"Cơn khát" nhân lực trong nền kinh tế dữ liệu

Trong nền kinh tế số toàn cầu, dữ liệu đang được ví như “dầu mỏ mới” - nguồn tài nguyên chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, kinh tế dữ liệu đang mở ra một không gian phát triển mới đầy tiềm năng. Nhiều đánh giá quốc tế cho rằng, với chiến lược phù hợp, kinh tế dữ liệu Việt Nam có thể đóng góp từ 5-8% GDP vào năm 2030 và tạo ra 200.000 - 300.000 việc làm mới. 

Tại phiên họp lần thứ ba năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã khẳng định:“Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không chỉ là công cụ, mà là nguồn tài nguyên cốt lõi, là động lực dẫn dắt tiến trình chuyển đổi số và kiến tạo sự bứt phá cho nền kinh tế quốc gia”.

Thông điệp này cho thấy dữ liệu đã được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới. Theo báo cáo của StatusNeo, nhu cầu tuyển dụng trong ngành Khoa học Dữ liệu được dự báo sẽ tăng trưởng đến 36% trong giai đoạn 2023-2033, tốc độ vượt xa mức trung bình của hầu hết các ngành nghề khác.

Sức hút này không chỉ đến từ số lượng việc làm mà còn từ mức đãi ngộ hấp dẫn. Tại các thị trường phát triển như Mỹ, mức lương trung bình cho một chuyên gia dữ liệu có thể dao động từ 95.000 đến 150.000 USD mỗi năm (khoảng 2,5 - 4 tỷ đồng). Tại Việt Nam, thị trường lao động cũng đang chứng kiến một "cơn khát" nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Theo dữ liệu từ TopCV, mức lương phổ biến cho các vị trí liên quan đến dữ liệu dao động từ 14,5 triệu đến 50 triệu đồng/tháng, tùy thuộc vào kinh nghiệm và năng lực chuyên môn. Trước nhu cầu cấp thiết đó, hệ thống giáo dục đại học tại Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ khi xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu.

Nắm bắt xu hướng này, Học viện Chính sách và Phát triển (APD) chính thức tuyển sinh ngành Khoa học Dữ liệu từ năm 2026. Với thế mạnh truyền thống về đào tạo và nghiên cứu trong các lĩnh vực kinh tế - tài chính, quản trị - quản lý và chính sách phát triển, chương trình đào tạo Khoa học Dữ liệu của APD thiết kế các hướng đi chuyên sâu, gắn liền với thế mạnh sẵn có của Học viện.

Hai hướng đi chuyên sâu đón đầu nhu cầu thị trường

Ngành Khoa học Dữ liệu có tầm ảnh hưởng rộng khắp trên hầu hết các lĩnh vực. Trong khu vực công, các cơ quan hoạch định chính sách ngày càng dựa vào phân tích dữ liệu lớn để theo dõi các chỉ số kinh tế quan trọng như lạm phát, tăng trưởng GDP hay tỷ lệ thất nghiệp, từ đó đưa ra các quyết sách kịp thời và hiệu quả hơn. Trong khu vực tư nhân, đây là động lực cốt lõi của sự đổi mới khi giúp các nền tảng thương mại điện tử cá nhân hóa trải nghiệm, giúp ngành tài chính - ngân hàng phát hiện gian lận, quản lý rủi ro tín dụng và giúp mảng marketing tối ưu hóa chi phí chiến dịch.

Chính vì vậy, chương trình đào tạo tại APD không đi theo lối mòn dàn trải mà tập trung định hình năng lực cho người học thông qua 2 hướng chuyên sâu mũi nhọn:

Thứ nhất, hướng chuyên sâu "Phân tích dữ liệu kinh tế - tài chính" được xây dựng để đáp ứng trực tiếp nhu cầu của khu vực công và các tổ chức hoạch định chính sách. Sinh viên sẽ được đào tạo để áp dụng Khoa học Dữ liệu vào việc phân tích, dự báo các chỉ số kinh tế vĩ mô, đánh giá tác động chính sách và quản lý tài chính công.

Thứ hai, hướng chuyên sâu "Trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh" tập trung vào việc đào tạo các chuyên gia dữ liệu cho khối doanh nghiệp, trang bị kỹ năng sử dụng AI và Học máy (Machine Learning) để tối ưu hóa vận hành, phân tích thị trường và hỗ trợ ra quyết định kinh doanh.

Theo NGƯT.PGS.TS. Trần Trọng Nguyên, Giám đốc Học viện Chính sách và Phát triển, các em sinh viên năm nay theo học ngành Khoa học Dữ liệu sẽ được hỗ trợ học bổng theo chủ trương mới của Chính phủ. Ngoài ra, sinh viên cũng có cơ hội nhận được học bổng từ nguồn tài trợ của các tổ chức, doanh nghiệp đối tác lớn của nhà trường.

TS. Đàm Thanh Tú, Phó Trưởng khoa, phụ trách Khoa Kinh tế số - APD cho biết, chương trình Khoa học Dữ liệu được thiết kế dựa trên sứ mạng, tầm nhìn và triết lý giáo dục của Học viện, hướng tới mục tiêu đào tạo cử nhân có khả năng nắm bắt xu hướng công nghệ mới, làm chủ các công cụ phân tích và xử lý dữ liệu. Đặc biệt, sinh viên được định hướng để đạt được các chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế uy tín như Google Data Analytics Professional Certificate hoặc các chứng chỉ của tổ chức ICDL ngay trong quá trình học.

"Chương trình Khoa học Dữ liệu tại APD được thiết kế tích hợp 3 khối kiến thức cốt lõi gồm: tư duy kinh doanh, năng lực dữ liệu và kỹ năng công nghệ. Việc gắn kết chặt chẽ với thực tế tại các doanh nghiệp, tổ chức giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp không chỉ có năng lực đáp ứng ngay yêu cầu công việc, mà còn có khả năng phát triển, thăng tiến mạnh mẽ để trở thành những kiến trúc sư dữ liệu, chuyên gia dẫn dắt hành trình chuyển đổi số tại các tập đoàn, định chế tài chính và cơ quan quản lý nhà nước hàng đầu", TS. Đàm Thanh Tú khẳng định.