Những ngày đầu tháng 9, không khí năm học mới tại các xã biên giới Điện Biên có thêm niềm vui từ những ngôi trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở vừa được đầu tư khang trang, kiên cố.

Lớp học, khu nội trú cùng các công trình phục vụ học tập, sinh hoạt tạo điều kiện tốt hơn để học sinh vùng khó khăn học tập ổn định, nhất là với những em có nhà ở xa trường.

Cùng với cơ sở vật chất, một yêu cầu khác được đặt ra là làm đầy môi trường học tập bên trong những ngôi trường mới. Học sinh cần sách, học liệu, không gian đọc và những điều kiện để việc học có thể tiếp tục sau giờ lên lớp. Với các trường nội trú, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi phần lớn thời gian học tập, sinh hoạt của học sinh gắn với nhà trường.

Nhân dịp khai giảng năm học 2026-2027, đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo do Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên dẫn đầu đã tới Điện Biên. Tham gia đoàn có ông Phạm Hùng Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính; bà Trịnh Hoài Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông; ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên; ông Phạm Vĩnh Thái, Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cùng một số chuyên viên.

Những trường nội trú liên cấp được đầu tư tại các xã biên giới đang góp phần cụ thể hóa chủ trương tăng cường điều kiện giáo dục cho các địa bàn còn nhiều khó khăn, tạo cơ hội để học sinh được học tập, sinh hoạt trong môi trường tốt hơn và từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện giáo dục.

Tại lễ khai giảng năm học 2026-2027 diễn ra ngày 5/9 tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Nưa, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên và ông Phạm Vĩnh Thái - Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã trao tặng sách tham khảo cho thư viện của ba trường với tổng giá trị 200 triệu đồng.

Trong đó, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Nưa được trao tặng sách tham khảo trị giá 100 triệu đồng; Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Yên và Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Sam Mứn, mỗi trường được trao tặng sách trị giá 50 triệu đồng.

Với những trường vừa bắt đầu hoạt động trong cơ sở mới, bổ sung sách không đơn giản là tăng số lượng đầu sách trong thư viện. Nguồn học liệu phong phú giúp học sinh có thêm tài liệu phục vụ bài học, tìm hiểu những lĩnh vực mình quan tâm và từng bước hình thành khả năng tự tìm kiếm kiến thức.

Một cuốn sách tham khảo có thể giúp học sinh hiểu kỹ hơn nội dung vừa học trên lớp; sách khoa học gợi thêm những câu hỏi mà khuôn khổ một tiết học chưa thể giải đáp hết; văn học, lịch sử, văn hóa đưa các em đến với những con người, vùng đất và câu chuyện ngoài trải nghiệm thường ngày. Việc đọc nhờ vậy không chỉ phục vụ yêu cầu học tập trước mắt mà còn rèn khả năng tập trung, tư duy và tự học.

Điều này đặc biệt cần thiết đối với học sinh nội trú. Ngoài thời gian lên lớp, các em còn có những giờ tự học và sinh hoạt tại trường, vì vậy thư viện có thể trở thành một không gian học tập thường xuyên nếu sách phù hợp với lứa tuổi, dễ tiếp cận và được tổ chức khai thác hiệu quả.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam lựa chọn đồng hành với các trường thông qua việc bổ sung nguồn học liệu, hướng tới hỗ trợ học sinh vùng biên có thêm sách để đọc và giáo viên có thêm tài liệu phục vụ quá trình dạy học.

Điểm cầu chính của lễ khai giảng năm học 2026-2027 tại Điện Biên được đặt tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Nưa. Năm học này, nhà trường chính thức hoạt động trong cơ sở được đầu tư mới với lớp học, khu nội trú cùng các công trình phục vụ học tập và sinh hoạt.

Những thay đổi về cơ sở vật chất mang ý nghĩa trực tiếp đối với học sinh vùng biên, nhất là những em sinh sống tại địa bàn xa xôi, điều kiện đi lại còn khó khăn. Trường nội trú không chỉ giải quyết khoảng cách từ nhà tới lớp mà còn tạo điều kiện tổ chức học tập, ăn ở, sinh hoạt và các hoạt động giáo dục trong một môi trường tập trung.

Tuy nhiên, một cơ sở mới chỉ phát huy đầy đủ giá trị nếu đi cùng chất lượng dạy học và những điều kiện cần thiết cho sự phát triển của học sinh. Bên cạnh phòng học, khu nội trú và trang thiết bị, nhà trường cần đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu, chương trình giáo dục phù hợp, hoạt động chăm sóc học sinh, nguồn học liệu và không gian để các em học tập ngoài giờ chính khóa.

Thư viện vì thế không nên được nhìn như một hạng mục phụ trợ. Giá trị của thư viện nằm ở số sách thực sự đến tay học sinh, tần suất các em tìm đến đọc, khả năng sử dụng tài liệu phục vụ bài học và mức độ hoạt động đọc trở thành một phần trong đời sống học đường.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu sau khi sách được trao tặng. Những giờ đọc tự chọn, hoạt động giới thiệu sách, hướng dẫn tìm tài liệu hoặc cho học sinh sử dụng sách thư viện trong quá trình học tập có thể giúp nguồn học liệu được khai thác thường xuyên hơn, thay vì nằm yên trên các giá sách.

Giáo dục vùng biên đang chuyển từ yêu cầu bảo đảm chỗ học sang bài toán cao hơn về chất lượng và cơ hội tiếp cận. Có trường học gần hơn, điều kiện nội trú tốt hơn là nền tảng quan trọng, nhưng học sinh cũng cần được tiếp cận những nguồn tri thức đủ phong phú để khoảng cách địa lý không kéo theo khoảng cách về cơ hội học tập.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh, trường học là pháo đài của tri thức, văn hóa và lòng yêu nước ở biên giới, đồng thời khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, động lực then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Tại Điện Biên, chủ trương chăm lo giáo dục vùng biên đang được cụ thể hóa bằng những trường học mới cùng các điều kiện phục vụ học tập, sinh hoạt ngày càng được bổ sung. Mỗi khoản đầu tư chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu chuyển thành những thay đổi mà học sinh có thể thụ hưởng hằng ngày - lớp học tốt hơn, chỗ ở thuận lợi hơn, giáo viên có thêm điều kiện giảng dạy và học sinh có nhiều cơ hội tiếp cận kiến thức hơn.

Việc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trao tặng 200 triệu đồng sách tham khảo cho Thanh Nưa, Thanh Yên và Sam Mứn cũng cần được nhìn trong mạch đầu tư ấy. Số tiền cho biết quy mô của nguồn sách được bổ sung, còn hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách các trường sử dụng nguồn học liệu trong những năm học tiếp theo.

Sau Lễ Khai giảng, những tủ sách sẽ trở lại với nhịp sinh hoạt thường ngày của nhà trường. Cuốn nào được học sinh tìm đọc, tài liệu nào hỗ trợ tốt cho giờ học, thư viện có thu hút các em sau giờ lên lớp hay không - những câu chuyện rất cụ thể ấy mới quyết định giá trị lâu dài của số sách vừa được đưa tới ba trường vùng biên Điện Biên.