Thương vụ Việt Nam tại Italia cho biết, nhằm bảo vệ người tiêu dùng trong nước, Italia đặt ra nhiều quy định kỹ thuật nghiêm ngặt và quy trình quản lý rủi ro vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) đối với nông sản, thực phẩm và thủy sản Việt Nam nhập khẩu vào thị trường này.

Về cơ chế pháp lý, mọi lô hàng nông sản, thực phẩm và thủy sản nhập khẩu từ Việt Nam qua hệ thống cửa khẩu đường biển chiến lược (Genoa, La Spezia, Trieste, Naples) cũng như các cảng hàng không quốc tế trọng điểm (Rome Fiumicino, Milan Malpensa) đều chịu sự kiểm soát liên ngành trực tiếp giữa Cục Hải quan Italia và Bộ Y tế Italia.

Hoạt động kiểm tra thực địa được thực thi tập trung thông qua hệ thống Trạm Kiểm soát biên giới (BCPs). 

Toàn bộ quy trình quản lý chất lượng và thông quan tuân thủ nghiêm ngặt hai quy định khung cốt lõi của Liên minh Châu Âu. Khi lô hàng tới cảng, cơ quan thẩm quyền BCPs sẽ tiến hành kiểm tra 3 cấp.

Cấp thứ nhất là kiểm tra hồ sơ, đối chiếu tính hợp lệ, đồng bộ giữa các chứng thư gốc: Chứng nhận kiểm dịch thực vật, chứng nhận y tế, chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận khai thác hải sản và tờ khai CHED. Bất kỳ sai lệch nào về mã HS, tên khoa học của sản phẩm, thông tin nhà máy hoặc lỗi chính tả đều dẫn đến việc dừng thông quan ngay lập tức để xác minh.

Cấp thứ hai là kiểm tra nhận dạng, bao gồm kiểm tra thực tế niêm phong container (seal), đối chiếu mã số lô hàng, nhãn mác, thông tin trên bao bì thực tế với hồ sơ khai báo để đảm bảo không có sự tráo đổi hàng hóa.

Cuối cùng, kiểm tra thực tế và lấy mẫu phân tích. Tần suất lấy mẫu kiểm nghiệm được quyết định dựa trên mức độ rủi ro của nhóm hàng và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp/quốc gia xuất khẩu. Các chỉ tiêu phân tích trọng điểm bao gồm: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRLs), độc tố vi nấm (mycotoxins), dư lượng kháng sinh cấm, vi sinh vật gây hại (Salmonella, E. coli) và kim loại nặng.

Trong thời gian chờ kết quả phòng thí nghiệm (thường từ 3 - 7 ngày làm việc), lô hàng bắt buộc phải lưu kho kiểm dịch tại cảng hoặc kho ngoại quan được ủy quyền dưới sự giám sát nghiêm ngặt của Hải quan Italia.

Theo nhà chức trách nước này, nếu mẫu phân tích phát hiện chỉ tiêu vượt ngưỡng quy định, BCPs sẽ lập tức ra quyết định từ chối nhập khẩu. Lô hàng vi phạm buộc phải tiêu hủy tại Italia hoặc tái xuất ra khỏi lãnh thổ EU (chi phí do doanh nghiệp/chủ hàng chịu).

Đồng thời, thông tin vi phạm sẽ được phát cảnh báo tự động trên Hệ thống Cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của EU (RASFF). Doanh nghiệp có lô hàng vi phạm sẽ bị EU đưa vào danh sách giám sát trọng điểm, tự động nâng tần suất lấy mẫu kiểm tra thực tế tại tất cả các cửa khẩu EU lên mức từ 20% đến 50% trong các kỳ kiểm tra tiếp theo.

Thương vụ Việt Nam tại Italia khuyến nghị doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các ngưỡng kỹ thuật cụ thể cho từng nhóm hàng. 

Đối với nhóm thủy sản và sản phẩm thủy sản, trong đó thủy sản khai thác biển (cá ngừ, mực, bạch tuộc...) bắt buộc có Giấy chứng nhận khai thác do Cục Thủy sản Việt Nam cấp. Hải quan Italia sẽ đối chiếu dữ liệu trên nền tảng số CATCH của EU. Bất kỳ sự chênh lệch dữ liệu nào giữa nhật ký khai thác, xác nhận tại cảng và tờ khai xuất khẩu đều dẫn đến việc dừng thông quan.

Hóa chất và kháng sinh cấm tuyệt đối Chloramphenicol, các chất chuyển hóa của Nitrofuran (AOZ, AMOZ, AHD, SEM), Malachite Green. Các nhóm kháng sinh Fluoroquinolones, Tetracyclines, Sulfonamides phải tuân thủ nghiêm Quy định (EU) No 37/2010.

Khi phát sinh vướng mắc thông quan tại cửa khẩu Italia, doanh nghiệp cần lập tức liên hệ với Văn phòng SPS Việt Nam và Thương vụ Việt Nam tại Italia để nhận hỗ trợ pháp lý và làm việc với cơ quan thẩm quyền sở tại.

Italia là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Việt Nam tại EU, với kim ngạch năm ngoái gần 5,3 tỷ USD, tăng 7,2% so với năm trước. Xuất khẩu 7 tháng đầu năm nay đạt gần 3,2 tỷ USD, trong đó thủy sản, rau quả đạt trên 150 triệu USD, hạt điều và cà phê đạt 465 triệu USD...