Ngày 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE Russell Global Equity Index Series (FTSE GEIS), mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Trong cuộc trao đổi với báo chí trước thềm nâng hạng, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khả năng tận dụng cơ hội này không chỉ phụ thuộc vào những cải cách từ phía cơ quan quản lý mà còn nằm ở chính nội lực của các doanh nghiệp niêm yết.

Dòng vốn phân bổ đợt 2 sẽ lớn hơn 

Về lộ trình đưa dòng vốn ETF vào thị trường chứng khoán Việt Nam, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết lộ trình đưa các cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số toàn cầu của FTSE đã được công bố cách đây một năm. Việc lựa chọn các giai đoạn và số lượng lần cổ phiếu được đưa vào được thực hiện trên cơ sở FTSE tính đến các điều kiện thị trường và sự tham khảo ý kiến của các nhà đầu tư.

Mỗi quốc gia có một lộ trình riêng, không phải quốc gia nào cũng giống quốc gia nào: có nước gồm 2 giai đoạn, có nước 3 giai đoạn và có những nước 4 giai đoạn. Nhưng tựu trung lại, tất cả các trọng số của bất kỳ thị trường nào cũng sẽ được phân bổ vào rổ chỉ số trong thời hạn tối đa là 1 năm.

Đối với Việt Nam, lộ trình được chia làm 4 giai đoạn. Ông Hải cho biết, đây là lộ trình khá thận trọng có thể do FTSE và các nhà đầu tư nước ngoài kỳ vọng theo lộ trình đến năm 2027 Việt Nam sẽ xây dựng và đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), và cơ chế này sẽ hỗ trợ hiệu quả cho công tác thanh toán giao dịch thông suốt hơn.

Theo lộ trình, trong lần đầu tiên tỷ trọng được phân bổ là 10%, lần phân bổ tiếp theo là 20%, lần thứ ba là 35% và lần thứ tư là 35% trong vòng một năm. Đối với lần phân bổ thứ hai vào tháng 3/2027, tỷ trọng phân bổ gấp đôi so với lần đầu tiên, do vậy nguồn vốn từ các quỹ thụ động vào Việt Nam trong lần thứ hai sẽ lớn hơn.

Ngoài ra, xu thế trên thế giới hiện nay là số lượng nhà đầu tư tham gia vào các quỹ thụ động dành cho thị trường mới nổi đang gia tăng. “Do vậy, ngoài con số tương đối 20%, chúng tôi kỳ vọng con số tuyệt đối có thể cao hơn nữa dựa trên tốc độ tăng trưởng của các quỹ thụ động vào thị trường mới nổi”, ông Hải trao đổi. 

Tăng cường giám sát, củng cố niềm tin thị trường 

Trao đổi thêm về các cơ chế giám sát trên thị trường, vừa qua, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã ban hành quy chế tăng cường giám sát đối với giao dịch trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell. Phó chủ tịch UBCKNN cho biết, câu chuyện tăng cường giám sát trong các kỳ đảo rổ - và thậm chí không chỉ kỳ đảo rổ lần này mà cả các kỳ đảo rổ khác - là một vấn đề rất quan trọng nhằm đảm bảo tạo niềm tin cho các nhà đầu tư cả trong và ngoài nước.

Các tổ chức xếp hạng và đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến việc các cổ phiếu họ đầu tư phản ánh đúng giá trị thật. Ở bất kỳ thị trường nào cũng vậy, không ai muốn đầu tư vào một cổ phiếu có giá không phản ánh đúng giá trị của doanh nghiệp.

Do vậy, việc tăng cường hơn nữa công tác giám sát, một mặt là để đảm bảo niềm tin cho các nhà đầu tư, mặt khác là duy trì kỷ cương, kỷ luật của thị trường, và đây chính là nền tảng để thị trường tiếp tục phát triển hơn.

Bên cạnh việc tăng cường giám sát khi thị trường nâng hạng thì việc duy trì được hạng thị trường mới nổi là vấn đề được chú trọng hàng đầu của cơ quan quản lý cũng như các thành viên thị trường. “Chúng ta không chỉ dừng lại ở đây mà vẫn phải có những cải thiện hơn nữa để giúp thị trường ngày càng hoạt động minh bạch và hiệu quả hơn”, ông Hải lưu ý. 

Hiện nay, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang rất tích cực triển khai một loạt các công việc như: triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cổ phiếu; chuẩn bị các phương án cho các giao dịch theo cơ chế OTA; tiếp tục nâng cao rà soát, cải thiện tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa… Cùng với tất cả những việc này, việc duy trì niềm tin cho nhà đầu tư, tăng cường quản lý, giám sát luôn là ưu tiên hàng đầu.

Doanh nghiệp cần cải thiện khả năng tiếp cận vốn đầu tư 

Ở góc độ doanh nghiệp, danh sách cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các rổ chỉ số toàn cầu cũng cho thấy những vấn đề cần tiếp tục cải thiện.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, trong danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các rổ chỉ số toàn cầu, vẫn có khá nhiều doanh nghiệp lớn trên thị trường không được lựa chọn. Thậm chí, có doanh nghiệp lớn còn không được đưa vào danh sách 90 cổ phiếu quy mô nhỏ (micro-cap). Lý do không được chọn là do một số vấn đề.

Thứ nhất là vấn đề về tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL). Một số doanh nghiệp tuy không nằm trong ngành nghề hạn chế sở hữu nước ngoài, nhưng trong quá trình hoạt động lại vướng quy định điều kiện đầu tư nước ngoài ở một số ngành nghề đăng ký kinh doanh, dẫn đến không được đưa vào rổ chỉ số, ông Hải nói.

Thứ hai là tỷ trọng cổ phiếu tự do chuyển nhượng (Free-float). Rất nhiều doanh nghiệp có quy mô lớn, tuy nhiên số lượng cổ phiếu được tự do chuyển nhượng lại có mức độ tập trung sở hữu quá lớn, dẫn đến số lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận là rất thấp.

Ngoài câu chuyện tỷ lệ sở hữu nước ngoài và số lượng cổ phiếu có khả năng tiếp cận, các nhà đầu tư nước ngoài cũng rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng quản trị công ty cũng như tính minh bạch trong công bố thông tin.

“Khi đã mở được cửa rồi, nhà đầu tư nước ngoài đầu tư bao nhiêu, thị trường thu hút và huy động được bao nhiêu vốn phụ thuộc rất lớn vào nội lực của chính doanh nghiệp. Do vậy, để tận dụng tối đa cơ hội từ việc nâng hạng mang lại, ngoài sự nỗ lực chung của cơ quan quản lý, sẽ cần rất nhiều sự cố gắng của các doanh nghiệp trong việc giải quyết vấn đề liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài, mức độ tập trung sở hữu, cũng như nâng cao chất lượng quản trị, chất lượng công bố thông tin và tính minh bạch trong hoạt động của các doanh nghiệp đang niêm yết”, Phó chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.