Các yếu tố hỗ trợ giảm áp lực giá cả

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, giá cả thị trường trong 9 tháng năm 2026 nhìn chung diễn biến theo hướng tăng cao trong quý I, giảm trong quý II sau đó tăng trở lại trong quý III, chủ yếu do chịu tác động của yếu tố mùa vụ làm tăng nhu cầu tiêu dùng trong các dịp Lễ, Tết, cùng với biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào. Từ tháng 3, giá nhiên liệu, năng lượng thế giới tăng mạnh, vận tải logistics gián đoạn và chi phí đầu vào tăng đã tác động đến mặt bằng giá cả trong nước. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 4,26%. 

Trước bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và yêu cầu tăng trưởng cao, Chính phủ xác định kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời tăng cường kiểm tra và xử lý các hành vi đầu cơ, thao túng giá. Trước tác động của xung đột tại Trung Đông làm giá dầu và chi phí vận tải tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động thực hiện các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả và duy trì chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân. Nhờ đó, thị trường hàng hóa trong nước vẫn cơ bản không có biến động bất thường, nguồn cung được bảo đảm góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô trong 9 tháng đầu năm 2026. 

Bước vào quý IV/2026, áp lực lên mặt bằng giá vẫn hiện hữu do rủi ro từ thị trường năng lượng quốc tế, sự gián đoạn chuỗi cung ứng, cùng nhu cầu đẩy mạnh đầu tư công và tiêu dùng dịp cuối năm.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát cũng được giảm bớt phần nào nhờ việc tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí; điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt; nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước dồi dào và khả năng phục hồi sản xuất sau thiên tai.

Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026: tăng trong khoảng 4,5% và 4,8%. Ngân hàng nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4,5%-5,0%. Các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 4,2%-5,5%.

Công tác điều hành giá của các địa phương không có sự đồng đều

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với rất nhiều bất ổn bất định và rủi ro từ các cú sốc nguồn cung. Xung đột địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn đã tác động sâu sắc đến chuỗi cung ứng, giá cả và thương mại quốc tế. Giá năng lượng tiếp tục là yếu tố rủi ro lớn đối với mặt bằng giá toàn cầu. Các nước điều chỉnh chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng nhằm kiểm soát lạm phát.

Những yếu tố này góp phần khiến giá nhiều mặt hàng, dịch vụ trong nước tiếp tục xu hướng tăng hoặc giữ ở mức cao.

Theo Phó Thủ tướng, công tác điều hành giá của các địa phương không có sự đồng đều. Bên cạnh nhiều địa phương kiểm soát giá rất tốt, từ đó hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế thì cũng còn nhiều địa phương kiểm soát giá chưa tốt.

Về nhiệm vụ, giải pháp điều hành giá những tháng còn lại của năm 2026, Phó Thủ tướng cho biết, theo đánh giá của các chuyên gia thì tình hình thế giới vẫn có nhiều diễn biến theo hướng bất lợi nhiều hơn, khó lường, đối mặt với nhiều rủi ro và sẽ tiếp tục có tác động lớn đến thị trường trong nước và tạo áp lực lên công tác kiểm soát CPI theo mục tiêu đặt ra. 

Trước bối cảnh đó, từ nay đến cuối năm, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ, chủ động, linh hoạt đồng bộ và hiệu quả trong công tác điều hành chính sách tài khoá, chính sách tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, đồng thời tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài. Đồng thời cần chủ động theo dõi sát diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế, triển khai kịp thời, quyết liệt hiệu quả các nhiệm vụ giải pháp để kéo giảm chỉ số CPI, từ đó có dư địa để hỗ trợ tăng trưởng.

