Cục Người có công đang tham mưu Bộ Nội vụ xây dựng dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp ADN.

Nội dung trọng tâm của dự thảo là mở rộng năng lực giám định ADN. Theo phương án đề xuất, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giao nhiệm vụ cho các đơn vị giám định trực thuộc phân tích mẫu hài cốt theo địa bàn do Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phân công.

Các cơ quan trên cũng có thể lựa chọn thêm đơn vị giám định ADN đủ năng lực để phối hợp xử lý mẫu, qua đó rút ngắn tiến độ phân tích. Quá trình lựa chọn, thanh toán kinh phí phải tuân thủ quy định về ngân sách nhà nước, đấu thầu và pháp luật liên quan.

Riêng Bộ Công an được đề xuất chủ trì lựa chọn đơn vị phối hợp thu nhận, phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bảo đảm phù hợp quy định của Luật Căn cước.

Theo dự thảo Tờ trình, đến tháng 8/2026, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch. Trong số này, 691 hài cốt được quy tập trong nước, 174 trường hợp tại Lào và 850 trường hợp tại Campuchia. Quá trình tìm kiếm cũng ghi nhận 13 mộ liệt sĩ tập thể.

Đến nay, 9 địa phương đã hoàn thành lấy mẫu, gồm Tuyên Quang, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Huế và Lâm Đồng.

Tính đến ngày 26/7, các đơn vị thu được 265.761 mẫu, tương đương 106,3% kế hoạch do Bộ Công an triển khai. Tuy nhiên, tốc độ giám định mẫu hài cốt vẫn còn chậm. Trong khoảng 18.000 mẫu cần phân tích, mới 210 mẫu hoàn thành giám định. Qua phân tích và đối sánh, các cơ quan chuyên môn xác định chính xác danh tính 10 trường hợp.

Bộ Nội vụ đánh giá kết quả trên còn thấp so với yêu cầu và tiến độ của Chiến dịch 500 ngày đêm, nhất là khi số lượng mẫu thân nhân đã được thu nhận với quy mô lớn, tạo nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ đối sánh.

Tờ trình cho biết hiện có một đơn vị giám định ngoài công lập đề nghị tham gia phân tích ADN mẫu hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, cơ chế hiện hành chưa tạo đủ căn cứ pháp lý để huy động đơn vị này cùng tham gia. Vì vậy, quy định mới được đề xuất nhằm mở rộng mạng lưới giám định, tận dụng thêm năng lực chuyên môn ngoài các đơn vị đang đảm nhiệm, đồng thời rút ngắn thời gian trả kết quả cho thân nhân liệt sĩ.

Dự thảo cũng mở hướng áp dụng phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới sau khi công nghệ được cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển giao.

Chi phí phân tích theo công nghệ mới sẽ căn cứ định mức kinh tế - kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành, hồ sơ và chứng từ thực tế, đồng thời không vượt mức tối đa đã được phê duyệt.

Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đối với phương pháp giám định ADN sử dụng công nghệ mới.

Cùng với mở rộng năng lực giám định, dự thảo đề xuất ngân sách Trung ương bảo đảm kinh phí xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp ADN và các nhiệm vụ thuộc Chiến dịch 500 ngày đêm. Nguồn lực ngân sách còn được bố trí cho hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị, số hóa hồ sơ, xây dựng phần mềm phục vụ chiến dịch; giải mã, thu thập thông tin nhằm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các hố chôn tập thể liên quan tới 250 trận đánh lớn.

Theo Bộ Nội vụ, hoạt động xây dựng phần mềm quản lý, số hóa thông tin và tài liệu hiện chưa có quy định cụ thể về nội dung chi, định mức cũng như trách nhiệm của từng đơn vị. Khoảng trống này khiến các cơ quan gặp khó khi xây dựng dự toán và tổ chức triển khai.

Dự thảo vì thế bổ sung chế độ hỗ trợ đối với tổ chức, cá nhân tham gia lấy mẫu thân nhân liệt sĩ theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền kể từ ngày 15/3/2026 - thời điểm Chiến dịch 500 ngày đêm bắt đầu triển khai.

Đề xuất xuất phát từ thực tế lực lượng công an tại 7 địa phương đã tổ chức thu nhận mẫu thân nhân trước khi Nghị quyết số 26/2026 có hiệu lực, song chưa có căn cứ để thực hiện các chế độ, chính sách tương ứng.

Một vấn đề khác được đặt ra là bảo quản lâu dài số mẫu hài cốt đã thu thập. Theo dự thảo, Bộ Quốc phòng sẽ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức lưu trữ tập trung, lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ lấy trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Các đơn vị giám định thuộc bộ, ngành căn cứ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực hiện có để tiếp tục bảo quản mẫu. Trường hợp không đáp ứng yêu cầu lưu trữ, mẫu hài cốt phải được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội tiếp nhận, bảo quản.

Dự thảo đồng thời đề xuất các tỉnh, thành phố bảo đảm phần kinh phí lấy mẫu phát sinh cao hơn mức chi tối đa. Theo Tờ trình, một số quân khu và địa phương hiện có chi phí lấy mẫu bình quân vượt mức 6 triệu đồng/mộ, nhưng phần chênh lệch chưa có căn cứ pháp lý để thanh toán.

Nghị quyết sửa đổi, bổ sung dự kiến được trình ban hành trong tháng 9/2026.