Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đang trở thành một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, trong bối cảnh nhiều cơ chế mới được ban hành nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân.

Việc miễn thuế trong 3 năm đầu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được xem là điểm nhấn đáng chú ý, song đi kèm với đó là các quy định chặt chẽ nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách.

Thời gian gần đây, Bộ Tài chính liên tục nhận được đề nghị giải đáp từ doanh nghiệp liên quan đến việc có thuộc diện được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm liên tiếp hay không, thời điểm tính ưu đãi từ khi nào, mức miễn cụ thể ra sao và thủ tục cần thực hiện thế nào để được hưởng chính sách theo quy định.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, ngày 15/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Tại khoản 3 Điều 7, nghị định quy định rõ doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp giấy chứng nhận.

Đối với trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trước thời điểm Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành mà vẫn còn trong thời gian được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp được tiếp tục áp dụng chính sách theo quy định tại khoản 3 Điều 7 cho thời gian còn lại. Quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục, tránh xáo trộn đối với những doanh nghiệp đã và đang trong giai đoạn khởi sự.

Tuy nhiên, để chính sách thực sự đến đúng đối tượng, nghị định cũng xác định rõ các trường hợp không được áp dụng miễn thuế. Theo đó, ưu đãi không áp dụng với doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp. Đây là những trường hợp về bản chất không phải là khởi sự kinh doanh mới mà là sự tái cấu trúc pháp lý của một thực thể đã tồn tại.

Bên cạnh đó, không áp dụng miễn thuế đối với doanh nghiệp thành lập mới nếu người đại diện theo pháp luật - trừ trường hợp người đại diện không phải là thành viên góp vốn - thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất từng tham gia hoạt động kinh doanh với vai trò tương tự tại doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đã giải thể nhưng chưa đủ 12 tháng tính từ thời điểm giải thể đến thời điểm thành lập doanh nghiệp mới.

Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng giải thể doanh nghiệp cũ rồi nhanh chóng lập doanh nghiệp mới để tiếp tục hưởng ưu đãi, làm méo mó mục tiêu hỗ trợ khởi nghiệp thực chất.

Bộ Tài chính đề nghị doanh nghiệp căn cứ Nghị định 20/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 198/2025/QH15 để đối chiếu, xác định rõ điều kiện áp dụng. Về hồ sơ, thủ tục miễn thuế, doanh nghiệp cần liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn cụ thể trên cơ sở hồ sơ và tình hình hoạt động thực tế.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế, việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp thường chịu áp lực lớn về dòng tiền, chi phí đầu tư ban đầu, chi phí vận hành, tiếp cận thị trường và khả năng huy động vốn. Khoảng thời gian 3 năm miễn thuế có thể giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, tăng khả năng tái đầu tư, củng cố năng lực cạnh tranh và nâng cao sức chống chịu trước biến động thị trường.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ quy định pháp luật, tránh hiểu sai về phạm vi và đối tượng được hưởng ưu đãi.

Việc tuân thủ đầy đủ quy định về kê khai, quản lý thuế và thực hiện đúng thủ tục không chỉ giúp tận dụng hiệu quả chính sách mà còn hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động. Khi chính sách được triển khai minh bạch, đúng đối tượng và được giám sát chặt chẽ, mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững mới có thể đạt được trọn vẹn.