Duy trì ổn định thị trường xăng dầu

Hơn một tháng xung đột Trung Đông, quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970, đã gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu và khí toàn cầu. Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh.

Dữ liệu từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Tthương) cho thấy, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái biến động chưa từng thấy. Giá dầu thô vượt 100 USD/thùng, trong khi dầu diesel tăng lên khoảng 238 USD/thùng vào cuối tháng 3, gấp hơn 2,5 lần mức nền 92-95 USD/thùng trước xung đột.

Tác động của xung đột Trung Đông đã nhanh chóng lan sang các nền kinh tế nhập khẩu dầu ở Đông Nam Á, với mức độ khác nhau tùy theo năng lực và mức độ linh hoạt của chính sách bình ổn giá. Theo Seasia.stats (29/3/2026), Philippines ghi nhận mức tăng cao nhất khu vực, với xăng tăng 54,2%, diesel tăng 81,6%. Myanmar lần lượt tăng 55,4% và 76,9%, trong khi Campuchia là 52,8% và 78,7%.

Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng/lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng/lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn.

Trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối.

Bối cảnh cung ứng xăng dầu cam go, giá liên tục phi mã, nguồn hàng nhập khẩu về chậm do vận chuyển kéo dài, Bộ Công thương khẳng định Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung, mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới khoảng 1,3 USD/lít.

Giữa "cơn bão" cung ứng và giá năng lượng toàn cầu, Việt Nam đã triển khai một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng.

Ngay từ đầu tháng 3, Việt Nam đã xây dựng kịch bản để điều hành xăng dầu. Cụ thể, Bộ Công thương xây dựng hai kịch bản điều hành xăng dầu, gồm: kịch bản dưới 4 tuần (trong tháng 3) và kịch bản dài hơn 4 tuần (có thể kéo dài đến cuối tháng 4). Hiện, Bộ Công thương đang xây dựng kịch bản cho các tháng tiếp theo.

“Việc điều hành cung cầu và giá xăng dầu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, bám sát diễn biến giá thế giới, đánh giá tác động tới người dân và các ngành chịu ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý đưa ra các giải pháp nhằm ổn định cung cầu, giá cả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng”, Thứ trưởng Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho hay.

Nhằm “hạ nhiệt” giá xăng dầu, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được liên Bộ Công thương - Tài chính kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng (khoảng 217 triệu USD). Đồng thời, lần đầu tiên ngân sách nhà nước tạm ứng 8.000 tỷ đồng (khoảng 303 triệu USD) vào Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Nguồn lực này được trích từ phần tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 theo đề nghị của Bộ Tài chính nhằm "tiếp sức" cho quỹ, góp phần tăng dư địa điều hành, hỗ trợ bình ổn thị trường trong những thời điểm nhạy cảm.

Cùng với đó, Chính phủ triển khai đồng bộ các biện pháp tài khóa, gồm: giảm thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% trong giai đoạn từ ngày 9/3 đến ngày 30/4/2026; đưa thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không về 0% từ ngày 26/3 đến ngày 15/4; giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng xuống 0%; và miễn khai thuế GTGT trong khi vẫn cho phép khấu trừ thuế đầu vào.

Về điều hành, từ ngày 6/3, cơ quan quản lý được phép điều chỉnh giá ngay khi biến động trên 7% mà không cần chờ chu kỳ, và từ ngày 19/3, thời gian phản ứng tiếp tục rút xuống còn một ngày nếu biến động vượt 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn tích cú sốc giá.

Nhờ các biện pháp trên, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tương đương mức giảm 22,5%.

“Nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn thực tế 3.000-5.000 đồng/lít. So với khu vực, mức tăng giá của Việt Nam thuộc nhóm trung bình thấp và đã có xu hướng giảm trở lại”, Bộ Công thương nhấn mạnh.

Tiếp tục kịch bản ứng phó

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực về đáp ứng nguồn cung, điều hành giá xăng dầu trong hơn một tháng cao điểm xung đột Trung Đông, song quyền Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng thừa nhận nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Việt Nam hiện chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 70% phải nhập khẩu. Các tác động từ biến động giá thế giới đã nhanh chóng lan tới nền kinh tế. Vì thế, với áp lực từ Trung Đông, vốn là khu vực cung cấp phần lớn năng lượng cho Việt Nam, đang đặt ra bài toán về nhập khẩu năng lượng rất lớn.

Trước tình hình này, cơ quan điều hành đã xây dựng hai kịch bản ứng phó với mục tiêu ưu tiên là bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động của giá cả đến kinh tế vĩ mô.

Để ứng phó với biến động, người đứng đầu Bộ Công thương cho biết, Chính phủ đã triển khai đồng thời các nhóm giải pháp, bao gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách với hàng loạt nghị quyết, nghị định được ban hành kịp thời, tạo hành lang pháp lý cho việc điều hành linh hoạt.

Để tăng nguồn cung trong nước, các nhà máy lọc hóa dầu được tối ưu vận hành, cơ cấu sản phẩm được điều chỉnh theo hướng ưu tiên năng lượng. Hai nhà máy ethanol tại Đồng Nai và Dung Quất hoạt động hết công suất, góp phần nâng tỷ lệ tự chủ thêm khoảng 14%.

Bên cạnh đó, sản lượng khai thác dầu khí cũng được nâng lên hơn 11%, trong khi các cơ sở chế biến như nhà máy condensate Phú Mỹ được phục hồi.

Công tác điều hành giá được tiến hành linh hoạt, bám sát thị trường nhưng tránh gây sốc. “Thay vì điều chỉnh đột ngột, giá được điều hành theo 'bậc thang', kết hợp với Quỹ Bình ổn để giảm tác động đến người dân và doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát chặt hệ thống phân phối. Quy định tồn kho tối thiểu 20 ngày được thực hiện nghiêm, giúp ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ”.

Cuộc khủng hoảng chưa kết thúc. Eo biển Hormuz vẫn bất ổn. Giá dầu toàn cầu vẫn biến động. Nhưng Việt Nam đã xây dựng kịch bản điều hành, điều hành giá linh hoạt, đảm bảo nguồn cung đến hết tháng 4, và đang lo nguồn cung cho các tháng tiếp theo.

Cùng với đó, các giải pháp tăng cường dự trữ, bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối tiếp tục được triển khai đồng bộ, nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động bất lợi từ thị trường quốc tế.