Một đoạn cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn được đầu tư theo phương thức PPP.

Công ty cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn vừa có văn bản gửi UBND tỉnh và Công an tỉnh Lạng Sơn, phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình rà soát, xác minh phương tiện được miễn, giảm phí tại Trạm thu phí Km93+160 trên Quốc lộ 1, đồng thời đề xuất giải pháp nhằm bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng.

Theo doanh nghiệp, tính đến ngày 15/8/2026, Trạm thu phí Km93+160 đã thực hiện miễn, giảm cho 5.316 phương tiện, gồm 1.770 phương tiện thuộc 202 doanh nghiệp và 3.546 phương tiện của 2.785 cá nhân, với tổng giá trị miễn, giảm tương ứng khoảng 3,6 tỷ đồng/tháng.

Trong số 202 doanh nghiệp được hưởng chính sách, có 85 doanh nghiệp có trên 5 phương tiện, với tổng cộng 1.510 xe, chiếm 85,3% số phương tiện được miễn, giảm của khối doanh nghiệp.

Đến thời điểm báo cáo, Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn đã kiểm tra, rà soát 117/202 doanh nghiệp, qua đó ghi nhận một số trường hợp có dấu hiệu bất thường liên quan đến địa chỉ đăng ký hoạt động, quyền sở hữu phương tiện và hoạt động kinh doanh thực tế tại địa phương.

Theo doanh nghiệp, nhóm thứ nhất gồm các đơn vị có chủ doanh nghiệp thường trú, có trụ sở hoặc văn phòng trong vùng miễn, giảm nhưng sở hữu rất ít, thậm chí không có phương tiện, đồng thời không có bến bãi tương ứng với số lượng xe được đề nghị hưởng chính sách.

Qua rà soát, doanh nghiệp dự án ghi nhận trường hợp chủ phương tiện ở ngoài khu vực miễn, giảm liên kết với doanh nghiệp trong vùng để đưa phương tiện vào diện được hưởng ưu đãi, trong khi phương tiện chủ yếu lưu thông trên tuyến mà không hoạt động hoặc trở về bến bãi tại địa phương.

Nhóm thứ hai gồm các doanh nghiệp từ ngoài vùng miễn, giảm đăng ký trụ sở, văn phòng hoặc chi nhánh trong khu vực nhưng không phát sinh hoạt động thực tế tương ứng, trong đó có trường hợp chỉ thuê địa điểm, treo biển tên nhưng văn phòng thường xuyên đóng cửa, không có nhân sự hoặc bến bãi.

Đáng chú ý, sau quá trình kiểm tra, 4 doanh nghiệp với tổng cộng 94 phương tiện được miễn, giảm đã tự nguyện chuyển trụ sở ra ngoài phạm vi áp dụng chính sách, đồng thời có văn bản đề nghị ngừng hưởng ưu đãi và cam kết nộp bù các khoản phí từ những thời điểm được xác định cụ thể.

Ông Nguyễn Đức Tuấn, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn cho biết, nếu việc xét duyệt chỉ căn cứ vào địa chỉ đăng ký mà thiếu kiểm tra hoạt động thực tế của doanh nghiệp thì có thể phát sinh khoảng trống trong quản lý, dẫn đến nguy cơ chính sách bị lợi dụng.

Chính sách miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160 được triển khai từ ngày 1/6/2018 nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp sinh sống, hoạt động trong khu vực chịu ảnh hưởng của trạm thu phí, qua đó giảm chi phí đi lại, vận chuyển và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo hướng dẫn của Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, chính sách được áp dụng đối với phương tiện có chủ sở hữu đăng ký thường trú hoặc doanh nghiệp có trụ sở chính tại các đơn vị hành chính cấp xã thuộc vùng miễn, giảm quanh trạm.

Việc tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ có sự tham gia của chính quyền địa phương, cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị vận hành trạm thu phí, trong đó doanh nghiệp BOT thực hiện kích hoạt miễn, giảm đối với các phương tiện đã được xác định đủ điều kiện.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đức Tuấn, doanh nghiệp vận hành trạm không thể tự xác minh đầy đủ việc doanh nghiệp có thực sự hoạt động tại địa chỉ đăng ký, phương tiện có thuộc quyền quản lý, khai thác của doanh nghiệp hoặc có bến bãi tại địa phương hay không, mà cần có sự phối hợp của chính quyền và các cơ quan chức năng.

Từ kết quả rà soát, Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo Công an tỉnh và UBND các xã trong vùng miễn, giảm phối hợp với doanh nghiệp dự án kiểm tra hoạt động của các tổ chức đang hưởng chính sách, bảo đảm các trường hợp được miễn, giảm đáp ứng đúng điều kiện theo quy định.

Doanh nghiệp cũng đề nghị UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo Sở Xây dựng rà soát, hoàn thiện hướng dẫn thực hiện theo hướng xác định rõ tiêu chí doanh nghiệp thực sự hoạt động tại địa phương, phạm vi, đối tượng hưởng chính sách và trách nhiệm của từng đơn vị trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, xác minh, xét duyệt và kích hoạt miễn, giảm.

Đối với các tổ chức, cá nhân được xác định có hành vi gian dối, kê khai không trung thực để hưởng chính sách không đúng đối tượng, doanh nghiệp kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo các cơ quan chức năng yêu cầu bồi thường thiệt hại, truy nộp toàn bộ số phí đã được miễn, giảm không đúng quy định và xử lý theo pháp luật.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề nghị UBND tỉnh Lạng Sơn giao Sở Xây dựng, Công an tỉnh và UBND các xã định kỳ phối hợp hậu kiểm, kịp thời thu hồi, hủy kích hoạt miễn, giảm đối với những phương tiện không còn đủ điều kiện, đồng thời hỗ trợ xác minh các trường hợp phức tạp hoặc không phối hợp kiểm tra.

Những bất cập trong quá trình thực hiện chính sách tại Trạm Km93+160 từng được Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn phản ánh tới cơ quan chức năng từ năm 2020, trong đó có nguy cơ lợi dụng việc chuyển đăng ký kinh doanh về vùng miễn, giảm, ký gửi phương tiện vào doanh nghiệp trong vùng hoặc sử dụng biển kiểm soát giả nhằm trốn phí.

Trạm thu phí Km93+160 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Bắc Giang - Thành phố Lạng Sơn đoạn Km45+100 - Km108+500, kết hợp tăng cường mặt đường Quốc lộ 1 đoạn Km1+800 - Km106+500, tỉnh Bắc Giang và tỉnh Lạng Sơn theo hình thức hợp đồng BOT.

Dự án gồm hai hợp phần xây dựng khoảng 64 km đường cao tốc và tăng cường mặt đường khoảng 105 km Quốc lộ 1, trong đó Trạm Km93+160 được tổ chức thu phí để hoàn vốn theo hợp đồng BOT và phương án tài chính được phê duyệt.

Theo Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn, việc hoàn thiện quy trình xét duyệt và tăng cường hậu kiểm không chỉ nhằm hạn chế nguy cơ lợi dụng chính sách, thất thu phí và ảnh hưởng đến phương án tài chính của Dự án, mà còn góp phần bảo đảm quyền lợi của người dân, doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng ưu đãi, cũng như duy trì sự công bằng trong hoạt động kinh doanh vận tải.