Kết nối các vùng động lực, mở không gian phát triển

Không gian phát triển của Hưng Yên đang được tổ chức theo hướng gắn kết khu vực công nghiệp, đô thị phía Bắc với vùng kinh tế ven biển. Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, điều chỉnh tại Quyết định số 579/QĐ-UBND ngày 27/2/2026, tỉnh xác định cấu trúc gồm 3 vùng, 2 hành lang, 3 trục dọc và 4 trục ngang. Trong đó, vùng động lực phía Bắc tập trung công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics công nghệ cao; vùng ven biển phía Đông và Đông Nam được định hướng phát triển công nghiệp năng lượng, chế biến, chế tạo, logistics cảng biển và dịch vụ biển.

Để các vùng động lực này không phát triển tách rời, mạng lưới giao thông phải bảo đảm dòng hàng hóa được kết nối từ nơi sản xuất đến các đầu mối vận tải và thị trường. Bởi vậy, những tuyến đường đang và sẽ được đầu tư không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại mà còn góp phần định hình không gian công nghiệp, đô thị và kinh tế ven biển.

Trên trục kết nối liên vùng, cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (CT.08), đoạn qua Hưng Yên dài khoảng 33,3 km, là công trình đáng chú ý. Khởi công từ tháng 5/2025, tuyến đường dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2027 và đưa vào khai thác năm 2028. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ tạo thêm điều kiện vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm sản xuất của đồng bằng sông Hồng và duyên hải Bắc Bộ.

Trong nội tỉnh, tuyến đường từ phường Thái Bình đến phường Phố Hiến dài khoảng 24,8 km, tổng mức đầu tư khoảng 4.927,9 tỷ đồng, được kỳ vọng tăng liên kết giữa khu vực phía Đông và trung tâm phía Bắc. Còn tại vùng ven biển, 5 tuyến đường trục kết nối các khu chức năng trong Khu kinh tế Thái Bình, với tổng vốn hơn 3.157 tỷ đồng, sẽ góp phần hoàn thiện hạ tầng phục vụ hoạt động sản xuất và dịch vụ.

Xa hơn, tỉnh đang nghiên cứu đầu tư trục đại lộ Bắc – Nam dài khoảng 89 km, kết nối khu vực phía Bắc với phía Nam và hướng ra biển. Ngày 28/9/2026, UBND tỉnh đã nghe báo cáo chủ trương đầu tư đoạn dài khoảng 29,5 km, từ xã Nam Tiên Hưng đến đường bộ ven biển tại xã Đông Thái Ninh.

Theo phương án nghiên cứu, tuyến chính được đề xuất quy mô 6 làn xe cơ giới, vận tốc thiết kế 120 km/h, kết hợp hệ thống đường song hành và các công trình kết nối. Đoạn tuyến được định hướng tăng cường liên kết giữa cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng với hành lang ven biển, mở rộng khả năng kết nối khu vực phía Nam tỉnh.

Nhìn từ các tuyến kết nối này, bài toán không chỉ nằm ở việc hoàn thành từng công trình riêng lẻ. Hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào sự ăn khớp giữa giao thông với quy hoạch khu công nghiệp, khu kinh tế, hệ thống cảng và các đầu mối trung chuyển, để hàng hóa có thể lưu chuyển thuận lợi giữa những vùng động lực.

Khai thác lợi thế ven biển, mở dư địa tăng trưởng

Nếu đường bộ mở các tuyến kết nối từ nội địa ra biển, thì cảng biển là mắt xích tiếp theo để Hưng Yên phát huy lợi thế của không gian kinh tế ven biển.

Theo Quyết định số 1061/QĐ-BXD ngày 29/6/2026 của Bộ Xây dựng về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể kết cấu hạ tầng hàng hải thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, cảng biển Hưng Yên được định hướng đạt sản lượng hàng hóa thông qua từ 6,8 đến 7,9 triệu tấn vào năm 2030, trong đó hàng container khoảng 20.000 TEU. Tầm nhìn đến năm 2050, sản lượng hàng hóa thông qua cảng dự kiến tăng trưởng bình quân 9,2–9,7%/năm.

Các khu bến Diêm Điền, Trà Lý và Ba Lạt được định hướng phát triển theo nhu cầu vận tải hàng hóa và hoạt động kinh tế ven biển. Tuy nhiên, khả năng khai thác cảng còn phụ thuộc vào luồng tàu, năng lực tiếp nhận phương tiện, nguồn hàng và hạ tầng phía sau cảng. Đây cũng là những điều kiện để các khu bến kết nối hiệu quả với khu công nghiệp, khu kinh tế và mạng lưới giao thông liên vùng.

Đáng chú ý, Hưng Yên đang đề xuất nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch cảng biển theo hướng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, trong đó có phương án cảng tại khu vực Diêm Điền có khả năng tiếp nhận tàu 200.000 tấn, phục vụ Khu Kinh tế tự do Hưng Yên.

Tại buổi làm việc ngày 23/6 với đoàn công tác Bộ Xây dựng về phát triển hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa, tỉnh kiến nghị hỗ trợ điều chỉnh quy hoạch cảng biển, đồng thời phát triển hạ tầng đường thủy nhằm tăng năng lực vận tải và giảm áp lực cho giao thông đường bộ. Bộ Xây dựng thống nhất ủng hộ việc nghiên cứu phát triển cảng biển Diêm Điền, đồng thời đặt ra yêu cầu đánh giá tính khả thi, khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và sự phù hợp với định hướng phát triển cảng Nam Đồ Sơn của Hải Phòng.

Phương án cảng tiếp nhận tàu 200.000 tấn, nếu đáp ứng các điều kiện cần thiết, có thể mở thêm hướng phát triển hạ tầng hàng hải phục vụ Khu Kinh tế tự do Hưng Yên. Song đây mới là đề xuất nghiên cứu; quy mô và phương án triển khai còn phải được đánh giá về điều kiện hàng hải, nguồn hàng, hiệu quả đầu tư và khả năng kết nối.

Bên cạnh hạ tầng cảng biển, phát triển logistics cũng được tỉnh đặt ra trong định hướng dài hạn. Ngày 19/10/2026, UBND tỉnh nghe báo cáo về đề cương Đề án phát triển hệ thống logistics Hưng Yên đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Đề án hướng tới đánh giá hiện trạng, xác định nhu cầu và nghiên cứu phát triển trung tâm logistics, cảng cạn, kho bãi, đầu mối trung chuyển cùng mạng lưới vận tải đa phương thức, phục vụ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và xuất nhập khẩu.

Từ cảng biển đến các khu sản xuất, hệ thống logistics sẽ quyết định phần lớn hiệu quả kết nối. Việc bố trí trung tâm logistics, cảng cạn, kho bãi và các đầu mối trung chuyển vì thế cần bám sát nguồn hàng, mạng lưới giao thông và nhu cầu của doanh nghiệp, thay vì phát triển các hạng mục riêng rẽ.

Như vậy, dư địa tăng trưởng hướng biển của Hưng Yên không chỉ đến từ những tuyến đường hay bến cảng mới. Để chuyển lợi thế vị trí thành sức hút đầu tư và năng lực cạnh tranh, tỉnh cần bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch tỉnh, quy hoạch cảng biển quốc gia, hạ tầng giao thông và dịch vụ hậu cần. Khi các mắt xích này được kết nối, không gian kinh tế ven biển mới có điều kiện phát huy hiệu quả trong chuỗi sản xuất và vận tải của cả vùng.