Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 5 HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra ngày 15/7 đã dành nhiều thời gian cho nhóm vấn đề an toàn thực phẩm, tập trung vào những lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân. Từ bữa ăn bán trú trong trường học, truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại chợ dân sinh, quản lý thuốc bảo vệ thực vật, giết mổ gia súc nhỏ lẻ đến kiểm soát thực phẩm trên môi trường số đều được các đại biểu truy đến cùng trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Truy trách nhiệm quản lý từ chợ dân sinh đến bữa ăn học đường

Mở đầu phiên chất vấn, HĐND TP. Hà Nội tiến hành tái chất vấn việc thực hiện các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm gắn với bữa ăn bán trú cho học sinh, nội dung từng được đặt ra tại kỳ họp thứ 25 của khóa trước.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP. Hà Nội Trần Thế Cương ghi nhận việc thực hiện Nghị quyết số 18/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Hệ thống bếp ăn và quy trình tổ chức tại các trường cơ bản tuân thủ quy định về y tế học đường, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc học sinh.

Tuy nhiên, ông Trần Thế Cương cũng chỉ rõ nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Theo ông, áp lực học sinh bán trú ngày càng tăng đang vượt quá khả năng đáp ứng của cơ sở vật chất, đặc biệt tại khu vực nội thành, nơi thiếu quỹ đất xây dựng bếp ăn đạt chuẩn một chiều. Công tác hậu kiểm còn nhiều khoảng trống khi việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm ở nhiều cơ sở vẫn chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy tờ của đơn vị cung cấp, trong khi khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng còn hạn chế. Việc ứng dụng công nghệ số và chữ ký số trong giám sát cũng triển khai chậm so với yêu cầu thực tiễn.

Đáng chú ý, Đoàn giám sát của HĐND Thành phố ghi nhận vẫn còn tình trạng thực phẩm không bảo đảm chất lượng, nguồn gốc không rõ ràng lọt vào trường học, trong khi nhiều vi phạm mới dừng ở mức chấn chỉnh, chưa đủ sức răn đe.

Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại các chợ dân sinh và cửa hàng kinh doanh hoa quả.

Đại biểu Nguyễn Lan Hương, Tổ đại biểu số 19, chất vấn trực tiếp Chủ tịch UBND phường Hồng Hà và Trưởng ban Quản lý chợ Hồng Hà về tình trạng nhiều quầy hàng, cửa hàng hoa quả gắn tem nhãn nhưng không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc, thậm chí có trường hợp không có tem nhãn. Đại biểu cho rằng dù Thành phố đã nhiều lần chỉ đạo nhưng thực trạng này tại chợ Hồng Hà vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Trả lời chất vấn, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà Lê Hồng Thắng cho biết, địa phương luôn xác định an toàn thực phẩm là nhiệm vụ trọng tâm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, phường đã kiểm tra 190 cơ sở, xử phạt 9 cơ sở với số tiền gần 691 triệu đồng, đồng thời tiêu hủy lượng lớn thực phẩm không rõ nguồn gốc.

Ông Lê Hồng Thắng cho biết đối với chợ đầu mối Long Biên, phường đã chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, ký cam kết với 100% hộ kinh doanh và lấy hàng trăm mẫu kiểm nghiệm đều đạt yêu cầu. Tiếp thu phản ánh của đại biểu, ông khẳng định sẽ yêu cầu các chủ hộ lưu giữ đầy đủ hồ sơ ngay tại quầy để lực lượng chức năng có thể kiểm tra bất cứ thời điểm nào.

Làm rõ thêm, Trưởng ban Quản lý chợ Hồng Hà Vũ Quốc Hưng cho biết Ban Quản lý thường xuyên tuyên truyền và duy trì tổ kiểm tra chuyên trách. Theo ông, Long Biên là chợ đầu mối, nhiều người trực tiếp bán hàng chỉ là lao động làm thuê nên chưa nắm đầy đủ hồ sơ lô hàng. Tuy vậy, ông khẳng định về cơ bản hàng hóa qua chợ đều có nguồn gốc và nhiều trường hợp vi phạm đã được xử lý trong năm 2026.

Phần trả lời này chưa nhận được sự đồng thuận của chủ tọa. Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà yêu cầu ông Vũ Quốc Hưng trả lời thẳng trách nhiệm trong kiểm soát hóa đơn, chứng từ. Sau đó, ông Hưng thừa nhận trong quá trình ghi hình phóng sự của HĐND Thành phố, một số người bán hàng đã trả lời thiếu trách nhiệm, đồng thời khẳng định trong các đợt kiểm tra chính thức, phần lớn hộ kinh doanh đều xuất trình được đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Kết luận nội dung này, Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà yêu cầu Ban Quản lý chợ phối hợp ngay với lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra khu vực được phản ánh, rà soát việc chấp hành quy định về hóa đơn, chứng từ và nguồn gốc hàng hóa, đồng thời báo cáo kết quả bằng văn bản tới HĐND Thành phố.

