Chuyển từ “có dữ liệu” sang “dữ liệu dùng được”

Nền kinh tế số và hạ tầng dữ liệu đang trở thành một trong những trọng tâm chiến lược của TP. Hà Nội, với yêu cầu thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết số hóa và hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn. Thay vì dừng lại ở số lượng cơ sở dữ liệu hoặc bản ghi đã được số hóa, Thành phố chuyển sang đánh giá khả năng khai thác dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Trong 8 tháng năm 2026, Hà Nội từng bước hình thành các khối dữ liệu lõi thuộc những lĩnh vực quan trọng như giáo dục, đất đai, thủ tục hành chính, cán bộ, doanh nghiệp. Cùng với đó, Thành phố triển khai Kho dữ liệu dùng chung, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, HanoiWork, iHanoi, Trung tâm Điều hành thông minh và nền tảng trí tuệ nhân tạo dùng chung.

Đến ngày 17/8/2026, Thành phố đã hoàn thành toàn bộ 6 nhiệm vụ rà soát, chuẩn hóa, lập danh mục cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 2 nhiệm vụ liên quan đến kiến trúc, yêu cầu kỹ thuật, kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Trong 13 nguồn dữ liệu ưu tiên, 5 nguồn đã hoàn thành kết nối, thu thập 100%, gồm dữ liệu đầu tư công, dự án đầu tư, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã, quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật. Dữ liệu giáo dục đạt 97%; hồ sơ thủ tục hành chính và giao thông cùng đạt 70%; đất đai và y tế đạt 50%.

Kho dữ liệu dùng chung đã được tích hợp với HanoiWork, cho phép đăng nhập một lần và phân quyền khai thác theo tổ chức, chức danh. HanoiWork đóng vai trò là không gian làm việc số tập trung, hướng tới xây dựng môi trường làm việc không giấy tờ, góp phần thay đổi quy trình xử lý công việc trong các cơ quan nhà nước.

Từ dữ liệu phục vụ quản trị nội bộ, Hà Nội đang mở rộng sang các nguồn dữ liệu và tiện ích trực tiếp phục vụ người dân. Ứng dụng iHanoi hiện có hơn 6,2 triệu tài khoản định danh, đã tiếp nhận và xử lý trên 107.600 phản ánh, kiến nghị. Trong số này, hơn 12.700 phản ánh liên quan đến thủ tục hành chính và trên 94.900 phản ánh hiện trường.

Thông qua iHanoi, người dân có thể gửi nội dung, hình ảnh, vị trí xảy ra vụ việc và theo dõi quá trình xử lý. Nền tảng cũng tích hợp nhiều tiện ích thuộc các lĩnh vực giao thông, y tế, giáo dục, môi trường, quy hoạch, văn hóa, du lịch, thanh toán và dịch vụ công.

Những con số trên cho thấy quy mô nền tảng số của Hà Nội đã được mở rộng nhanh chóng. Tuy nhiên, hiệu quả xử lý vẫn là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn. Tỷ lệ xử lý đúng hạn đối với phản ánh hiện trường trên iHanoi mới đạt 63,3%, trong khi phản ánh về thủ tục hành chính chỉ đạt 35,6%.

Khoảng cách giữa hơn 6,2 triệu tài khoản định danh và tỷ lệ phản ánh được giải quyết đúng hạn cho thấy dữ liệu số hóa nhiều chưa đồng nghĩa với chất lượng phục vụ đã được cải thiện tương xứng. Đây cũng là khoảng cách giữa việc “có dữ liệu” và “dữ liệu dùng được”, giữa một nền tảng được thiết lập về mặt kỹ thuật với năng lực vận hành thực tế của bộ máy.

Theo ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, sau 20 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, kết quả 8 tháng năm 2026 cho thấy Hà Nội đang chuyển mạnh từ xây dựng nền tảng sang sáng tạo những cơ chế, mô hình và sản phẩm cụ thể. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, Thành phố thay đổi phương thức tổ chức thực hiện theo hướng giao nhiệm vụ gắn với đầu mối, tiến độ, sản phẩm và dữ liệu để đo lường kết quả.

Một nút thắt khác được lãnh đạo Thành phố nhận diện là sự thiếu hụt nhân lực chuyên sâu về quản trị và phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin. Nhân lực thực hiện nhiệm vụ tại nhiều đơn vị hiện chủ yếu vẫn là đội ngũ kiêm nhiệm. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng phải được tăng cường mạnh mẽ nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị trong môi trường số.

Để xử lý những tồn tại, UBND Thành phố yêu cầu hoàn thành dứt điểm Kế hoạch số 220/KH-UBND ngày 9/6/2026 về tích hợp, di trú và chuẩn hóa dữ liệu vào Kho dữ liệu dùng chung của Thành phố. Sau mốc ghi nhận 5 nguồn dữ liệu hoàn thành kết nối, thu thập 100% vào ngày 17/8, tiến độ tiếp tục được đẩy nhanh, nâng tổng số nguồn đã hoàn thành lên 10 trong tổng số 13 nguồn dữ liệu ưu tiên.

Ba nguồn còn lại gồm thu ngân sách; đất đai, địa chính, môi trường; quản lý văn bản và điều hành được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Đối với khoảng 80 cơ sở dữ liệu thuộc Phụ lục II, các đơn vị phải phân loại cụ thể, xây dựng phương án tạo lập với nguồn lực và tiến độ rõ ràng.

Theo lộ trình, Kho dữ liệu dùng chung được xây dựng theo kiến trúc Data Lakehouse phải hoàn thành trước ngày 30/10/2026. Trung tâm Dữ liệu Thành phố đạt tiêu chuẩn Tier 3 phải được đưa vào vận hành trong quý I/2027.

Yêu cầu xuyên suốt được Hà Nội đặt ra là mọi nguồn dữ liệu phải tuân thủ nguyên tắc “Đúng, Đủ, Sạch, Sống, Thống nhất, Dùng chung”. Dữ liệu phải được cập nhật liên tục, gắn với hoạt động quản lý và nhu cầu khai thác thực tế, tránh tình trạng hoàn thành số hóa nhưng sau đó trở thành dữ liệu chết.

Việc kiểm tra cũng được thực hiện trực tiếp trên sản phẩm cuối cùng. Khi một đơn vị báo cáo hoàn thành cơ sở dữ liệu, đơn vị đó phải trình diễn được dữ liệu đang nằm ở đâu, được cập nhật vào thời điểm nào, kết nối bằng phương thức gì, cơ quan nào đang khai thác và kết quả sử dụng ra sao. Nếu không chứng minh được những nội dung này, nhiệm vụ sẽ bị coi là chưa hoàn thành.

Với các khó khăn vượt thẩm quyền của Thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ được giao lập danh mục điểm nghẽn liên quan đến những cơ sở dữ liệu do các bộ, ngành quản lý để kiến nghị tháo gỡ. Cách làm này thể hiện sự thay đổi rõ nét trong quản trị tiến độ, khi kết quả không còn được đo chủ yếu bằng báo cáo hoặc số văn bản ban hành mà bằng sản phẩm có khả năng vận hành và tạo ra giá trị.

Tăng tốc kinh tế số bằng những sản phẩm cụ thể

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, Hà Nội đang đứng trước áp lực lớn về mục tiêu nâng tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số lên 22% GRDP trong năm 2026.

Kết quả 6 tháng đầu năm cho thấy tỷ trọng này mới đạt 16,7%, tốc độ tăng thực tế đạt 10,6%. Để hoàn thành mục tiêu cả năm, tỷ trọng kinh tế số trong 6 tháng cuối năm phải đạt tới 26,42%. Giá trị tăng thêm của kinh tế số trong nửa cuối năm theo đó phải gấp khoảng 1,8 lần nửa đầu năm.

Đây là thách thức rất lớn khi thời gian còn lại ngắn, trong khi đầu tư công nghệ cần một quá trình để thẩm thấu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo ra giá trị tăng thêm có thể đo lường.

Theo ông Trương Việt Dũng, mục tiêu dài hạn đưa tỷ trọng kinh tế số đạt 40% GRDP vào năm 2030, được xác định tại Nghị quyết số 57 ngày 22/12/2024 và Nghị quyết số 02 ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị, là “chỉ tiêu pháp lệnh bắt buộc”. Vì vậy, Hà Nội phải xây dựng kịch bản tăng trưởng chặt chẽ, đồng thời có chiến lược bù đắp trong năm 2027 nếu chỉ tiêu của năm 2026 chưa đạt yêu cầu.

