Chiều 15/10, tại Hà Nội, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức chương trình nâng cao nhận thức và tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe toàn diện cho phụ nữ tuổi trung niên, hưởng ứng sự kiện sức khỏe phụ nữ toàn cầu năm 2026.

Chương trình được tổ chức trực tiếp tại Cục Bà mẹ và Trẻ em, kết nối trực tuyến tới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật của 34 tỉnh, thành phố, với sự tham gia của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cùng nhiều chuyên gia y tế.

Với chủ đề “Đau mạn tính ở tuổi trung niên” và thông điệp “Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng”, chương trình nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ, từ nhận diện sớm những thay đổi về thể chất, tinh thần đến chủ động phòng ngừa, điều trị và nâng cao chất lượng sống. Đặc biệt, những triệu chứng đau kéo dài không nên bị xem là hệ quả tất yếu của tuổi tác mà cần được đánh giá, can thiệp kịp thời trên cơ sở khoa học.

Theo TS.Tống Hồng Hà, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Việt Nam (Bộ Y tế), hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trong độ tuổi từ 45 đến 69, giai đoạn cơ thể trải qua những thay đổi đáng kể về nội tiết và sức khỏe. Độ tuổi kết thúc chức năng sinh sản tự nhiên trung bình của phụ nữ Việt Nam dao động từ 48 đến 50 tuổi.

Với tuổi thọ ngày càng tăng, phụ nữ có thể tiếp tục sống thêm khoảng 20-30 năm sau giai đoạn chuyển tiếp này. Đây là quãng thời gian đáng kể trong cuộc đời, khi phụ nữ tiếp tục đảm nhiệm nhiều vai trò trong gia đình, xã hội và tham gia các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, chăm sóc sức khỏe phụ nữ trung niên vẫn là lĩnh vực cần được quan tâm tương xứng.

Những thay đổi về nội tiết, chuyển hóa, sức khỏe cơ xương khớp, tim mạch, giấc ngủ và tâm lý có thể xuất hiện đồng thời, ảnh hưởng đến khả năng lao động, sinh hoạt và chất lượng sống.

Đáng chú ý, một bộ phận phụ nữ có xu hướng chấp nhận các triệu chứng đau nhức, mệt mỏi, mất ngủ hoặc những rối loạn sức khỏe kéo dài như biểu hiện thông thường của tuổi tác. Tâm lý ngại chia sẻ, thiếu thông tin y khoa và thói quen tự điều trị khiến không ít vấn đề sức khỏe chưa được phát hiện, can thiệp kịp thời.

Theo các chuyên gia, đau mạn tính là một trong những vấn đề cần được quan tâm ở phụ nữ tuổi trung niên. Các biểu hiện có thể bao gồm đau cơ xương khớp, đau cơ toàn thân, đau đầu hoặc đau liên quan đến những rối loạn tiết niệu sinh dục. Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động đến giấc ngủ, tâm lý, đời sống tình dục, công việc và các mối quan hệ trong gia đình.

Điều đáng lo ngại là đau kéo dài đôi khi bị quy kết đơn thuần cho yếu tố tuổi tác hoặc tâm lý, khiến người bệnh không được đánh giá đầy đủ nguyên nhân. Trong khi đó, các biểu hiện đau có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau, đòi hỏi thăm khám chuyên khoa và phương pháp điều trị phù hợp.

Còn GS.Trần Thị Phương Mai, chuyên gia có kinh nghiệm về chăm sóc sức khỏe phụ nữ nhấn mạnh, những thay đổi sinh lý trong cuộc đời phụ nữ là quá trình tự nhiên, nhưng không có nghĩa các triệu chứng đau kéo dài hoặc suy giảm chất lượng sống đều là điều phải cam chịu.

Theo chuyên gia, việc chăm sóc sức khỏe phụ nữ cần vượt ra ngoài phạm vi điều trị một triệu chứng riêng lẻ, hướng đến đánh giá toàn diện các yếu tố liên quan đến cơ xương khớp, nội tiết, chuyển hóa, tim mạch, giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và đời sống tình dục.

Quan điểm này phản ánh sự chuyển dịch trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ hiện đại, từ tập trung xử lý triệu chứng trước mắt sang quản lý sức khỏe chủ động, dự phòng bệnh tật và duy trì chất lượng sống lâu dài.