Tiếp tục nội dung hậu kiểm, đại biểu Hoàng Thị Tú Anh, Tổ đại biểu số 27, phản ánh nhiều cửa hàng sau khi được cấp phép vẫn bày bán hàng kém chất lượng và đề nghị lãnh đạo phường Tương Mai, phường Ô Chợ Dừa làm rõ trách nhiệm.

Chủ tịch UBND phường Tương Mai Đào Thị Thu Hằng cho biết địa bàn có hơn 900 cơ sở kinh doanh thực phẩm nên áp lực quản lý rất lớn. Bà thẳng thắn nhận trách nhiệm về những hạn chế trong công tác hậu kiểm và xử lý sau cấp giấy chứng nhận, đồng thời cam kết sớm khắc phục.

Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa Lê Tuấn Định cũng xác nhận vẫn có trường hợp chưa chứng minh được nguồn gốc hàng hóa tại thời điểm kiểm tra và thừa nhận địa phương còn thiếu sót trong công tác giám sát hậu kiểm. Ông cam kết sẽ báo cáo kết quả xử lý ngay trong ngày.

Ở góc độ chính sách, đại biểu Hoàng Thị Thu Phương, Tổ đại biểu số 1, cho rằng việc chăm sóc bữa ăn học đường là chủ trương lớn nhằm nâng cao thể chất học sinh và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, qua giám sát, nhiều cơ sở giáo dục, nhất là khu vực ngoại thành, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về bếp ăn, nhà ăn và trang thiết bị phục vụ bán trú. Đại biểu đề nghị UBND Thành phố làm rõ số lượng trường chưa đủ điều kiện cũng như lộ trình hoàn thành việc nâng cấp.

Trả lời chất vấn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định việc HĐND lựa chọn nhóm vấn đề an toàn thực phẩm là rất cần thiết vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe nhân dân và cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Theo bà Vũ Thu Hà, Thành phố đã rà soát toàn diện hệ thống nhà vệ sinh, khu vực rửa tay và hạ tầng kỹ thuật tại các trường học, đồng thời bố trí ngân sách để các địa phương hoàn thiện điều kiện phục vụ năm học mới.

Đối với tổ chức bữa ăn bán trú, Thành phố sẽ triển khai hai mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Các trường đủ điều kiện sẽ tổ chức nấu ăn tại chỗ, còn những trường chưa đáp ứng yêu cầu về bếp ăn sẽ sử dụng suất ăn sẵn do các đơn vị đủ điều kiện an toàn thực phẩm cung cấp theo tiêu chí lựa chọn chặt chẽ của Ban Chỉ đạo an toàn thực phẩm Thành phố.

Đáng chú ý, Hà Nội đang xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung gồm hồ sơ dinh dưỡng điện tử, quản lý và truy xuất nguồn gốc nhà cung cấp, kiểm soát bằng chữ ký số và camera AI, ứng dụng dành cho phụ huynh tra cứu giám sát cùng hệ thống điều hành tập trung.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định: “HĐND Thành phố, các cấp chính quyền, cử tri và nhân dân Thủ đô tiếp tục đồng hành, tăng cường giám sát, góp phần cùng thành phố thực hiện tốt công tác bảo đảm an toàn thực phẩm”.

Đồng bộ giải pháp từ vùng sản xuất đến môi trường số

Phiên chất vấn cũng dành nhiều thời gian cho các vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng thực phẩm.

Đại biểu Lê Văn Học, Tổ đại biểu số 13, chất vấn về lộ trình xử lý các cơ sở giết mổ tự phát tại xã Phúc Lộc và xã Trần Phú.

Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc Lê Văn Thu cho biết địa phương còn 14 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ hoạt động xen kẽ trong khu dân cư. Ông cho rằng đây là tồn tại kéo dài gắn với sinh kế người dân, đồng thời cam kết vận động các hộ chuyển vào cơ sở giết mổ tạm thời và đề xuất Thành phố quy hoạch điểm giết mổ tập trung.

Chủ tịch UBND xã Trần Phú Đỗ Hoàng Anh Châu cho biết xã đã đưa được 49 trong tổng số 52 cơ sở vào điểm tập trung tạm thời, đồng thời kiến nghị mở rộng quy mô và xây dựng khu giết mổ mới để tiếp nhận toàn bộ các hộ còn lại.

