Kiến nghị cho phép nhập khẩu vàng trị giá 5 tỷ USD/năm

Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam vừa có văn bản gửi Thủ tướng Lê Minh Hưng, kiến nghị loạt giải pháp phát triển ngành vàng trang sức mỹ nghệ, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tác, xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực.

Theo đó, về nguyên liệu liệu sản xuất, Hiệp hội đề nghị Thủ tướng cho phép doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng ký Hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài và đăng ký với Ngân hàng thương mại nơi Doanh nghiệp mở Tài khoản giao dịch (tương tự như các Doanh nghiệp nhập nguyên liệu để sản xuất của các ngành như: dệt may, da giày, cơ khí ...) khi có nhu cầu nhập nguyên liệu chỉ cần xuất trình bộ chứng từ nhập khẩu với Ngân hàng thương mại.

Doanh nghiệp cần đăng ký kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu vàng nguyên liệu; sử dụng cho sản xuất để bán cho thị trường trong nước và cho xuất khẩu gửi Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Bộ công thương để theo dõi cán cân thương mại; tình hình cung cầu ngoại tệ và cho yêu cầu quản lý nhà nước của các cơ quan liên quan.

Theo dự tính của Hiệp hội, nhu cầu vàng làm nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức trung bình khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD/năm (khoảng 416 triệu USD/tháng). Sau khi đưa vào sản xuất, chế tác để đáp ứng nhu cầu trong nước, 1/2 để xuất khẩu, tức 25 tấn để xuất khẩu có thể thu về từ 3,5 đến 4 tỷ USD. Như vậy Doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu về để sản xuất, chế tác vàng trang sức thì không những đáp ứng cho nhu cầu của thị trường trong nước mà còn xuất khẩu tái tạo lại được nguồn ngoại tệ cho đất nước.

Theo Hiệp hội, nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu vàng để sản xuất vàng trang sức khoảng 416 triệu USD/tháng là quá nhỏ bé so với doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng trung bình khoảng 1 đến 1,2 tỷ USD/ngày (khoảng 25 tỷ đến 30 tỷ USD/tháng) là không ảnh hưởng nhiều đến cung cầu thị trường ngoại tệ.

Doanh nghiệp vàng trang sức muốn vay vàng trong dân

Ngoài nhập khẩu vàng, Hiệp hội kinh doanh vàng cũng kiến nghị có văn bản hướng dẫn về mua, huy động nguồn vàng trong nước để làm nguyên liệu cho sản xuất chế tác vàng trang sức mỹ nghệ, gây lãng phí nguồn lực trong nước.

Theo Hiệp hội, do các quy định hiện nay chưa rõ ràng nên thời gian vừa qua nhiều Doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc chuyển cơ quan pháp luật để làm rõ về các hoạt động mua bán, huy động vàng.

Hiệp hội đề nghị Chính phủ ban hành quy định, hướng dẫn cụ thể về cơ chế, cách thức huy động, thu mua nguồn vàng trong dân làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, chế tác vàng trang sức, mỹ nghệ; trong đó cho phép các Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận phù hợp với pháp luật dân sự để sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ.

Ngoài ra, Hiệp hội cũng kiến nghị một số giải pháp khác để khuyến khích ngành vàng trang sức như: áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu bằng 0%; được ưu tiên vay ngoại tệ nhập khẩu máy móc, công nghệ; Bổ sung các quy định hướng dẫn đối với việc xác định giá trị gia tăng trong hoạt động mua, bán, chế tác vàng trang sức mỹ nghệ theo phương pháp tính trực tiếp, tính đúng, tính đủ các khoản chi phí gia công, chế tác phát sinh hợp pháp, có đầy đủ hóa đơn chứng từ…

Cũng theo Hiệp hội, Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 24), theo đó quy định tổ chức, cá nhân chỉ được thực hiện hoạt động “kinh doanh vàng khác" sau khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép và được NHNN cấp Giấy phép. Tuy nhiên, khái niệm “kinh doanh vàng khác chưa được định nghĩa và giải thích tại Nghị định, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất. Hệ lụy là Doanh nghiệp và người dân gặp nhiều khó khăn và phải chịu rủi ro pháp lý và đề nghị xóa bỏ nội dung này.

Ngoài ra, theo Luật đầu tư 2025 (Phụ lục IV) ngành vàng trang sức mỹ nghệ thuộc hàng hóa kinh doanh thông thường. Vì vậy, Hiệp hội đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành chức năng sớm cụ thể hóa quy định liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức như hàng hóa thông thường khác.

Đặc biệt, Hiệp hội kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét cho loại bỏ các điều kiện kinh doanh, các loại giấy phép đối với vàng trang sức, mỹ nghệ tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP và Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 24) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng; Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt hành chính liên quan hành vi hoạt động kinh doanh không có giấy phép, giấy đủ điều kiện kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ ; cũng như cần đồng bộ hóa các quy định tại các Thông tư của NHNN Việt nam, của Bộ Công thương và các Bộ ngành liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ.