Hạ tầng điện chịu sức ép từ tăng trưởng phụ tải

Mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026 đang đặt Phú Thọ trước yêu cầu phải chuẩn bị đồng bộ hơn về hạ tầng, trong đó điện là một trong những điều kiện then chốt. Khi các khu công nghiệp tiếp tục mở rộng, nhiều dự án sản xuất mới được triển khai và dòng vốn đầu tư nước ngoài gia tăng, nhu cầu điện của tỉnh không chỉ tăng nhanh về sản lượng mà còn tạo áp lực lớn lên khả năng truyền tải, phân phối và dự phòng công suất.

Theo báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Phú Thọ hiện được cấp điện chủ yếu từ 3 trạm biến áp 500 kV Hòa Bình, Việt Trì và Vĩnh Yên, với tổng dung lượng 4.950MVA; cùng 8 trạm biến áp 220 kV có tổng dung lượng 3.125 MVA. Hệ thống điện của tỉnh còn được hỗ trợ qua các đường dây 110 kV liên kết với Sơn La, Lào Cai, Ninh Bình và Hà Nội.

Tuy nhiên, dư địa dự phòng của hệ thống đang thu hẹp. Các máy biến áp 220 kV được khai thác ở mức cao, với tỷ lệ công suất cực đại trên công suất đặt khoảng 77%. Ở cấp điện áp 110 kV, đến tháng 6/2026, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) và Công ty Điện lực Phú Thọ đang quản lý 72 đường dây, tổng chiều dài hơn 991 km; 47 trạm biến áp với 90 máy biến áp, tổng dung lượng 4.120,5 MVA.

Trong cao điểm tháng 5 và tháng 6/2026, toàn tỉnh có tới 28 máy biến áp 110 kV mang tải từ 80-100%. Đây là mức vận hành cho thấy khả năng dự phòng tại một số khu vực không còn lớn, đặc biệt trong những ngày nắng nóng hoặc khi phụ tải công nghiệp đồng loạt tăng cao.

Giai đoạn 2021-2025, điện thương phẩm trên địa bàn Phú Thọ tăng bình quân 8,56%/năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm đạt 5.919,77 triệu kWh, tăng 15,51% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, công nghiệp - xây dựng chiếm 62,28% tổng sản lượng điện tiêu thụ và tăng 15,71%; quản lý, tiêu dùng chiếm 30,64%, tăng 13,59%.

Công suất sử dụng điện lớn nhất của tỉnh đã đạt 2.299 MW vào 22 giờ 30 phút ngày 25/5/2026, tăng 11,4% so với mức cực đại năm 2025. Nếu tính cả phần công suất khách hàng thực hiện dịch chuyển phụ tải trong các ngày 25 và 26/5/2026, công suất toàn tỉnh đạt 2.360,5 MW.

EVN dự báo trong các đợt nắng nóng gay gắt tháng 7 và tháng 8/2026, công suất cực đại của Phú Thọ có thể đạt khoảng 2.400 MW, thậm chí cao hơn. Những số liệu này cho thấy bài toán điện của tỉnh không còn chỉ là đáp ứng nhu cầu hiện tại, mà phải chủ động tạo dư địa cho các dự án sản xuất, khu công nghiệp và đô thị mới trong những năm tiếp theo.

Nếu các công trình lưới điện chậm tiến độ, nguy cơ quá tải cục bộ có thể xuất hiện, làm giảm độ tin cậy cung cấp điện và ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận thêm các dự án đầu tư lớn. Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý với một địa phương đang phát triển nhanh về công nghiệp và thu hút nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Để nâng cao năng lực truyền tải, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đang triển khai 17 dự án lưới điện 500 kV và 220 kV trên địa bàn. Trong đó, 3 dự án đã hoặc dự kiến đóng điện trong năm 2026; 6 dự án dự kiến hoàn thành năm 2027 và 8 dự án hoàn thành trong giai đoạn 2028 - 2029.

Ở cấp điện áp 110 kV, EVNNPC dự kiến triển khai 54 dự án trong giai đoạn 2026-2030, với tổng mức đầu tư 3.425 tỷ đồng. Các dự án sẽ bổ sung 2.237 MVA công suất trạm biến áp và khoảng 226 km đường dây, gồm 23 dự án xây dựng trạm biến áp mới, 25 dự án lắp máy biến áp thứ hai hoặc nâng công suất và 6 dự án đường dây, cải tạo khả năng truyền tải.

Quy mô đầu tư cho thấy ngành Điện đã chuẩn bị một chương trình phát triển lưới điện khá lớn cho Phú Thọ. Tuy nhiên, kế hoạch này chỉ có thể phát huy hiệu quả nếu các công trình được triển khai đúng tiến độ. Hiện vốn, vật tư và nhân lực thi công đã được các chủ đầu tư chuẩn bị, giải phóng mặt bằng đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất của nhiều dự án.

Không gia hạn tiến độ, xử lý dứt điểm từng vướng mắc

Thực hiện Thông báo số 288/TB-UBND ngày 8/5/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ về tiến độ giải phóng mặt bằng 8 dự án lưới điện 110 kV, các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư đã tập trung xử lý những vị trí còn vướng mắc.

Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ, 11/22 xã, phường có dự án đi qua đã hoàn thành phê duyệt phương án, chi trả bồi thường và bàn giao mặt bằng. Hai dự án đường dây và trạm biến áp 110 kV Cẩm Khê 2, Phù Ninh 2 đã hoàn thành đóng điện.

Tuy nhiên, 6 dự án còn lại vẫn chậm từ 1-3 tháng so với các mốc được giao. Nguyên nhân chủ yếu là chưa phê duyệt được phương án bồi thường; chưa thống nhất chính sách hỗ trợ đối với đất và tài sản không đủ điều kiện; hồ sơ đất đai còn sai khác và một số hộ dân đề nghị bồi thường ngoài quy định.