Làm rõ chủ trương chung, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết trước ngày 1/7/2026, Thành phố đã giảm được 60% trong tổng số khoảng 600 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Ông khẳng định mọi cơ sở còn hoạt động trong khu dân cư sau ngày 1/7 đều là vi phạm pháp luật và Thành phố sẽ xử lý dứt điểm ngay trong tháng 7/2026. Về lâu dài, Hà Nội đã quy hoạch 27 điểm giết mổ tập trung hiện đại, ứng dụng công nghệ khép kín và đang kêu gọi các nhà đầu tư tham gia.

Ở lĩnh vực giáo dục, đại biểu Phạm Thị Thanh Hương, Tổ đại biểu số 4, cho rằng chất lượng bữa ăn giữa các trường vẫn còn chênh lệch, việc kiểm soát nhà cung cấp chưa đồng đều, trong khi số hóa quản lý còn chậm. Đại biểu Trần Đức Phương, Tổ đại biểu số 12, cũng đề nghị công khai lộ trình xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để phụ huynh có thể tham gia giám sát.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết toàn Thành phố hiện có 3.202 trường tổ chức bán trú, chiếm 88,4%. Sở đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng phần mềm quản lý, hình thành danh sách các nhà cung cấp đã được xác thực để các trường đặt hàng trực tiếp trên hệ thống.

Ông Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh khi phần mềm đi vào vận hành sẽ hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung, giảm khối lượng công việc ngoài chuyên môn cho giáo viên. Tuy nhiên, lãnh đạo các nhà trường vẫn phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn.

Đại biểu Nguyễn Văn Thường, Tổ đại biểu số 12, tiếp tục chất vấn về tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng quy định tại các vùng sản xuất.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết từ đầu năm 2026, ngành đã tổ chức gần 300 hội nghị tuyên truyền nhưng nhận thức của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Theo ông, giải pháp lâu dài là xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đến từng vùng sản xuất nhỏ lẻ bằng mã QR, yêu cầu người dân cập nhật nhật ký sử dụng thuốc lên hệ thống và phấn đấu hoàn thành kết nối dữ liệu dùng chung vào năm 2027.

Chủ tịch UBND phường Phúc Lợi Nguyễn Thị Thanh Hằng cũng nhận một phần trách nhiệm, đồng thời khẳng định địa phương sẽ phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Đối với lĩnh vực y tế, đại biểu Nguyễn Vinh Quang, Tổ đại biểu số 30, nêu bất cập khi việc kiểm soát thức ăn đường phố và bếp ăn khu công nghiệp hiện vẫn chủ yếu dựa vào hồ sơ và test nhanh.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện thừa nhận hạn chế này xuất phát từ việc thiếu nguồn lực và trang thiết bị tại tuyến cơ sở. Ông cho biết thời gian tới ngành y tế sẽ tập trung đầu tư cho y tế xã, phường và nâng cao năng lực xét nghiệm chuyên sâu để công tác giám sát đạt hiệu quả cao hơn.

Một điểm mới của phiên chất vấn là nội dung kiểm soát thực phẩm trên môi trường số. Đại biểu Nguyễn Hà Duy, Tổ đại biểu số 9, yêu cầu Sở Công Thương làm rõ tình hình xử lý vi phạm trong thương mại điện tử.

Giám đốc Sở Công Thương Võ Nguyên Phong cho biết trong gần 1.300 vụ vi phạm đã xử lý có 18 vụ liên quan đến thương mại điện tử và 8 vụ tái phạm. Tổng giá trị hàng hóa vi phạm bị tiêu hủy hơn 19 tỷ đồng.

Theo ông Võ Nguyên Phong, thời gian tới Sở sẽ yêu cầu các chủ gian hàng trực tuyến thực hiện xác thực điện tử, đồng thời triển khai Đề án “gian hàng số Thủ đô” nhằm xây dựng môi trường mua sắm minh bạch với nguồn gốc sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ.

Kết thúc nội dung tái chất vấn về an toàn thực phẩm gắn với bữa ăn bán trú, HĐND TP. Hà Nội đã ghi nhận 27 câu hỏi chất vấn. Các phiên trả lời diễn ra thẳng thắn, đi vào từng vấn đề cụ thể, thể hiện quyết tâm siết chặt quản lý an toàn thực phẩm trên toàn chuỗi, từ vùng sản xuất, lưu thông, trường học đến môi trường kinh doanh số, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân Thủ đô.