Câu hỏi dành cho Lạng Sơn

Phần phát biểu của ông Lưu Công Thành, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam trong phần đầu Phiên đối thoại Lạng Sơn của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 gợi lên mối quan tâm lớn nhất của không chỉ doanh nghiệp mà cả chính quyền Lạng Sơn.

“Một cửa khẩu chỉ thực sự phát huy giá trị khi không chỉ mở đường cho hàng hóa đi qua, mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp phát triển, việc làm được tạo ra và giá trị kinh tế được giữ lại trên chính địa phương”, ông Thành nói.

Với góc nhìn này, phát triển kinh tế cửa khẩu trong giai đoạn mới không chỉ là câu chuyện về lưu thông hàng hóa, mà cần hướng tới xây dựng một hệ sinh thái có giá trị gia tăng cao hơn: logistics hiện đại, chế biến, đóng gói, kiểm định, phân phối và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Tham gia với VPSF 2026 qua nhiều vòng đối thoại địa phương, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng, Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV cũng nhìn nhận đây là bài toán lớn nhất của Lạng Sơn.

"Quan điểm của tôi là Lạng Sơn không chỉ là cửa ngõ hàng hóa, mà nó phải trở thành trung tâm, trung tâm về tổ chức thương mại, logistics, chế biến và cung cấp dịch vụ xuyên biên giới với chất lượng cao", TS. Lực bày tỏ quan điểm, trực tiếp gửi thông điệp tới ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn.

Nhưng hiện tại, đây vẫn là mong muốn của cả doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Ông dẫn số liệu cho thấy tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn Lạng Sơn đạt khoảng 17 tỷ USD, tương đương khoảng 11% kim ngạch cả nước. Tuy nhiên, phần lớn hàng hóa chỉ "qua địa bàn".

“Tức là chỉ lướt lướt qua thôi. Giá trị kinh tế để tại cho địa phương rất ít”, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh ý này.

Vì dù có lợi thế cửa khẩu nhưng Lạng Sơn vẫn chưa thu hút được nhiều FDI, công nghiệp chế biến còn yếu, quy mô nền kinh tế và số lượng doanh nghiệp còn nhỏ.

Thực trạng này cũng có thể làm khó mục tiêu tăng trưởng 2 con số của địa phương.

Doanh nghiệp đã chuyển động

Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp cho biết đã chủ động chuyển đổi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Bà Hoàng Minh Hạnh, Giám đốc Đổi mới sáng tạo của DK Bike chia sẻ doanh nghiệp đã số hóa toàn bộ các khâu từ sản xuất, bán hàng, bảo hành đến điều hành. Theo doanh nghiệp, chuyển đổi số không bắt đầu từ phần mềm mà từ thay đổi tư duy quản trị, chuẩn hóa quy trình và xây dựng dữ liệu thống nhất.

Từ thực tiễn đó, DK Bike đề xuất Lạng Sơn xây dựng chương trình "Doanh nghiệp số - Doanh nghiệp xanh", lựa chọn một số doanh nghiệp tiên phong hình thành mô hình nhà máy số, quản trị theo dữ liệu, ESG và truy xuất nguồn gốc, đồng thời duy trì cơ chế tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp theo lộ trình.

Ở lĩnh vực logistics, bà Nguyễn Thị My Hương, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Hữu Nghị Xuân Cương thông tin đã vận hành Trung tâm điều hành thông minh, quản trị dữ liệu theo thời gian thực, giảm khoảng 80% lượng giấy tờ phải in. Đây là cơ sở Công ty đặt mục tiêu nâng năng suất thêm 30% vào năm 2027.

Doanh nghiệp cho rằng muốn giữ lại nhiều giá trị hơn cho Lạng Sơn thì cần kết nối dữ liệu giữa nền tảng cửa khẩu số với doanh nghiệp và cơ quan quản lý; mở rộng hạ tầng logistics; tạo điều kiện tiếp cận vốn cho chuyển đổi số và đặc biệt là có cơ chế để doanh nghiệp logistics trong nước tham gia trực tiếp hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI.

“Khi đó, Lạng Sơn sẽ từng bước hình thành một hệ sinh thái phát triển năng động, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững”, bà Hương kỳ vọng.

Chính quyền chuẩn bị nền tảng

Nhưng để đưa nhanh các mong muốn cũng như kết nối các kế hoạch của doanh nghiệp, ông Thành thẳng thắn, cần sự hợp lực giữa chính quyền và doanh nghiệp.

“Chính quyền tiếp tục kiến tạo môi trường thuận lợi; doanh nghiệp chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và mạnh dạn tham gia vào những lĩnh vực có tiềm năng phát triển dài hạn”, ông Thành phát biểu, mở không gian cho các sáng kiến, ý tưởng và đề xuất của doanh nghiệp với lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn tham gia đối thoại.

Tại Phiên đối thoại, nhiều giải pháp đã được đại diện lãnh đạo chính quyền Lạng Sơn đặt lên bài.

Phó chủ tịch Đoàn Thanh Sơn cho biết tỉnh Lạng Sơn sẽ thành lập Tổ công tác về PCI và phát triển kinh tế tư nhân với sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.

Về lâu dài, tỉnh đang triển khai các quy hoạch hạ tầng theo hướng liên thông đường bộ, đường sắt, cảng cạn và khu trung chuyển hàng hóa. Trong đó có tuyến cao tốc kết nối Lạng Sơn - Thái Nguyên, cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, hệ thống cảng cạn, khu chế xuất và khu trung chuyển hàng hóa, cùng phương án mở rộng khu vực cửa khẩu lên khoảng 870 ha.

Đề án cửa khẩu thông minh, hướng tới tổ chức thông quan 24/7 tại cửa khẩu Hữu Nghị và Tân Thanh, giảm áp lực giao thông, rút ngắn thời gian và chi phí logistics cũng được thúc đẩy.

Đặc biệt, đại diện Sở Tài chính Lạng Sơn cho biết, Tỉnh đã chuẩn bị khoảng 300 ha đất trong các khu công nghiệp để thu hút đầu tư, định hướng dành một phần quỹ đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê và hỗ trợ chi phí thuê trong thời gian đầu.

“Tỉnh sẽ tiếp tục điều chỉnh quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, mở rộng không gian phát triển để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp logistics”, đại diện Sở Tài chính cho biết.