Song song với việc tăng học phí, nhiều trường cũng mở rộng quỹ học bổng, chính sách miễn giảm học phí và các chương trình hỗ trợ tài chính nhằm bảo đảm không để sinh viên phải từ bỏ giấc mơ đại học vì khó khăn kinh tế.

Năm học 2026-2027 đánh dấu bước điều chỉnh mới về học phí đại học theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chính sách học phí, miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Theo quy định mới, đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên, mức trần học phí năm học 2026-2027 dao động từ 1,71 triệu đến 3,5 triệu đồng mỗi sinh viên mỗi tháng, tùy thuộc nhóm ngành đào tạo.

Từ năm học 2027-2028 trở đi, việc điều chỉnh trần học phí sẽ được xem xét trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng chi trả của người dân, nhưng không vượt quá tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với cùng kỳ năm trước.

Đối với các trường đại học thực hiện tự chủ tài chính, Nghị định cũng quy định rõ cơ chế thu học phí. Theo đó, những cơ sở tự bảo đảm chi thường xuyên được phép thu tối đa gấp hai lần mức trần của trường chưa tự chủ, trong khi các trường tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư có thể thu tối đa bằng 2,5 lần mức trần.

Đây được xem là căn cứ pháp lý quan trọng để các trường chủ động xây dựng phương án tài chính phù hợp với nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Nghị định cũng thống nhất phương thức tính học phí theo tín chỉ hoặc mô-đun. Theo đó, tổng học phí toàn khóa được xác định trên cơ sở mức học phí tháng nhân với 10 tháng học và số năm đào tạo, sau đó phân bổ theo tổng số tín chỉ hoặc mô-đun của chương trình. Quy định này nhằm bảo đảm tổng mức học phí theo tín chỉ không vượt quá mức học phí tính theo niên chế, góp phần bảo vệ quyền lợi của người học khi chuyển đổi phương thức đào tạo.

Bám sát quy định mới và lộ trình tự chủ đã được phê duyệt, hàng loạt trường đại học trên cả nước đã công bố mức học phí dự kiến cho khóa tuyển sinh năm 2026.

Tại Hà Nội, các trường đại học công lập tự chủ có mức học phí khá đa dạng, phản ánh mức đầu tư và đặc thù từng chương trình đào tạo.

Học phí theo năm học phổ biến trong khoảng từ 28 đến 90 triệu đồng, trong khi mức thu theo tín chỉ dao động từ 454.100 đồng đến 1,603 triệu đồng mỗi tín chỉ. Sự khác biệt chủ yếu đến từ loại hình đào tạo như chương trình chuẩn, chất lượng cao, liên kết quốc tế hay chương trình giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh.

Ở khu vực phía Nam, các trường thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM cũng điều chỉnh học phí theo hướng tăng khoảng 10% so với khóa tuyển sinh trước. Tuy nhiên, các chương trình đại trà và chương trình chuẩn vẫn duy trì mức học phí từ hơn 30 đến khoảng 40 triệu đồng mỗi năm nhằm tạo điều kiện cho đông đảo thí sinh tiếp cận giáo dục đại học.

Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, học phí khóa tuyển sinh năm 2026 được công bố từ hơn 32 đến 70 triệu đồng mỗi năm tùy ngành và loại hình đào tạo.

Các ngành khoa học cơ bản như Vật lý học, Địa chất học, Hải dương học, Khoa học môi trường, Kỹ thuật hạt nhân, Kỹ thuật địa chất và Quản lý tài nguyên, môi trường có mức học phí khoảng 32,6 triệu đồng mỗi năm.

Trong khi đó, các ngành công nghệ cao như Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo, Thiết kế vi mạch, Công nghệ vật liệu hay Điện tử - Viễn thông có mức học phí khoảng 40,5 triệu đồng. Các chương trình tiên tiến và tăng cường tiếng Anh dao động từ 49 đến 70 triệu đồng mỗi năm.

Trường Đại học Kinh tế - Luật chia học phí thành ba nhóm gồm chương trình tiếng Việt khoảng 35,8 triệu đồng mỗi năm, chương trình Co-op tiếng Anh bán phần khoảng 55 triệu đồng và chương trình đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Anh khoảng 73,5 triệu đồng.

Trong khi đó, Trường Đại học Công nghệ Thông tin dự kiến thu học phí từ 41,8 đến 140 triệu đồng mỗi năm tùy theo chương trình đào tạo. Chương trình chuẩn của đa số ngành khoảng 41,8 triệu đồng, riêng ngành Thiết kế vi mạch khoảng 52 triệu đồng. Các chương trình tiên tiến khoảng 60 triệu đồng, còn chương trình đào tạo bằng tiếng Anh dao động từ 80 đến 85 triệu đồng mỗi năm.

Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, học phí toàn khóa giai đoạn 2026-2030 dự kiến từ 144 đến 179 triệu đồng, tăng tối đa khoảng 10% so với năm trước. Nhà trường tiếp tục duy trì cam kết "3 không", gồm không tăng học phí trong toàn khóa học, không thu thêm bất kỳ khoản phí nào ngoài học phí và không để sinh viên có hoàn cảnh khó khăn phải dừng việc học vì thiếu kinh phí.

Quỹ học bổng của trường năm học 2026-2027 đạt hơn 55,7 tỷ đồng, bao gồm nhiều chương trình dành cho sinh viên có thành tích xuất sắc, sinh viên vượt khó và các trường hợp đặc biệt. Bên cạnh đó còn có chính sách miễn, giảm học phí theo quy định của Nhà nước và các suất học bổng từ doanh nghiệp đồng hành.

"Nếu sinh viên gặp khó khăn về tài chính, nhà trường sẽ tìm mọi giải pháp để đồng hành, từ học bổng, miễn giảm học phí đến huy động nguồn lực xã hội hóa. Chúng tôi mong muốn mỗi sinh viên khi học tại HUIT đều cảm nhận được sự hỗ trợ thiết thực trong suốt quá trình học tập", ThS Phạm Thái Sơn nhấn mạnh.

Nhiều trường đại học khác cũng dành nguồn lực lớn cho các chương trình học bổng. Trường Đại học Tài chính - Marketing bố trí khoảng 92 tỷ đồng mỗi năm để trao học bổng cho tân sinh viên, sinh viên giỏi và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời giữ ổn định học phí trong toàn khóa.

Trường Đại học Mở TP.HCM công bố quỹ học bổng gần 53 tỷ đồng với 500 suất hỗ trợ từ 50% đến 100% học phí học kỳ đầu. Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cũng dành khoảng 70 tỷ đồng để hỗ trợ sinh viên diện chính sách và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.

Đáng chú ý, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) triển khai chương trình bảo lãnh vay học phí do Ban Đại diện Cộng đồng Cựu sinh viên Phú Thọ - Bách khoa thực hiện.

Theo chương trình này, sinh viên được bảo lãnh 100% học phí học kỳ chính, chỉ phải thanh toán lãi suất định kỳ trong thời gian vay. Sau khi hoàn thành việc trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng, toàn bộ phần lãi suất sẽ được cộng đồng cựu sinh viên hoàn trả, góp phần giảm đáng kể gánh nặng tài chính.

Việc điều chỉnh học phí theo cơ chế tự chủ được xem là xu hướng tất yếu để các trường có thêm nguồn lực đầu tư cho chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và cơ sở vật chất.

Tuy nhiên, song hành với lộ trình tăng học phí, việc mở rộng các chính sách học bổng, tín dụng ưu đãi và hỗ trợ tài chính đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho mọi đối tượng, đặc biệt là sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Điều này không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu công bằng trong giáo dục mà còn tạo động lực để người học yên tâm theo đuổi con đường đại học, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.