Phát biểu tại hội nghị chỉ đạo đôn đốc công tác giải phóng mặt bằng các công trình điện trên địa bàn tỉnh Phú Thọ vào sáng 17/7, Phó tổng giám đốc EVN Phạm Hồng Phương cho biết, nhu cầu điện của Phú Thọ đang tăng nhanh cùng quá trình phát triển công nghiệp. Bên cạnh việc tháo gỡ các dự án đang triển khai, tỉnh và ngành Điện cần chủ động chuẩn bị hạ tầng cho năm 2027 và các năm tiếp theo, bảo đảm hệ thống điện đi trước một bước, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

EVN đề nghị tỉnh tiếp tục hỗ trợ xử lý các thủ tục liên quan đến đầu tư, quy hoạch, đất đai và giải phóng mặt bằng; đồng thời phối hợp rà soát, bổ sung các công trình cần thiết vào quy hoạch. Đối với những dự án nâng công suất hoặc lắp thêm máy biến áp tại các trạm hiện hữu, cần có cách xử lý linh hoạt để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nhanh chóng bổ sung năng lực cấp điện.

Một trong những công trình được đặc biệt quan tâm là Dự án Trạm cắt 500 kV Hòa Bình 2 và đường dây 500 kV đấu nối. EVNNPT đề nghị các địa phương và đơn vị liên quan tăng cường nhân lực, đẩy nhanh bàn giao mốc giới, kiểm kê, xét nguồn gốc đất và phê duyệt phương án bồi thường.

Theo kế hoạch, mặt bằng trạm cắt và móng cột đường dây phải hoàn thành trước ngày 31/8/2026; phần hành lang tuyến hoàn thành trước ngày 30/9/2026. Đây là những mốc quan trọng để bảo đảm điều kiện khởi công và tiến độ chung của dự án.

EVNNPC cũng cam kết bố trí đầy đủ nhân lực, vật tư và nguồn vốn để tổ chức thi công ngay sau khi được bàn giao mặt bằng. Cách tiếp cận được xác định là bàn giao đến đâu, thi công đến đó, không chờ hoàn thành mặt bằng toàn tuyến mới triển khai.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thị Kim Nga nhấn mạnh, năm 2026, Chính phủ giao tỉnh Phú Thọ phấn đấu tăng trưởng 11%. Để đạt mục tiêu này, nhu cầu điện có thể phải tăng khoảng 14-15%, đặt ra áp lực lớn đối với hạ tầng năng lượng của tỉnh.

Phú Thọ đang phát triển mạnh về công nghiệp và thu hút nhiều dự án đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Điện và nguồn nhân lực là hai yếu tố được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. Vì vậy, bảo đảm điện không chỉ phục vụ sản xuất, đời sống mà còn có ý nghĩa quyết định đối với thu hút đầu tư và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Quan điểm của tỉnh là không điều chỉnh, không gia hạn các mốc tiến độ, mà tập trung giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc để hoàn thành trong thời gian sớm nhất.

Theo đó, các xã, phường chậm tiến độ phải có văn bản giải trình, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; xác định thời hạn hoàn thành và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 20/7. Người đứng đầu địa phương phải trực tiếp chỉ đạo, báo cáo cấp ủy để huy động cả hệ thống chính trị tham gia công tác tuyên truyền, vận động và giải phóng mặt bằng.

Công an tỉnh được giao chỉ đạo các đơn vị chuyên môn và công an cấp xã phối hợp với chính quyền địa phương, trung tâm phát triển quỹ đất, chủ đầu tư tuyên truyền, vận động các hộ dân; hướng dẫn xây dựng phương án bảo vệ thi công, bảo đảm an ninh, trật tự. Đối với trường hợp cố tình không chấp hành, địa phương phải xây dựng phương án cưỡng chế thu hồi đất đúng trình tự, thủ tục pháp luật.

Các trung tâm phát triển quỹ đất phải tập trung nhân lực, đẩy nhanh kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất, công khai và trình phê duyệt phương án bồi thường theo hình thức cuốn chiếu; đủ điều kiện đến đâu, phê duyệt và bàn giao mặt bằng đến đó, không để một số trường hợp vướng mắc ảnh hưởng đến toàn bộ dự án.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn về đất đai, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; không để địa phương, trung tâm phát triển quỹ đất phải chờ đợi kéo dài. Những nội dung có tính chất tương tự cần được hướng dẫn thống nhất để các địa phương áp dụng.

Mỗi tháng chậm tiến độ của một công trình điện đều có thể trở thành điểm nghẽn đối với hoạt động sản xuất và thu hút đầu tư. Ngược lại, khi lưới điện được đầu tư trước, có đủ năng lực dự phòng và vận hành ổn định, địa phương sẽ có thêm lợi thế trong việc đón nhận những dự án công nghiệp quy mô lớn.

Việc Phú Thọ và EVN thống nhất không gia hạn tiến độ, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm cá nhân và tổ chức thi công ngay tại các vị trí đã có mặt bằng cho thấy cách làm đang chuyển từ đôn đốc chung sang xử lý cụ thể từng điểm nghẽn.

Đây là điều kiện cần để các công trình điện hoàn thành đúng kế hoạch, đáp ứng nhu cầu phụ tải đang tăng nhanh và tạo nền tảng hạ tầng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của Phú Thọ. Quan trọng hơn, sự phối hợp quyết liệt giữa địa phương và ngành Điện sẽ giúp nguyên tắc “điện đi trước một bước” được hiện thực hóa bằng những công trình cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở yêu cầu trong quy hoạch.