NIC phải tiếp tục kết nối hệ sinh thái trong nước và quốc tế

Phát biểu tại Diễn đàn “Đồng hành cùng Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo”, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đánh giá cao sự hiện diện và cam kết hợp tác của các tập đoàn công nghệ quốc tế đối với Việt Nam.

Theo ông, điều có ý nghĩa lớn không đơn thuần nằm ở quy mô vốn hay từng dự án riêng lẻ, mà là tinh thần đồng hành lâu dài của các doanh nghiệp công nghệ với quá trình phát triển của Việt Nam.

Nhắc lại quá trình hình thành và phát triển Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng một trong những giá trị quan trọng nhất của mô hình này là khả năng tập hợp và kết nối các nguồn lực. NIC được định hướng trở thành nơi kết nối nguồn lực trong nước với nguồn lực quốc tế, từ doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học đến đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học.

Cùng với cơ sở hạ tầng tại Hòa Lạc, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đã từng bước hình thành với sự tham gia của nhiều đối tác trong và ngoài nước. Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam do NIC bảo trợ cũng đã mở rộng tới 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, quy tụ hơn 2.000 chuyên gia, trí thức trong nhiều lĩnh vực công nghệ. 

Từ nền tảng đã có, ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tiếp theo là nâng chất lượng kết nối và biến các nguồn lực này thành những chương trình, dự án cụ thể.

“Phải tiếp tục kết nối được tất cả các hệ sinh thái của chúng ta ở trong nước và kết hợp với cả nước ngoài”, ông nói.

Theo nguyên Phó Thủ tướng, lợi thế của NIC nằm ở khả năng tạo ra một điểm hội tụ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và chuyên gia. Khi các chủ thể này cùng tham gia, những nguồn lực đang phân tán có thể được huy động để giải quyết các bài toán cụ thể về nghiên cứu, đào tạo, thử nghiệm và phát triển sản phẩm.

Về hạ tầng nghiên cứu và thử nghiệm, theo ông, đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị nghiên cứu hiện đại đòi hỏi nguồn vốn lớn. Nếu từng trường đại học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp tự đầu tư riêng sẽ khó bảo đảm hiệu quả, đặc biệt với các thiết bị chuyên sâu, có giá trị cao.

Do đó, mô hình phòng thí nghiệm dùng chung có thể tạo điều kiện để nhiều đơn vị cùng tiếp cận thiết bị, chuyên gia và công nghệ hiện đại, giảm chi phí đầu tư ban đầu và tăng hiệu suất khai thác. Ông đề nghị mô hình này cần được tổ chức theo hướng mở để các viện nghiên cứu, trường đại học, địa phương và doanh nghiệp có thể kết nối, sử dụng và chia sẻ cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu.

Với các trường đại học, ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng đây còn là cơ hội bổ sung nguồn lực trong điều kiện ngân sách dành cho nghiên cứu còn hạn chế. Sự tham gia của doanh nghiệp và các tập đoàn công nghệ quốc tế có thể giúp các cơ sở đào tạo tiếp cận thiết bị, chuyên gia và những chương trình nghiên cứu có tính ứng dụng cao hơn.

Hướng tới cơ sở sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam

Bên cạnh nghiên cứu và đào tạo, nguyên Phó Thủ tướng đặt vấn đề đưa quá trình hợp tác tiến thêm một bước, từ nghiên cứu sang sản xuất.

Theo ông, Việt Nam cần tạo các điều kiện cần thiết để những tập đoàn công nghệ quốc tế cân nhắc đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt ở những sản phẩm có hàm lượng khoa học, công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Nếu phòng thí nghiệm và trung tâm R&D tạo nền tảng về nghiên cứu, nhân lực và công nghệ, sự xuất hiện của các cơ sở sản xuất sẽ giúp hoàn thiện chuỗi giá trị, tạo thêm khả năng chuyển giao công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào thị trường.

Đây cũng là hướng Việt Nam đang thúc đẩy đối với ngành công nghiệp bán dẫn. Trước đó, NIC đã vận hành nhiều hoạt động về đào tạo, nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái bán dẫn, đồng thời khuyến khích các tập đoàn quốc tế thiết lập văn phòng, trung tâm R&D, phòng thí nghiệm và cơ sở sản xuất tại Việt Nam. 

Theo ông Dũng, khi doanh nghiệp tìm hiểu đầy đủ về các điều kiện, nguồn nhân lực, hệ sinh thái và triển vọng thị trường, Việt Nam có cơ sở để kỳ vọng những hoạt động hợp tác sâu hơn trong tương lai.

Từ bán dẫn, AI và các ngành công nghệ chiến lược, ông Nguyễn Chí Dũng cũng mở rộng vấn đề sang ứng dụng khoa học - công nghệ trong các ngành kinh tế khác, đặc biệt là nông nghiệp.

Từ kinh nghiệm công tác tại địa phương, ông cho rằng nông nghiệp Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn để gia tăng giá trị nếu công nghệ được ứng dụng sâu hơn vào giống, nuôi trồng, bảo quản, chế biến và thương mại hóa sản phẩm. Mục tiêu cuối cùng của khoa học - công nghệ, theo ông, phải được thể hiện bằng những sản phẩm cụ thể, tạo ra giá trị cao hơn và giúp người sản xuất được hưởng lợi nhiều hơn.

Ông đề nghị tăng cường hợp tác về công nghệ sinh học, thực phẩm và những lĩnh vực có khả năng ứng dụng trực tiếp vào nông nghiệp; đồng thời kết nối chuyên gia, nhà khoa học với doanh nghiệp để phát triển các sản phẩm công nghệ mới.

Điều quan trọng là nguồn lực công nghệ không tập trung trong một phạm vi hẹp mà cần được lan tỏa tới trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các địa phương.

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng kỳ vọng các tập đoàn công nghệ tiếp tục có những đóng góp sâu hơn đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam. Theo ông, sự kết nối giữa nguồn lực Việt Nam với tri thức, công nghệ và năng lực của các tập đoàn quốc tế sẽ tạo thêm nền tảng để Việt Nam từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển các ngành công nghệ chiến lược, trong đó có bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.