Hệ sinh thái doanh nghiệp Nhật hình thành ngày càng rõ nét

Theo thống kê của tỉnh Hưng Yên tính đến ngày 26/5, Nhật Bản hiện là nhà đầu tư lớn nhất tại tỉnh với 202 dự án và tổng vốn đăng ký gần 6,5 tỷ USD. Cập nhật từ Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy, đến tháng 4/2026, ghi nhận các dự án đầu tư của Nhật Bản tại Hưng Yên vượt tổng vốn 6 tỷ USD, quy mô chỉ đứng sau Hà Nội và Hải Phòng tại khu vực miền Bắc.

Điều đáng chú ý là Nhật Bản đang tạo nên một dấu ấn khác biệt trong bức tranh FDI của Hưng Yên. Thay vì dòng vốn phân tán, ngắn hạn, các doanh nghiệp Nhật Bản đang từng bước hình thành một cấu trúc đầu tư mang tính hệ sinh thái, có chiều sâu về công nghệ và tính liên kết chuỗi.

Khoảng 85% dự án Nhật Bản tại Hưng Yên thuộc lĩnh vực sản xuất chế tạo – khu vực đòi hỏi công nghệ, quản trị và tính liên kết chuỗi cao. Nhiều doanh nghiệp lớn như Kyocera, HOYA, Canon Electronics, Meiko Electronics hay Mektec đã chọn Hưng Yên làm cứ điểm sản xuất, tập trung vào điện tử, quang học, linh kiện chính xác và vật liệu công nghệ cao.

Việc các doanh nghiệp Nhật Bản cùng hiện diện trong một không gian công nghiệp tương đối tập trung đang tạo ra hiệu ứng “kéo theo”, nơi một nhà đầu tư lớn xuất hiện sẽ tiếp tục thu hút các doanh nghiệp vệ tinh, logistics và cung ứng kỹ thuật đi cùng. Đây là lý do Hưng Yên đang dần được nhìn nhận không đơn thuần là nơi tiếp nhận vốn đầu tư, mà là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực của Nhật Bản.

Tại Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản mới đây, theo đánh giá của Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang xem khu vực Hưng Yên là một trung tâm quan trọng trong chuỗi cung ứng nhờ lợi thế vị trí gần Hà Nội, nằm giữa Thủ đô và cảng Hải Phòng, tạo thuận lợi lớn cho logistics và hoạt động xuất nhập khẩu.

Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc cho biết, Nhật Bản không chỉ là nhà đầu tư lớn nhất mà còn là đối tác tin cậy, quan trọng nhất trên nhiều lĩnh vực. Những năm qua, Hưng Yên chủ động thúc đẩy hợp tác với Nhật Bản thông qua các chương trình xúc tiến đầu tư, hội nghị doanh nghiệp và kết nối trực tiếp với các địa phương, tổ chức, tập đoàn Nhật Bản.

Nếu xem dòng vốn FDI Nhật Bản như một “hệ sinh thái”, thì Khu công nghiệp Thăng Long II chính là hạt nhân của hệ sinh thái đó. Được đầu tư hạ tầng bởi Tập đoàn Sumitomo, khu công nghiệp này hiện thu hút gần 100 dự án Nhật Bản với tổng vốn khoảng 3,6 tỷ USD, trở thành nơi tập trung doanh nghiệp Nhật Bản lớn nhất tại địa phương.

Theo đại diện JETRO, Khu công nghiệp Thăng Long II do Sumitomo Corporation vận hành được xem là một minh chứng tiêu biểu cho định hướng phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư. Không chỉ cung cấp hạ tầng sản xuất, khu công nghiệp này còn tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng mạng lưới cung ứng, hình thành liên kết sản xuất bền vững.

Điểm nổi bật của Thăng Long II nằm ở chất lượng hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ, với hệ thống cung cấp điện ổn định thông qua trạm biến áp riêng, các giải pháp phòng chống ngập lụt được triển khai bài bản, cùng định hướng thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo. Những yếu tố này không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm về tính ổn định trong vận hành, mà còn góp phần đưa Thăng Long II trở thành hình mẫu khu công nghiệp kiểu mẫu của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.

Từ “đón vốn” đến thu hút FDI công nghệ cao

Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản mới đây diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng hơn sau chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hồi đầu tháng 5/2026.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn cho rằng những cam kết cấp cao giữa hai nước đang mở ra cơ hội hợp tác mới, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, năng lượng và phát triển xanh.

Đối với Hưng Yên, đây được xem là cơ hội để địa phương dịch chuyển từ mô hình thu hút FDI truyền thống sang FDI thế hệ mới, tập trung vào các ngành công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn, công nghiệp xanh và năng lượng sạch.

Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, Hưng Yên xác định giai đoạn 2026–2030 tập trung phát triển kinh tế nhanh, bền vững dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời đẩy mạnh đô thị hóa, hoàn thiện hạ tầng, bảo vệ môi trường và hướng tới mục tiêu trở thành thành phố thông minh, sinh thái trực thuộc Trung ương.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc, tỉnh ưu tiên thu hút các dự án quy mô lớn, giá trị gia tăng cao, công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Sau hợp nhất với Thái Bình, Hưng Yên mở rộng không gian phát triển lên hơn 2.500 km2, quy mô dân số trên 3,5 triệu người, đồng thời gia tăng lợi thế kết nối trong tam giác tăng trưởng Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.

Đặc biệt, khu vực ven biển thuộc địa bàn Thái Bình cũ đang mở ra dư địa mới cho hợp tác năng lượng. Các doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang quan tâm tới những dự án quy mô lớn tại khu vực tỉnh Thái Bình cũ, trong đó có dự án điện khoảng 1,5GW do Tokyo Gas, Kyuden International và TTVN phối hợp triển khai.

Song song với công nghiệp, Hưng Yên cũng đang tạo thêm sức hút mới thông qua các dự án đô thị sinh thái, tiêu biểu như Ecopark, hướng tới xây dựng môi trường sống hấp dẫn hơn cho nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố ngày càng được doanh nghiệp Nhật Bản coi trọng.

Theo khảo sát của JETRO, trong năm 2025, có tới 57% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự kiến mở rộng hoạt động kinh doanh trong thời gian tới – mức cao nhất ASEAN trong hai năm liên tiếp. Xu hướng này cho thấy Việt Nam tiếp tục được xem là cứ điểm chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực, và Hưng Yên đang đứng trước cơ hội lớn để đón làn sóng đầu tư mới.

Tuy nhiên, để duy trì vị thế là địa phương hấp dẫn nhất đối với nhà đầu tư Nhật Bản, tại Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản nhiều nhà đầu tư cho rằng Hưng Yên cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng thực chất hơn, đẩy nhanh thủ tục hành chính, giải quyết bài toán nhân lực, nhà ở cho người lao động và tăng cường đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp.

Với nền tảng hợp tác được bồi đắp qua nhiều năm, cùng vị thế nhà đầu tư FDI lớn nhất tại địa phương, Nhật Bản không chỉ góp phần định hình diện mạo công nghiệp của Hưng Yên hôm nay. Quan trọng hơn, dòng vốn và hệ sinh thái doanh nghiệp Nhật Bản có thể trở thành lực đẩy để Hưng Yên bước sang một giai đoạn tăng trưởng mới, sâu hơn trong chuỗi giá trị, xanh hơn trong phát triển và bền vững hơn trong dài hạn.