Cán cân thương mại đảo chiều

Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật nhất khi lũy kế 5,5 tháng đầu năm nay ước đạt gần 240 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ, vượt xa mục tiêu tăng trưởng cả năm là 15-16%. Trong khi đó, nhập khẩu cũng tăng trưởng hai con số, đạt 256,7 tỷ USD.

Do nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu nên cán cân thương mại đảo chiều, thâm hụt gần 17 tỷ USD.

Ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO Vietgo, chuyên gia trong lĩnh vực xúc tiến thương mại và kết nối xuất khẩu cho biết: “Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, đi kèm theo đó là xuất khẩu cũng tăng hai con số. Qua chặng đường gần nửa đầu năm, xuất khẩu đang giữ vai trò là trụ cột quan trọng của tăng trưởng”.

Theo Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong 5,5 tháng đầu năm đạt gần 497 tỷ USD, tăng khoảng 25% so với cùng kỳ. Như vậy, trung bình mỗi tháng Việt Nam đạt khoảng 90,3 tỷ USD.

“Với tốc độ này, mục tiêu đạt 1.000 tỷ USD tổng kim ngạch xuất nhập khẩu có thể đạt được”, ông Việt nhấn mạnh.

Theo ông Việt, kim ngạch xuất nhập khẩu thể hiện lượng mua vào và bán ra của nền kinh tế, qua đó phản ánh sức mạnh kinh tế quốc gia. Một quốc gia muốn trở thành cường quốc thì điều kiện cần là phải trở thành cường quốc về kinh tế, trong đó tổng kim ngạch xuất nhập khẩu là một chỉ dấu rất quan trọng.

Nhóm hàng tác động lớn nhất đến cán cân thương mại 5,5 tháng đầu năm nay là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; nhiên liệu... Bên cạnh đó, nhiều mặt hàng nhập khẩu có tốc độ tăng giá mạnh, khiến trị giá nhập khẩu tăng cao, làm nới rộng mức nhập siêu.

Chi nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện lên tới 99,2 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 31,2 tỷ USD; linh kiện, phụ tùng ô tô gần 3,5 tỷ USD; ô tô nguyên chiếc 2,64 tỷ USD; xăng dầu các loại 5,35 tỷ USD; dầu thô 4 tỷ USD; than đá 4,1 tỷ USD...

Đại diện Cục Hải quan phân tích, nhập siêu tăng cao chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh của nhóm máy vi tính, linh kiện điện tử, năng lượng và nhiều mặt hàng nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất.

Tác động mạnh nhất là nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Giá nhiều loại chip trên thị trường thế giới tăng mạnh, có loại tăng gấp 5-7 lần so với trước. Trong khi đó, chi nhập khẩu xăng dầu, dầu thô và LNG lên tới trên 12 tỷ USD, tăng thêm 4 tỷ USD so với cùng kỳ, góp phần làm giá trị nhập khẩu tăng cao.

Với kết quả tăng trưởng hơn 25% sau gần nửa đầu năm, tiến sát mốc 500 tỷ USD, xuất nhập khẩu nước ta đang trên đà cán đích
mốc 1.000 tỷ USD.

“Nếu tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 1.000 tỷ USD vào cuối năm nay, trong đó kim ngạch xuất khẩu dự kiến khoảng hơn 500 tỷ USD, tương đương quy mô GDP, thì đây là con số rất lớn, thể hiện tốc độ tăng trưởng và phát triển mạnh mẽ của ngành sản xuất, thương mại Việt Nam”, ông Việt nhấn mạnh.

Tăng tốc xuất khẩu, kiểm soát nhập khẩu

Từ kết quả xuất nhập khẩu tăng trưởng ấn tượng trong 5,5 tháng đầu năm, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tạo ra bước đột phá về thương mại trong năm 2026.

Sự kết hợp giữa ổn định chính trị, vị trí chiến lược và mạng lưới 17 FTA đã tạo nên “kiềng ba chân” vững chắc. Các yếu tố này giúp Việt Nam giảm chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu trên thị trường toàn cầu.

Xuất nhập khẩu tăng tốc, nhưng điểm khác biệt của thương mại nửa đầu năm 2026 là cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu ở mức lớn. Thực tế này đặt ra bài toán cấp bách về việc theo dõi và kiểm soát cán cân thương mại.

Theo bà Mai Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công thương), xuất nhập khẩu duy trì đà tăng trưởng ấn tượng nhưng vẫn chịu áp lực từ các chỉ tiêu tăng trưởng cũng như yêu cầu đảm bảo cán cân thương mại.

“Bộ tiếp tục theo dõi diễn biến trong các tháng tới, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu các ngành hàng chủ lực, điều hành xuất khẩu linh hoạt nhằm kiểm soát nhập siêu và duy trì tăng trưởng thương mại”, bà Hiền nhấn mạnh.

Cùng với đó, Bộ sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường để đề xuất các biện pháp phòng vệ thương mại phù hợp; tăng cường kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.