Cả triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ mới chiếm 1/5 tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống

Tại Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ diễn ra sáng nay (18/9), ông Nguyễn Xuân Bắc, Vụ Phó Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) cho hay, tính đến 31/8/2026, doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đạt trên 3,8 triệu tỷ đồng; dư nợ tín dụng đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% so với tháng 12/2025 (cao hơn tăng trưởng tín dụng cho nền kinh tế),​​​ chiếm khoảng 20% dư nợ toàn nền kinh tế.

Trong đó, dư nợ tín dụng đối với DNNVV hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất đạt trên 2,8 triệu tỷ đồng chiếm 70,48% tổng dư nợ đối với DNNVV. Dư nợ cho vay với lĩnh vực công nghiệp và xây dựng đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng chiếm 27,87%. Dư nợ cho vay với lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản đạt trên 65.800 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng thấp nhất 1,65%.

Nhóm Ngân hàng TMCP nhà nước và NHTM TNHH MTV do nhà nước làm chủ có tổng dư nợ đạt 1,37 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 34,61% (trong đó, tổng dư nợ của 04 NHTM Nhà nước đạt gần 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 32,6%). Nhóm ngân hàng TMCP có tổng dư nợ đạt trên 2,44 triệu tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 61,22%). Nhóm NH nước ngoài, NH liên doanh, công ty tài chính và cho thuê tài chính, NH Hợp tác xã với tổng dư nợ đạt trên 166 nghìn tỷ đồng (chiếm tỷ trọng nhỏ, khoảng 4,17%).​

Trước đó, NHNN cho biết, tính đến hết tháng 6/2026, dư nợ cho vay bất động sản 5,1 triệu tỷ đồng, chiếm 25,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Nói cách khác, xét về số lượng, DNNVV đang cao gấp cả trăm lần doanh nghiệp bất động sản, song số dư nợ tiếp cận tín dụng vẫn thua xa nhóm bất động sản. 

Thời gian qua, NHNN đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Trong Chỉ thị 01 hàng năm về nhiệm vụ trọng tâm thực hiện giải pháp tiền tệ và hoạt động ngân hàng và các văn bản chỉ đạo tín dụng, NHNN đều chỉ đạo các TCTD cân đối nguồn vốn đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng cho nền kinh tế, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế,... theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong đó có DNNVV; thực hiện các giải pháp hỗ trợ tín dụng cho DNNVV, ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho DNNVV. 

Bên cạnh đó, NHNN cũng đã xác định DNNVV là 1 trong 5 lĩnh vực ưu tiên được hưởng chính sách trần lãi suất cho vay ngắn hạn VNĐ theo quy định của NHNN thấp hơn các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường khác (hiện nay là 4%/năm) khi khách hàng có tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh; ban hành hàng loạt văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp tín dụng đối với một số ngành, lĩnh vực trong đó có DNNVV...

Mới đây nhất, ngày 7/8/2026, NHNN đã có công văn 7125/NHNN-TD chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV, trong đó DNNVV và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng như nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án xanh, với ưu đãi lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay; triển khai thống nhất từ tháng 8/2026.

Đến thời điểm hiện nay, trong hơn 1 tháng triển khai, tổng cộng đã có 19 NHTM đăng ký tham gia, với quy mô khoảng 407 nghìn tỷ đồng. 

Doanh nghiệp cũng cần minh bạch về dòng tiền

NHNN cho biết, dù kết quả tín dụng đối với DNNVV vừa qua đã đạt được những kết quả tích cực, quy mô vốn tín dụng ngày càng lớn song vẫn còn có phản ánh DNNVV khó tiếp cận vốn ngân hàng và việc cho vay DNNVV vẫn còn khó khăn, vướng mắc.  

Về phía ngành ngân hàng, trong bối cảnh thực hiện cơ cấu lại hoạt động, các TCTD đang ngày càng đẩy mạnh áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế, đòi hỏi ngày càng cao tính minh bạch về thông tin, tài chính, tài sản bảo đảm của khách hàng, do đó, không thể thực hiện các giải pháp về “hạ chuẩn” điều kiện cấp tín dụng.

Đối với DNNVV, việc thẩm định các khoản vay không có tài sản bảo đảm đòi hỏi TCTD phải có đầy đủ thông tin về tình hình tài chính, dòng tiền, lịch sử hoạt động và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

DNNVV là một trong 5 lĩnh vực ưu tiên được áp dụng chính sách trần lãi suất cho vay ngắn hạn, do đó, các DNNVV phải đáp ứng được điều kiện về tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh để được tiếp cận chính sách ưu tiên trần lãi suất theo quy định.

Ngoài ra, thông tin phục vụ đánh giá DNNVV hiện còn phân tán và hạn chế, làm hạn chế khả năng đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, lịch sử hoạt động, nhất là đối với doanh nghiệp thiếu tài sản bảo đảm.

Một bộ phận doanh nghiệp chưa có phương án sản xuất, kinh doanh đủ khả thi để chứng minh khả năng trả nợ; thông tin tài chính, báo cáo tài chính và dòng tiền chưa đầy đủ, minh bạch; một số doanh nghiệp chưa có báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc còn có sự khác biệt giữa báo cáo tài chính, báo cáo thuế và thông tin quản trị nội bộ. Đây là những yếu tố gây khó khăn cho tổ chức tín dụng trong thẩm định, đánh giá khả năng trả nợ... 

Bên cạnh đó, một số DNNVV còn gặp khó khăn về dòng tiền và khả năng trả nợ, như hàng tồn kho lớn, công nợ phải thu cao, bị khách hàng chiếm dụng vốn; một số khoản nợ đến hạn hoặc nợ đã được cơ cấu chưa có khả năng trả đầy đủ. Đối với một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, tỷ suất lợi nhuận thấp và mức độ rủi ro cao nhưng thiếu công cụ bảo hiểm cũng làm hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng. 

Để gỡ các vướng mắc trên, NHNN cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật ngân hàng, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thuận lợi cho điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính góp phần nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp, trong đó có DNNVV.

Đồng thời, chỉ đạo các TCTD hướng tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên (trong đó có DNNVV), đa dạng hóa sản phẩm tín dụng ngân hàng phù hợp từng loại hình, nhu cầu sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, tiếp tục cải tiến thủ tục vay vốn... 

NHNN cũng kiến nghị, các Bộ, cơ quan trung ương cần sớm hoàn thiện để trình Quốc hội Luật Phát triển DNNVV. Có chính sách khuyến khích doanh nghiệp lớn, tập đoàn tư nhân phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ DNNVV tham gia vào chuỗi giá trị, tăng cường liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện cho DNNVV cải thiện năng lực, hoạt động kinh doanh, phát triển lớn mạnh.

Bên cạnh đó, nghiên cứu quy định chính sách về hỗ trợ thông tin cho DNNVV, bổ sung việc xây dựng cơ sở dữ liệu DNNVV trong Hệ thống thông tin doanh nghiệp quốc gia; tháo gỡ căn bản các rào cản về thể chế, khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; đẩy mạnh phát triển thị trường vốn để từng bước giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp, cũng cần chủ động tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi mô hình và phương thức sản xuất, kinh doanh phù hợp với yêu cầu của thị trường; đồng thời nâng cao tính minh bạch về tài chính, dòng tiền và tình hình hoạt động, hoàn thiện phương án sản xuất, kinh doanh, chủ động cung cấp đầy đủ thông tin cho tổ chức tín dụng. Qua đó, nâng cao năng lực chứng minh khả năng trả nợ, tăng khả năng tiếp cận và hấp thụ, sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng.