Đầu tư tài chính
Ngân hàng Nhà nước kiên định quan điểm về rào chắn pháp lý phòng, chống rửa tiền
Thùy Liên - 18/11/2026 10:11
Trước áp lực tuân thủ và chi phí vận hành ngày càng lớn, ngân hàng thương mại, công ty tài chính, bảo hiểm… kiến nghị mở rộng diện miễn trừ với giao dịch từ 400 triệu đồng. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn kiên định với các rào chắn pháp lý nhằm bịt kín kẽ hổng phòng, chống rửa tiền.

Vẫn kiểm soát rửa tiền với giao dịch vay, trả nợ nước ngoài

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố bản tổng hợp tiếp thu, giải trình ý kiến của các đối tượng báo cáo và ý kiến các bộ, ngành đối với dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 19/2023/NĐ-CP ngày 28/4/2023, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền.

Đáng chú ý, về yêu cầu tổ chức tài chính phải nhận biết khách hàng, dự thảo sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 6 của Nghị định số 19/2023/NĐ-CP như sau: “Khi khách hàng không có tài khoản hoặc có tài khoản nhưng không giao dịch trong thời gian 6 tháng liên tục trước đó thực hiện giao dịch một giao dịch hoặc nhiều giao dịch để nộp, rút hoặc chuyển khoản có tổng giá trị từ 400.000.000 đồng hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương trở lên trong một ngày trừ giao dịch quy định tại điểm đ khoản 1 Điều này, giao dịch tất toán hoặc rút lãi tiết kiệm, trả nợ thẻ tín dụng, trả nợ khoản cấp tín dụng cho tổ chức tài chính, khoản thanh toán định kỳ hoặc theo kỳ hạn thời điểm đã đăng ký với tổ chức tài chính, giao dịch rút lãi từ hoạt động đầu tư chứng khoán, đầu tư trái phiếu”.

Nhiều tổ chức tài chính cho rằng, dự thảo cần mở rộng diện miễn trừ trong điều khoản nói trên.

Cụ thể, Nhóm Công tác Ngân hàng (BWG), First Commercial Bank, Ltd. Chi nhánh Hà Nội, ABIC, Vietinbank, VietABank, Hanwha Life, Prudential đề nghị bổ sung các giao dịch/khoản thanh toán không làm phát sinh yêu cầu nhận biết khách hàng theo điểm b, gồm: 

Thứ nhất, các giao dịch phát sinh trên các tài khoản chuyên dụng được mở và quản lý theo quy định của Ngân hàng Nhà nước mà mục đích sử dụng, nguồn tiền và đối tượng giao dịch đã được xác định và kiểm soát theo pháp luật chuyên ngành, bao gồm: (i) tài khoản vay, trả nợ nước ngoài; (ii) tài khoản vốn đầu tư trực tiếp; (iii) tài khoản vốn đầu tư gián tiếp; và các tài khoản chuyên dùng khác có tính chất tương tự.

Thứ hai, các khoản thanh toán theo nghĩa vụ đối với cơ quan nhà nước (ví dụ: thuế, hải quan...) và các khoản trích nợ tự động từ chính tổ chức tài chính để thanh toán phí ngân hàng (bank charges). 

Nhóm doanh nghiệp này lý giải, các tài khoản vay/trả nợ nước ngoài, tài khoản vốn đầu tư trực tiếp/gián tiếp... chỉ được sử dụng cho mục đích chuyên biệt, có cơ chế quản lý và hồ sơ/chứng từ chứng minh mục đích sử dụng, luồng tiền riêng. Đồng thời, các khoản thanh toán theo nghĩa vụ với cơ quan nhà nước và các khoản trích nợ tự động mang tính tự động/tuân thủ nghĩa vụ, không phản ánh ý chí chủ động của khách hàng trong việc dịch chuyển tiền.

Về kiến nghị này của các ngân hàng, doanh nghiệp, NHNN tiếp thu ý kiến đối với các giao dịch thực hiện nghĩa vụ với cơ quan nhà nước (như thuế, hải quan) và các khoản thanh toán định kỳ hoặc theo kỳ hạn/thời điểm đã đăng ký với tổ chức tài chính. Đây là các giao dịch có mục đích, đối tượng thụ hưởng hoặc thời điểm thực hiện đã được xác định, có tính chất định kỳ hoặc được thực hiện để hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Riêng đối với đề nghị loại trừ các giao dịch thực hiện qua tài khoản vay, trả nợ nước ngoài, tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, tài khoản vốn đầu tư gián tiếp và các tài khoản chuyên dùng khác, NHNN không tiếp thu do các giao dịch này vẫn cần được thực hiện nhận biết khách hàng theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền.  

Cũng góp ý về điều khoản trên, Bộ Tài chính cho biết pháp luật về chứng khoán quy định các giao dịch tiền của nhà đầu tư phải được thực hiện qua ngân hàng thương mại. Vì vậy, Bộ đề nghị cân nhắc miễn trừ đối với giao dịch rút tiền bán chứng khoán và rút cổ tức từ hoạt động đầu tư chứng khoán tại công ty chứng khoán.

Trả lời đề xuất của Bộ Tài chính, NHNN cho rằng giao dịch rút tiền từ bán chứng khoán và rút cổ tức vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật phòng, chống rửa tiền. Theo NHNN, việc rút tiền có thể liên quan đến giai đoạn hợp thức hóa (integration) - khâu cuối cùng của hành vi rửa tiền. 

Quy định hiện hành có loại trừ việc nhận biết khách hàng đối với giao dịch rút lãi từ hoạt động đầu tư chứng khoán, khoản thanh toán định kỳ đã đăng ký, căn cứ mức độ rủi ro rửa tiền phát sinh từ hoạt động này, các giao dịch không thuộc trường hợp loại trừ phải thực hiện nghĩa vụ nhận biết khách hàng như quy định.

Dòng tiền đóng phí bảo hiểm dễ bị lợi dụng cho rửa tiền

Liên quan tới dòng tiền đóng phí bảo hiểm, nhiều công ty bảo hiểm như Hanwha Life Việt Nam, ABIC đề xuất cơ quan soạn thảo bổ sung quy định loại trừ cụ thể đối với: (i) Các giao dịch trích tài khoản tự động thanh toán phí bảo hiểm định kỳ; và (ii) Luồng chuyển tiền hoàn phí bảo hiểm gốc cho khách hàng khi hủy hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ. Lý do là các giao dịch này phát sinh trên cơ sở hợp đồng bảo hiểm gốc đã được xác minh danh tính và thẩm định chặt chẽ tại thời điểm giao kết ban đầu. Việc bắt buộc kiểm tra trùng lặp tại luồng thanh toán tự động làm gia tăng thủ tục hành chính, dễ gây gián đoạn quyền lợi bảo hiểm liên tục của khách hàng.

Tuy vậy, NHNN cho rằng, đóng phí định kỳ và hoàn phí bảo hiểm gốc khi khách hàng hủy hợp đồng là hai thời điểm quan trọng diễn ra dòng tiền (vào và ra) và có thể dễ bị lợi dụng cho hoạt động rửa tiền. Một trong những thủ đoạn rửa tiền điển hình trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ là tội phạm thường nộp một khoản tiền lớn vào hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, sau đó nhanh chóng yêu cầu hủy hợp đồng và chấp nhận chịu một khoản phạt để nhận lại “tiền sạch" dưới dạng chi trả từ công ty bảo hiểm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ nhận biết khách hàng tại thời điểm ký kết hợp đồng mà còn phải cập nhật thông tin nhận biết khách hàng trong suốt quá trình duy trì quan hệ (bao gồm việc đóng phí bảo hiểm định kỳ) và khi phát sinh giao dịch chi trả (hoàn phí khi hủy hợp đồng). Tuy nhiên, nếu trong quá trình ký kết hợp đồng bảo hiểm, hai bên đã xác định được những mốc thời gian cụ thể cho việc đóng phí và thỏa mãn yêu cầu loại trừ thì sẽ được áp dụng quy định của điều này.

Tin liên quan
Tin khác