Phát triển bền vững
Doanh nghiệp cần thêm nguồn lực để chuyển dịch năng lượng xanh
Việt Dũng - 19/11/2026 17:11
Chuyển dịch năng lượng đang trở thành yêu cầu ngày càng cấp thiết đối với doanh nghiệp. Song, chi phí đầu tư, cơ chế tài chính và hạ tầng lưới điện vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ để quá trình này diễn ra đồng bộ.

Khơi thông dòng vốn cho năng lượng xanh

Chiều 19/11, tại Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững” diễn ra ở TP.HCM, đại diện cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp cho rằng, chuyển dịch năng lượng không còn là lựa chọn mang tính dài hạn, mà đang tác động trực tiếp đến chiến lược sản xuất, kinh doanh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 vừa tạo áp lực, vừa mở ra cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chia sẻ tại sự kiện. (Ảnh: Việt Dũng)

Thực tế, xu hướng này đang lan rộng ở nhiều lĩnh vực, từ dệt may, xây dựng đến năng lượng và khởi nghiệp. Một số doanh nghiệp xây dựng công nghiệp đã yêu cầu tích hợp hệ thống điện mặt trời ngay từ giai đoạn thiết kế nhà xưởng, thay vì bổ sung sau khi công trình đi vào hoạt động.

Không chỉ doanh nghiệp quy mô lớn, các startup trong lĩnh vực năng lượng cũng đang xuất hiện ngày càng nhiều. Theo ông Phòng, nếu được kết nối hiệu quả với các quỹ đầu tư và doanh nghiệp lớn, nhóm startup này có thể góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng linh hoạt và sáng tạo hơn.

Dù vậy, quá trình xanh hóa vẫn gặp nhiều trở ngại, trong đó có chi phí đầu tư ban đầu, thời gian hoàn vốn kéo dài, chính sách chưa đồng bộ và thiếu các công cụ tài chính phù hợp.

Theo ông Lê Ngọc Ánh Minh, Chủ tịch Câu lạc bộ Hydrogen Việt Nam - ASEAN (VAHC), Chủ tịch điều hành Pacific Group, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%/năm trong giai đoạn tới, Việt Nam cần nguồn cung năng lượng không chỉ dồi dào mà còn phải xanh, sạch và bền vững.

Trong khi đó, nguồn năng lượng hóa thạch ngày càng cạn kiệt, giá nhiên liệu biến động khó lường do tác động địa chính trị toàn cầu, còn áp lực giảm phát thải ngày càng lớn. Những yếu tố này đòi hỏi Việt Nam phải có các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng.

Ông Minh cho rằng, chuyển dịch mạnh sang năng lượng tái tạo, phát triển hệ sinh thái hydrogen và tháo gỡ các điểm nghẽn để thu hút đầu tư tư nhân là những hướng đi quan trọng. Trong đó, cần xử lý đồng thời các vướng mắc về cơ chế, tài chính, kỹ thuật, đồng thời ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa thị trường và chia sẻ tri thức.

Ở góc độ huy động vốn, ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch HĐQT Phát Thịnh Group và Saigon Ratings nhận định, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển thị trường vốn, nâng cao chất lượng tín dụng và hoàn thiện cơ chế đầu tư để thu hút nguồn lực cho lĩnh vực năng lượng.

Các giải pháp được ông Minh đề xuất gồm hoàn thiện khung pháp lý và thực thi hiệu quả chính sách tài chính xanh; phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và các công cụ tài chính xanh; ổn định cơ chế giá điện và khung hợp đồng mua bán điện (PPA).

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy chuyển đổi công bằng, nâng cao tính minh bạch về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), thu hút nguồn vốn đầu tư dài hạn quốc tế. Chất lượng quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro tài chính và quản trị tín nhiệm cũng cần được cải thiện để nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

Hạ tầng điện cần đi trước một bước

Không chỉ bài toán vốn, năng lực hạ tầng điện cũng là điều kiện quan trọng để quá trình chuyển dịch năng lượng đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), giai đoạn 2026-2030, các tỉnh, thành phía Nam cần phát triển đồng bộ hạ tầng năng lượng và hiện đại hóa lưới điện, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội cũng như mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Để thực hiện mục tiêu này, EVNSPC kiến nghị các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đơn giản hóa thủ tục đầu tư xây dựng công trình điện, nhất là các dự án lưới điện hiện đại, thông minh và những công trình cấp bách, trọng điểm.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Cty điện lực Miền Nam (EVNSPC) chia sẻ. (Ảnh: Việt Dũng)

Một vấn đề khác là sự phối hợp giữa chính quyền địa phương với ngành điện trong quy hoạch, bố trí quỹ đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng. Việc phát triển hạ tầng điện cần được tính toán đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tránh tình trạng nhu cầu phụ tải tăng nhưng hạ tầng truyền tải không theo kịp.

EVNSPC cũng đề xuất có cơ chế huy động nguồn vốn dài hạn, vốn xanh và vốn ưu đãi cho các dự án năng lượng; đồng thời hoàn thiện chính sách khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, điều chỉnh phụ tải, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc chia sẻ thông tin và dự báo nhu cầu sử dụng điện với ngành điện cũng cần được tăng cường, qua đó hỗ trợ xây dựng kế hoạch phát triển phụ tải và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Theo các chuyên gia, chuyển dịch năng lượng xanh không chỉ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp thay đổi công nghệ hay đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo. Quá trình này còn cần một thị trường vốn đủ chiều sâu, cơ chế đầu tư ổn định và hạ tầng điện được phát triển đồng bộ. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để biến áp lực giảm phát thải thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tin liên quan
Tin khác