Tiếp tục phiên họp thứ sáu, sáng 4/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an, dự thảo luật chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo việc quản lý Nhà nước đối với vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và quản lý về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại lưu ý cần quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình… trong việc chấp hành đúng nội dung thẩm định, thiết kế về phòng cháy, chữa cháy và duy trì các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy đối với công trình, phương tiện đã được đưa vào sử dụng.

Thường trực Ủy ban thẩm tra cũng đề nghị bổ sung quy định rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và tiêu chuẩn năng lực của các đơn vị độc lập để tránh rủi ro phát sinh mất an toàn.

Đề nghị từ phía cơ quan thẩm tra còn có quy định về cơ chế hậu kiểm, chia sẻ dữ liệu điện tử và quản lý theo mức độ rủi ro nhằm đảm bảo việc cắt giảm thủ tục hành chính không làm giảm hiệu lực quản lý Nhà nước, tạo cơ sở cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm sau khi công trình được đưa vào khai thác sử dụng.

Nêu ý kiến, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị rà soát kỹ quy định này, nhất là mối quan hệ giữa tiền kiểm và hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, được quy định theo hướng chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện tự tổ chức nghiệm thu.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, chuyển giao trách nhiệm sang chủ đầu tư không có nghĩa cơ quan quản lý Nhà nước không còn trách nhiệm”. Khi Nhà nước lùi lại ở khâu tiền kiểm, cơ chế hậu kiểm phải đủ rõ ràng và đủ sức vận hành trong thực tế. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không phải buông lỏng vai trò của Nhà nước, bà Thanh nhấn mạnh.

Thay vào đó, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần quản lý theo mức độ rủi ro, phân loại công trình theo nguy cơ cháy nổ và áp dụng dữ liệu để tập trung nguồn lực kiểm tra nơi có nguy cơ cao.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, cần quy định rõ trách nhiệm duy trì điều kiện phòng cháy, chữa cháy trong suốt quá trình khai thác, sử dụng công trình, bởi thực tế chứng minh không hiếm trường hợp công trình ban đầu đạt yêu cầu nhưng sau đó chủ sở hữu thay đổi công năng, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi hệ thống phòng cháy, chữa cháy khiến điều kiện an toàn ban đầu không còn nguyên vẹn như lúc báo cáo.

Cùng mối quan tâm, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, bổ sung làm rõ cơ chế thẩm định, nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy theo hướng phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành và trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình.

“Chúng ta không thể vì mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính mà làm nhẹ đi vai trò quản lý Nhà nước trong công tác phòng cháy, chữa cháy”, ông Diên nhấn mạnh.

Lần sửa đổi này, Dự thảo luật sửa đổi cho phép đưa công trình vào khai thác, sử dụng sau khi chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình tự tổ chức nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy. Trong khi đó, quy định hiện hành bắt buộc phải có sự chấp thuận kết quả nghiệm thu bằng văn bản của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Nhìn nhận hướng sửa đổi này giúp cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp, chủ đầu tư, song Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên lo ngại điều này tiềm ẩn nguy cơ rất lớn về mất an toàn cháy nổ nếu năng lực tự nghiệm thu của chủ đầu tư không bảo đảm.

Ông Diên đề nghị bổ sung quy định thật chặt chẽ về trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và tiêu chuẩn năng lực của các đơn vị tư vấn nghiệm thu độc lập để bảo đảm an toàn phòng, chống cháy nổ.

Ông nhấn mạnh, công tác phòng cháy, chữa cháy liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân, nếu lỏng lẻo trong quản lý, khi xảy ra cháy nổ sẽ gây thiệt hại vô cùng nghiêm trọng.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu thực tế khi đi khảo sát tại các địa phương nhận được nhiều phản ánh của người dân, doanh nghiệp liên quan quy định bắt buộc lắp đặt hệ thống truyền tin báo cháy tự động, trang bị trang phục chữa cháy chuyên dụng, cùng các quy chuẩn kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy áp dụng đối với nhà xưởng, chế biến nông sản.

Ông Mãi nói, các quy định này trên thực tế chứng minh hiệu quả không cao, trong khi lại áp đặt chi phí tuân thủ vô cùng lớn cho xã hội.

Theo ông Mãi cần rà soát kỹ nội dung này, bởi nếu bắt buộc trang bị các bộ trang phục chữa cháy chuyên dụng đắt đỏ và nhân lên cho toàn bộ các cơ sở, doanh nghiệp, hoặc yêu cầu kết nối thiết bị truyền tin báo cháy tự động về một đầu mối duy nhất, chi phí phát sinh sẽ "cực kỳ khổng lồ”.

Làm rõ thêm về nội dung trên, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an nêu thực tế nhiều vụ cháy xảy ra ban đêm không được phát hiện kịp thời nên khi nhận được tin báo cháy đã rất muộn, đám cháy đã lan rất rộng.

Qua thực tiễn và cũng từ bài học kinh nghiệm của các nước cho thấy các công trình đều có hệ thống truyền tin báo cháy từ xa.

Chi phí lắp đặt này, theo ông Tuyến, là không lớn. Song tiếp thu ý kiến của các đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát để đánh giá lại khoản kinh phí này.

Thứ trưởng Bộ Công an cũng cho biết thêm việc lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy đã được thí điểm ở Bắc Ninh và rất hiệu quả. Khi xảy ra cháy hay có dấu hiệu, hệ thống cảnh báo ngay lập tức truyền tin báo về trung tâm chỉ trong vài giây.