnh.