Chiều 15/10, UBND TP. Hà Nội tổ chức lễ ký kết hợp đồng thực hiện 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, số 2, số 8, số 10 và số 14 giữa Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội và Liên danh Công ty cổ phần Vinhomes - Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng SGC (Vinhomes - SGC).

Đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược

Phát biểu tại lễ ký kết, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, việc triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển hệ thống giao thông công cộng và tái cấu trúc không gian đô thị Thủ đô.

Với tổng chiều dài khoảng 253,5 km, nhu cầu vốn thực hiện gói thầu sơ bộ hơn 1 triệu tỷ đồng, đây là dự án có quy mô đầu tư đặc biệt lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và tiến độ triển khai khẩn trương. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành cả 5 tuyến trong năm 2030.

Khi đi vào khai thác, các tuyến đường sắt sẽ góp phần hình thành mạng lưới vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, kết nối khu vực trung tâm với các đô thị mới, sân bay, đầu mối giao thông và những khu vực phát triển trọng điểm. Qua đó, giảm áp lực lên hệ thống đường bộ, cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống và tạo động lực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Để đáp ứng yêu cầu tiến độ, Hà Nội lựa chọn hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay (EPC/Turnkey), áp dụng mẫu hợp đồng FIDIC có điều chỉnh phù hợp với quy định pháp luật Việt Nam.

Theo phương thức này, tổng thầu chịu trách nhiệm tổ chức đồng bộ các công việc từ khảo sát, thiết kế, mua sắm thiết bị, thi công xây dựng, lắp đặt, tích hợp hệ thống đến thử nghiệm, chạy thử, nghiệm thu và bàn giao công trình hoàn chỉnh.

Cơ chế triển khai thống nhất cho phép nhà thầu chủ động huy động nguồn lực, điều phối các hạng mục thực hiện song song, rút ngắn thời gian đầu tư. Tuy nhiên, phương thức này cũng đặt ra trách nhiệm cao đối với tổng thầu trong kiểm soát chất lượng, chi phí, tiến độ và tính đồng bộ của toàn bộ hệ thống.

Chủ tịch UBND Thành phố đánh giá cao năng lực tổ chức, quản trị và triển khai các dự án đầu tư xây dựng quy mô lớn của Tập đoàn Vingroup và các doanh nghiệp trong hệ sinh thái. Việc tham gia các dự án đường sắt Hà Nội - Quảng Ninh, Bến Thành - Cần Giờ cho thấy sự quan tâm và định hướng đầu tư lâu dài của tập đoàn đối với lĩnh vực hạ tầng đường sắt.

Theo ông Vũ Đại Thắng, việc lựa chọn Liên danh Vinhomes - SGC thể hiện sự tin tưởng của thành phố đối với năng lực tổ chức, huy động nguồn lực và thực hiện cam kết của nhà thầu.

Tuy nhiên, trước quy mô và tính chất phức tạp của dự án, liên danh cần xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, đồng thời huy động các đối tác quốc tế có kinh nghiệm, nhất là trong lĩnh vực công nghệ, thiết bị và xây dựng đường sắt đô thị ngầm.

Thành phố ghi nhận quyết tâm của liên danh trong việc tập trung nguồn lực hoàn thành dự án trong năm 2030, đồng thời kiểm soát suất đầu tư theo định hướng không vượt quá 120 triệu USD/km.

Một trong những yêu cầu được lãnh đạo Hà Nội đặc biệt nhấn mạnh là lựa chọn công nghệ hiện đại, đã được kiểm chứng trong thực tiễn, bảo đảm an toàn, độ tin cậy và hiệu quả khai thác lâu dài.

Các tuyến phải được nghiên cứu trên cơ sở hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối, vận hành liên thông giữa 5 tuyến cũng như với toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị của Hà Nội trong tương lai.

Những hệ thống quan trọng như đoàn tàu, thông tin tín hiệu, điều khiển, cấp điện, quản lý vận hành và bảo trì cần được lựa chọn đồng bộ, đồng thời hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ.

Bên cạnh đó, Hà Nội đặt yêu cầu chuyển giao công nghệ gắn với phát triển năng lực kỹ thuật trong nước ngay từ giai đoạn thiết kế và lựa chọn thiết bị.

Liên danh cần phối hợp với các đối tác xây dựng chương trình chuyển giao cụ thể, bao gồm đào tạo nhân lực, tiếp nhận quy trình kỹ thuật, phần mềm, tài liệu, công nghệ vận hành, bảo trì và sửa chữa thiết bị. Các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo trong nước cần được tạo điều kiện tham gia những công việc phù hợp.

Mục tiêu của thành phố là sau khi các tuyến đường sắt hoàn thành, Việt Nam từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và năng lực kỹ thuật đủ khả năng chủ động quản lý, vận hành, bảo trì và phát triển hệ thống đường sắt đô thị.

Đối với công tác thi công, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu thiết lập hệ thống quản lý chất lượng thống nhất, kiểm soát chặt chẽ từ thiết kế, lựa chọn vật tư, thiết bị đến thi công, lắp đặt, thử nghiệm và nghiệm thu.

Đặc biệt, các hạng mục công trình ngầm, nhất là thi công bằng máy khoan hầm TBM, phải có giải pháp kỹ thuật và phương án kiểm soát rủi ro phù hợp, bảo đảm an toàn cho công trình, hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện hữu và đời sống người dân.

Chi phí đầu tư phải được kiểm soát theo đúng cam kết và điều kiện hợp đồng. Việc lựa chọn công nghệ, thiết bị cần tính toán tổng thể cả chi phí đầu tư ban đầu lẫn chi phí vận hành, bảo trì trong suốt vòng đời công trình.

Về tiến độ, liên danh phải khẩn trương hoàn thiện kế hoạch tổng thể và chi tiết cho từng tuyến, từng hạng mục, xác định rõ các mốc triển khai, đường găng tiến độ và nhu cầu nguồn lực.

Cùng với việc sớm huy động máy móc, thiết bị, nhân lực và các nhà thầu chuyên ngành, những công việc đủ điều kiện cần được triển khai song song, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa thiết kế, mua sắm và thi công.

Chủ tịch UBND Thành phố giao Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội thực hiện đầy đủ trách nhiệm chủ đầu tư, thường xuyên kiểm tra tiến độ, quản lý hợp đồng, chất lượng, chi phí và việc sử dụng vốn tạm ứng, thanh toán.

Các sở, ngành và chính quyền địa phương có trách nhiệm phối hợp giải quyết những vấn đề liên quan đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và thủ tục thuộc thẩm quyền. Những vướng mắc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo UBND Thành phố xem xét, chỉ đạo, tránh ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Lãnh đạo Hà Nội khẳng định sẽ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi để dự án được triển khai đúng quy định, bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư.

Hướng tới vận hành đồng bộ 5 tuyến metro trước năm 2031

Đại diện Liên danh Vinhomes - SGC, ông Phạm Thiếu Hoa, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Vinhomes cho biết, việc tham gia triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài 253,5 km là nhiệm vụ có quy mô lớn, yêu cầu cao về chất lượng, công nghệ và tiến độ.

Theo ông Phạm Thiếu Hoa, hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay đòi hỏi nhà thầu chịu trách nhiệm bàn giao sản phẩm hoàn chỉnh, bao gồm toàn bộ hệ thống công nghệ và thiết bị phục vụ vận hành.

Để thực hiện mục tiêu đề ra, đại diện liên danh mong muốn Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố, các sở, ngành và chính quyền cơ sở tiếp tục đồng hành, hỗ trợ giải phóng, bàn giao mặt bằng, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thi công, đặc biệt đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật nổi, ngầm và công tác khảo sát địa chất.

Liên danh cam kết thực hiện nghiêm túc các nhiệm vụ được giao và điều khoản hợp đồng, phấn đấu đưa các tuyến đường sắt vào vận hành trước ngày 31/12/2030.

Theo nội dung hợp đồng, 5 tuyến đường sắt đô thị được triển khai cùng hệ thống depot phục vụ bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành đoàn tàu.

Cụ thể, tuyến số 1 có chiều dài khoảng 59 km, kết nối Sân vận động Hùng Vương - Khu công nghiệp đường sắt - Ngọc Hồi - Ga Hà Nội - Yên Viên - Khu đô thị Thư Lâm - Sân bay Nội Bài.

Tuyến số 2 dài khoảng 60 km, đi qua các khu vực Sân bay Nội Bài - Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thượng Phúc/Sân vận động Hùng Vương.

Tuyến số 8 có chiều dài khoảng 64 km, kết nối Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Thuận An.

Tuyến số 10 dài khoảng 38,7 km, theo hướng Võ Chí Công - Vành đai 2,5 - Times City/Vĩnh Tuy - Cổ Loa/Đông Anh.

Tuyến số 14 dài khoảng 31,8 km, kết nối Cầu Thăng Long - Hồng Hà - Ocean Park/Gia Lâm.

Việc đầu tư đồng thời các tuyến được định hướng tạo lập mạng lưới giao thông công cộng có năng lực vận tải lớn, tăng cường kết nối giữa khu vực nội đô với các cực tăng trưởng mới, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các đầu mối giao thông chiến lược của Thủ đô.

Đáng chú ý, dự án hướng tới áp dụng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ với khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, công nghệ điều khiển tàu dựa trên thông tin liên lạc (CBTC).

Các tuyến cũng được định hướng áp dụng cấp độ tự động hóa GoA4, cho phép đoàn tàu vận hành tự động không người lái theo thiết kế và quy trình an toàn được phê duyệt.

Đây là những định hướng công nghệ quan trọng nhằm nâng cao khả năng vận hành liên thông, hiệu quả khai thác và mức độ tự động hóa của hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội trong tương lai.

Song song với đầu tư hạ tầng và thiết bị, dự án chú trọng ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ vòng đời công trình.

Các giải pháp dự kiến triển khai gồm thiết kế kỹ thuật tổng thể FEED, mô hình thông tin công trình BIM, hệ thống thông tin địa lý GIS và môi trường dữ liệu chung PCDE.

Việc ứng dụng các công nghệ này nhằm hỗ trợ đồng bộ hóa thiết kế, quản lý khối lượng, kiểm soát thay đổi, nâng cao hiệu quả quản lý dự án cũng như công tác vận hành, bảo trì sau đầu tư.

Đặc biệt, định hướng xây dựng Trung tâm Điều hành mạng lưới (NOCC) đa tuyến, đa công nghệ được kỳ vọng tạo nền tảng giám sát, điều phối và quản lý tập trung, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác toàn hệ thống metro Hà Nội.

Với quy mô đầu tư lớn, phạm vi kết nối rộng và định hướng công nghệ hiện đại, việc ký kết hợp đồng triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực phát triển hạ tầng giao thông chiến lược của Thủ đô.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu vận hành trước ngày 31/12/2030, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa chủ đầu tư, tổng thầu, các đối tác công nghệ và cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt trong giải phóng mặt bằng, kiểm soát chi phí, bảo đảm an toàn và chất lượng công trình.

Khi hoàn thành, mạng lưới 5 tuyến metro được kỳ vọng tạo thêm dư địa phát triển đô thị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy mô hình TOD và từng bước hình thành hệ thống giao thông công cộng hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Hà Nội trong những thập niên tới.