Để tạo bước đột phá, Thành phố ưu tiên phát triển hạ tầng số dùng chung mang tính quyết định. Trước hết là hạ tầng dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo thông qua việc hoàn thành Trung tâm Dữ liệu Thành phố đúng tiến độ. Song song với đó, Hà Nội sẽ thu hút đầu tư xây dựng các trung tâm dữ liệu và trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tư nhân quy mô lớn tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Thành phố cũng đặt yêu cầu thực chất hóa chiến lược bán dẫn. Hà Nội đã định vị vai trò trong chuỗi cung ứng, nhưng thực tế chưa có động thái rõ ràng để phát triển ngành công nghệ cao này. Sở Khoa học và Công nghệ được giao xây dựng phương án triển khai cụ thể cho hạ tầng dữ liệu và chiến lược bán dẫn trước ngày 31/12/2026, tạo môi trường để công nghệ gặp gỡ các bài toán thực tiễn của nền kinh tế.

Trong những tháng còn lại của năm 2026, Hà Nội tập trung vào những nhiệm vụ rõ cách làm và có thể đo lường hiệu quả. Một trong những yêu cầu cấp thiết là đẩy nhanh giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tính đến ngày 19/8/2026, tỷ lệ giải ngân chi thường xuyên cho lĩnh vực này mới đạt 2,95%, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa chủ trương, nguồn lực được bố trí và tiến độ triển khai.

Kế hoạch cao điểm 100 ngày chuyển đổi số cũng phải được thực chất hóa bằng sản phẩm cụ thể, khắc phục tình trạng mới dừng ở việc ban hành văn bản hoặc xây dựng báo cáo trung gian.

Trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, Hà Nội sẽ mở rộng Tháng khuyến mại số thành chuỗi ba đợt, tập trung vào tháng 9/2026, tháng 11/2026 và giai đoạn từ tháng 12/2026 đến tháng 1/2027. Chiến dịch livestream phối hợp với các sàn thương mại điện tử được triển khai từ ngày 15/9/2026.

Từ tháng 10/2026, Thành phố dự kiến áp dụng cơ chế voucher hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, làng nghề truyền thống. Đây là giải pháp hướng trực tiếp nguồn lực hỗ trợ đến những chủ thể có quy mô nhỏ, còn hạn chế về tài chính, công nghệ và nhân lực nhưng chiếm tỷ trọng lớn trong đời sống kinh tế Thủ đô.

Đối với công nghiệp chế biến, chế tạo, chỉ số sản xuất công nghiệp trong 7 tháng năm 2026 tăng 8,9%. Riêng sản xuất sản phẩm điện tử và máy vi tính tăng 18,1%, nhưng tỷ trọng kinh tế số của ngành mới đạt 9,3%.

Chương trình 100 nhà máy thông minh được triển khai từ tháng 9/2026 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực, điều hành sản xuất, kiểm soát và giám sát dữ liệu kết hợp tự động hóa. Chương trình dự kiến hoàn thành trong quý II/2027, qua đó đưa chuyển đổi số đi sâu hơn vào dây chuyền sản xuất và năng lực quản trị doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực văn hóa, du lịch, UBND Thành phố yêu cầu tham mưu phương án số hóa di sản trước ngày 15/9/2026. Việc số hóa được kỳ vọng góp phần bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản, đồng thời tạo thêm sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm mới cho người dân, du khách.

Việc Phenikaa được Hà Nội cho phép thử nghiệm xe buýt tự hành, robotaxi cũng cho thấy hướng tiếp cận mới của Thành phố trong việc đưa công nghệ vào giải quyết các bài toán thực tế. Những mô hình thử nghiệm có kiểm soát sẽ tạo cơ sở đánh giá hiệu quả, mức độ an toàn và khả năng nhân rộng của công nghệ mới trong đời sống đô thị.

Từ HanoiWork, iHanoi, Kho dữ liệu dùng chung đến chương trình nhà máy thông minh, thương mại điện tử, số hóa di sản và thử nghiệm phương tiện tự hành, Hà Nội đang từng bước chuyển từ tư duy số hóa bề nổi sang hành động thực chất. Hiệu quả phục vụ người dân, năng lực điều hành và giá trị kinh tế tạo ra từ dữ liệu sẽ là những thước đo quyết định.

Đây cũng là chìa khóa để Hà Nội tiến gần hơn mục tiêu trở thành đô thị thông minh, xây dựng nền kinh tế số năng động, hiệu quả và phát triển bền vững vào năm 2030.