Lãi suất lên đến 10%/năm, ngân hàng vẫn rầm rộ phát hành

Theo thông tin công bố trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Ngân hàng TMCP Sacombank vừa phát hành 3 lô trái phiếu với lãi suất cố định 10%/năm, tổng giá trị phát hành 3.650 tỷ đồng. Các lô trái phiếu này có kỳ hạn 6 năm và lãi suất cố định 10% mỗi năm, đây cũng là mức lãi suất trái phiếu cao nhất trong nhóm ngân hàng.

Hiện tại, lãi suất phát hành trái phiếu của nhóm ngân hàng big 4 dao động trong mức 7,89 - 8,5%/năm, của nhóm ngân hàng tư nhân dao động trong mức 9-9,7%/năm. Trước 3 lô trái phiếu có lãi suất 10%/năm của Sacombank, mức lãi suất trái phiếu cao nhất trên thị trường thuộc về VietBank (9,7%/năm cho kỳ đầu tiên, gồm lãi suất tham chiếu 5,9% cộng biên độ 3,8%).

Như vậy, tính đến hết ngày công bố thông tin 5/8, thị trường ghi nhận 25 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong tháng 7/2026 với tổng giá trị 16.689 tỷ đồng. Ngân hàng quay lại vị trí dẫn đầu thị trường trái phiếu trong tháng 7/2026 với giá trị phát hành 12.050 tỷ đồng, chiếm 72,2% tổng giá trị phát hành trái phiếu trong tháng 7.

Trong nửa đầu năm nay, tỷ trọng trái phiếu ngân hàng phát hành ít hơn so với trái phiếu bất động sản (trái phiếu bất động sản chiếm hơn 50% tổng lượng phát hành toàn thị trường, trái phiếu ngân hàng chỉ chiếm hơn 40%).

Hiện tại, theo VCBS, mặt bằng lãi suất trái phiếu doanh nghiệp bình quân đã lên tới xấp xỉ 9,9%/năm.  Lãi suất huy động trên thị trường tăng mạnh buộc các lô trái phiếu lãi suất cố định phát hành mới phải đưa ra mức coupon cạnh tranh hơn để thu hút dòng tiền.

Trong đó, lãi suất phát hành bình quân của nhóm ngân hàng tăng lên mức phổ biến 9%/năm cho thấy áp lực chi phí vốn gia tăng khi tăng trưởng vượt xa huy động và nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung – dài hạn tiếp tục ở mức cao, nhấn mạnh hơn vai trò của kênh dẫn vốn trái phiếu doanh nghiệp. Lãi suất phát hành trái phiếu bất động sản cao nhất là 12,5%, thuộc các doanh nghiệp của Tập đoàn Vingroup. 

Cảnh báo rủi ro khi ngân hàng mất cân đối huy động/cho vay

Cho đến nay, chưa xuất hiện lô trái phiếu nào do ngân hàng phát hành rơi vào tình trạng mất thanh khoản, chậm trả gốc, lãi. Tuy nhiên, việc ngân hàng tăng mạnh lãi suất trái phiếu cũng gây nhiều quan ngại về vấn đề thanh khoản.

Báo cáo mới đây của FiinRatings cho thấy, nghiên cứu 15/15 ngân hàng từng gặp sự cố về thanh khoản đều cho thấy sự xuất hiện dấu hiệu mất cân đối tài sản, tín dụng, tiền gửi từ trước.

Dấu hiệu định lượng xuất hiện phổ biến nhất là sự mất cân xứng giữa tăng trưởng tổng tài sản, dư nợ cho vay và tiền gửi khách hàng, ghi nhận ở cả 15 nhà băng từng tiệm cận hoặc mất khả năng thanh toán.

Chẳng hạn, một ngân hàng có tổng tài sản tăng 288% vào năm 2009, chủ yếu nhờ tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác, trong khi dư nợ khách hàng chỉ tăng 31%. Một năm sau, tổng tài sản giảm 9% nhưng cho vay khách hàng lại tăng 122%. Ngân hàng này tiếp tục mở rộng nhanh, tín dụng tập trung vào nhóm khách hàng liên quan, trước khi phải sáp nhập bắt buộc năm 2013.

Sự chênh lệch kéo dài giữa tăng trưởng cho vay và tiền gửi cũng phản ánh mất cân đối trong huy động và sử dụng vốn. Nếu tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, ngân hàng có thể phải bù đắp bằng những nguồn vốn kém ổn định, làm tăng rủi ro thanh khoản và tái cấp vốn. Ngược lại, tiền gửi tăng vượt xa cho vay có thể cho thấy nguồn vốn chưa được sử dụng hiệu quả hoặc được phân bổ sang các tài sản rủi ro hơn.

Một trường hợp khác được FiinRatings lấy ví dụ có dư nợ cho vay tăng 9% trong năm 2011 trong khi tiền gửi khách hàng giảm cùng mức. Đến năm 2012, tín dụng tăng tiếp 37%, cao hơn đáng kể mức tăng 12% của tiền gửi. Ngân hàng này đồng thời tập trung cấp vốn cho các doanh nghiệp liên quan và phải huy động với chi phí cao, trước khi mất khả năng thanh toán. 

Trước tình trạng lãi suất trái phiếu doanh nghiệp tăng cao như hiện nay, chuyên gia phân tích VCBS cho rằng, mặt bằng lãi suất dự báo duy trì ở ngưỡng cao có thể gây áp lực nhất định lên dòng tiền và khả năng thu xếp nguồn trả nợ, đặc biệt đối với các trái phiếu thả nổi.

Dự kiến, lãi suất huy động sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, các chuyên gia cho rằng, lãi suất trái phiếu sẽ còn tăng nhẹ trên nền cao hiện nay. Trong khi đó, khoảng 52,44% giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành áp dụng cơ chế lãi suất thả nổi hoặc kết hợp, nên biến động lãi suất thị trường được truyền dẫn khá trực tiếp vào coupon và chi phí vốn của doanh nghiệp.

Mặc dù lãi suất trái phiếu tăng nhanh, song chuyên gia VCBS dự báo, hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng nửa cuối năm nay sẽ tiếp tục tăng mạnh do ba yếu tố. 

Thứ nhất, áp lực cân đối nguồn vốn và thanh khoản khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động.

Thứ hai, nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung – dài hạn nhằm đáp ứng tín dụng Dự án và kéo dài kỳ hạn nguồn vốn.

Thứ ba, yêu cầu củng cố vốn cấp 2 và CAR, đặc biệt tại nhóm NHTM quốc doanh khi mặt bằng bình quân CAR của nhóm này chỉ quanh 10%, chưa có sự cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, khoảng chênh giữa lãi suất cho vay và lợi suất phát hành trái phiếu ngân hàng ngày càng thu hẹp khiến các ngân hàng sẽ thận trọng hơn về quy mô và thời điểm phát hành, dù nhu cầu bổ sung vốn trung – dài hạn và vốn cấp 2 vẫn duy trì cao.