Thực tế, các vấn đề sức khỏe ở tuổi trung niên thường có mối liên hệ phức tạp. Những thay đổi nội tiết có thể diễn ra cùng với quá trình lão hóa tự nhiên và sự xuất hiện của các bệnh lý mạn tính. Nếu thiếu đánh giá đầy đủ, việc điều trị dễ trở nên đơn lẻ, chỉ giải quyết biểu hiện bên ngoài mà chưa xác định được nguyên nhân thực sự.

Vì vậy, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên cần được nhìn nhận như một nhu cầu y tế thiết yếu, có tính liên tục và lâu dài. Phát hiện sớm các nguy cơ, tư vấn phù hợp và điều trị dựa trên bằng chứng khoa học không chỉ giúp hạn chế những ảnh hưởng trước mắt mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe trong nhiều năm tiếp theo.

Ở góc độ xã hội, đây còn là vấn đề liên quan đến chất lượng nguồn nhân lực. Phụ nữ trung niên là lực lượng có nhiều kinh nghiệm, giữ vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế và chăm sóc gia đình. Khi những vấn đề sức khỏe kéo dài không được giải quyết, tác động có thể vượt ra ngoài phạm vi cá nhân, ảnh hưởng đến khả năng làm việc, đời sống gia đình và các hoạt động xã hội.

Đầu tư cho chăm sóc sức khỏe phụ nữ trong giai đoạn này vì thế không chỉ hướng đến kéo dài tuổi thọ, mà quan trọng hơn là nâng cao số năm sống khỏe mạnh, duy trì sự chủ động và khả năng tham gia đời sống kinh tế - xã hội.

Trước yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe phụ nữ, Cục Bà mẹ và Trẻ em đã ban hành Công văn số 2028/BMTE-SKSS ngày 30/9/2026, đề nghị ngành y tế các địa phương triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ, nâng cao năng lực chuyên môn và thúc đẩy phương pháp điều trị dựa trên bằng chứng khoa học.

Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường truyền thông, tư vấn và cung cấp dịch vụ y tế, giúp phụ nữ chủ động nhận diện các vấn đề sức khỏe, đặc biệt khi xuất hiện triệu chứng đau kéo dài trên ba tháng.

Các chuyên gia khuyến cáo, người có biểu hiện đau dai dẳng không nên tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc áp dụng những phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng. Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển.

Cùng với nâng cao nhận thức, ngành y tế định hướng lồng ghép nội dung tư vấn, tầm soát và quản lý các vấn đề sức khỏe thường gặp ở phụ nữ tuổi trung niên vào những chương trình hiện có tại địa phương, bao gồm chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc người cao tuổi và phòng, chống bệnh không lây nhiễm.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa thực tiễn, bởi nhu cầu chăm sóc sức khỏe phụ nữ không chỉ xuất hiện khi có bệnh mà cần được duy trì thường xuyên, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cơ thể.

Việc tận dụng mạng lưới y tế hiện có cũng tạo điều kiện đưa dịch vụ tư vấn, phát hiện sớm và theo dõi sức khỏe đến gần cộng đồng hơn, đặc biệt với những phụ nữ chưa có điều kiện tiếp cận các cơ sở khám, chữa bệnh chuyên sâu.

Một giải pháp đáng chú ý khác là thúc đẩy mô hình phối hợp đa chuyên khoa, với sự tham gia của các lĩnh vực sản phụ khoa, cơ xương khớp, thần kinh, phục hồi chức năng và quản lý đau.

Theo định hướng chuyên môn, quá trình điều trị cần dựa trên đánh giá toàn diện về tình trạng sức khỏe, bệnh lý đi kèm và các yếu tố nguy cơ của từng người. Trên cơ sở đó, bác sỹ xây dựng phác đồ cá thể hóa, phối hợp các phương pháp điều trị y khoa, tư vấn lối sống và theo dõi lâu dài.

Đối với một số trường hợp có triệu chứng liên quan đến suy giảm nội tiết, liệu pháp nội tiết mãn kinh có thể được cân nhắc sau khi đánh giá đầy đủ lợi ích, nguy cơ và chống chỉ định. Việc sử dụng phải tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, không áp dụng đại trà hoặc tự ý điều trị.

Song song với đó, công tác phòng ngừa và phát hiện sớm các bệnh lý thường gặp ở tuổi trung niên cần được tăng cường, nhất là những vấn đề về sức khỏe xương, rối loạn tiết niệu sinh dục và các thay đổi ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần.

Để hiện thực hóa những định hướng này, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở, được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.