Chương trình Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 30 sản phẩm công nghệ chiến lược hoàn chỉnh, trong đó ít nhất 10 sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế; đồng thời làm chủ ít nhất 12 công nghệ lõi và hình thành tối thiểu 5 chuỗi sản phẩm công nghệ chiến lược.

Chương trình được xây dựng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, thiết lập cơ chế điều phối thống nhất từ Trung ương đến địa phương và quản lý xuyên suốt theo chuỗi giá trị, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với doanh nghiệp.

Theo đó, Chương trình lấy sản phẩm làm mục tiêu, doanh nghiệp làm trung tâm, công nghệ làm nền tảng và thị trường là thước đo cho việc nghiên cứu. Trọng tâm là phát triển, làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi phục vụ tăng trưởng kinh tế, quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

Về nhân lực, Chương trình áp dụng chính sách tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng và các chuyên gia đầu ngành nhằm thu hút nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chương trình sẽ triển khai theo chuỗi giá trị, quản lý theo kết quả đầu ra thay vì quy trình hành chính, đồng thời áp dụng nhiều cơ chế đột phá như sandbox tối đa 24 tháng, tuyển chọn cạnh tranh nhiều nhóm nghiên cứu cho cùng một nhiệm vụ, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và trao quyền tự chủ cao hơn cho tổ chức chủ trì.

Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia đang cùng các đơn vị liên quan xây dựng các dự thảo Thông tư quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 260/2026/NĐ-CP với mục tiêu tạo đột phá trên ba phương diện: Đổi mới tư duy quản lý; Đổi mới cơ chế tài chính; Chuyển từ cách tiếp cận quản lý theo "nhiệm vụ nghiên cứu" sang phát triển các dự án công nghệ gắn với sản phẩm và thị trường.

PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc NAFOSTED cho biết, trong nhiều năm qua, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ chủ yếu được quản lý theo mô hình đề tài nghiên cứu. Cơ chế lập dự toán vẫn thiên về các khoản chi cho nhân lực, vật tư, thiết bị, chưa phản ánh đúng đặc thù của quá trình phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ chiến lược

Yêu cầu xây dựng cơ chế đặc thù đã được đặt ra rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW với mục tiêu thu hút, trọng dụng các nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia và Tổng công trình sư trong, ngoài nước thông qua chính sách cạnh tranh về thu nhập, môi trường làm việc và điều kiện sinh sống.

Từ thực tiễn đó, dự thảo được xây dựng nhằm tháo gỡ 4 điểm nghẽn lớn của cơ chế hiện nay, gồm: Chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh; Phương thức lập dự toán vẫn theo khoản mục chi thay vì theo vòng đời công nghệ; Chưa có cơ chế sử dụng quỹ dự phòng rủi ro; Chưa cho phép triển khai đồng thời nhiều phương án nghiên cứu độc lập đối với cùng một nhiệm vụ. 

Đồng thời, dự thảo đề xuất 6 nhóm cơ chế tài chính đột phá, đó là: Cơ chế đãi ngộ nhân lực tham gia nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược; Kinh phí dự phòng tối đa 10% tổng kinh phí nhiệm vụ; Quản lý và quyết toán theo kết quả, mức khoán; Cho phép triển khai nhiều phương án nghiên cứu độc lập; Trao quyền tự chủ lựa chọn nhà cung cấp; Quản lý theo chuỗi nhiệm vụ, tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo lần đầu đề xuất khung thu nhập cạnh tranh cho đội ngũ nhân lực chủ chốt, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và điều chỉnh theo sức mua tương đương của Việt Nam. Theo đó:

Mức đề xuất tối đa là 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư, 250 triệu đồng/tháng đối với Kiến trúc sư trưởng, 150 triệu đồng/tháng đối với Chủ nhiệm nhiệm vụ hoặc Chủ tịch Hội đồng và 40 triệu đồng/tháng đối với các chuyên gia, nhà khoa học tham gia.

Riêng mức 300 triệu đồng/tháng dành cho Tổng công trình sư được đề xuất cao hơn mức quy đổi nhằm tăng sức cạnh tranh đối với nguồn nhân lực đặc biệt khan hiếm.