Triển khai công tác kiểm tra việc kê khai và niêm yết giá

Các bộ, cơ quan, địa phương điều hành giá các hàng hóa dịch vụ do nhà nước định giá theo lộ trình phù hợp, đánh giá kỹ tác động lên chỉ số CPI; bảo đảm hài hoà giữa mục tiêu thực hiện lộ trình thị trường, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh. Triển khai công tác kiểm tra việc kê khai và niêm yết giá, nhất là đối với các mặt hàng thiết yếu. Xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá nhằm mục đích trục lợi bất hợp pháp, lợi dụng thiên tai bão lũ, mùa cao điểm lễ Tết để tự ý nâng giá bán; yêu cầu doanh nghiệp kịp thời giảm giá bán tương ứng khi chi phí nguyên vật liệu đầu vào giảm để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Chỉ đạo thực hiện nghiêm quy định công khai các khoản thu, chi đầu năm học, không để phát sinh các khoản thu ngoài danh mục quy định.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, các ngành phải tập trung kiểm tra giám sát những lĩnh vực mình phụ trách bởi "có những thời điểm mà giá đầu vào đã giảm, thế nhưng giá đầu ra, giá dịch vụ rồi giá hàng hóa lại không giảm tương ứng hoặc giảm rất chậm".

Cần đẩy mạnh truyền thông, cung cấp thông tin kịp thời minh bạch về các chủ trương điều hành giá của chính phủ và biến động giá mặt hàng thiết yếu, qua đó định hướng dư luận, ổn định tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp, kiểm soát lạm phát kỳ vọng; tăng cường công tác phổ biến, tập huấn các quy định mới về giá, chủ động và khẩn trương triển khai công tác tiếp nhận, kê khai giá để kịp thời thu thập dữ liệu phục vụ cho công tác tổng hợp, phân tích, dự báo thị trường.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, theo dõi sát diễn biến của tỷ giá, lãi suất tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế để chủ động các giải pháp hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu. Điều tiết tăng trưởng tín dụng hợp lý, ưu tiên tập trung vốn cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Bộ Tài chính tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách miễn giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí còn phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống cho người dân. Phó Thủ tướng lưu ý, phải tận dụng mọi chính sách để có thể kiểm soát được CPI. 

Bộ Công Thương theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu, khí hóa lỏng, than, điện và các loại năng lượng trên thị trường thế giới; điều hành giá xăng dầu trong nước theo quy định, bám sát diễn biến giá thế giới và bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì nguồn cung, chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung hoặc găm hàng chờ giá.

Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan điều hòa cung cầu hàng hóa thiết yếu trên phạm vi cả nước; bảo đảm cân đối cung cầu các mặt hàng chiến lược trong mọi tình huống, tăng cường kiểm tra giám sát việc kê khai, niêm yết giá đối với các mặt hàng thuộc phạm vi quản lý.

Đề xuất giao thêm chỉ tiêu kiểm soát CPI cho các địa phương từ năm 2027

Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát diễn biến sản xuất cung cầu và giá cả các mặt hàng lương thực thực phẩm thiết yếu, chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung thực phẩm trong mọi tình huống, không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung cục bộ, gây biến động giá bất thường. Đẩy mạnh công tác phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, thúc đẩy tái đàn, mở rộng sản xuất đối với các mặt hàng có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung; theo dõi quản lý thức ăn chăn nuôi, phân bón, vật tư nông nghiệp, chủ động tham mưu các giải pháp ổn định nguồn cung và giá cả. Chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương điều hòa nguồn cung giữa các vùng, điều tiết hợp lý giữa nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu đối với mặt hàng nông sản chiến lược.

Bộ Y tế theo dõi chặt chẽ diễn biến giá thuốc, vật tư y tế, hóa chất, xét nghiệm, thiết bị y tế và dịch vụ khám chữa bệnh; bảo đảm đầy đủ nguồn cung thuốc, vật tư y tế phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh của người dân với giá hợp lý; xây dựng lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế phù hợp với khả năng chi trả của người dân và góp phần kiểm soát lạm phát; tăng cường kiểm tra hoạt động kê khai giá, niêm yết giá, thuốc, vật tư y tế, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa; kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, nâng giá hoặc bán giá cao hơn giá niêm yết in trên bìa.

Bộ Xây dựng chủ trì theo dõi đánh giá diễn biến giá vật liệu xây dựng, giá nhà ở, bất động sản và chi phí xây dựng, chủ động đề xuất các giải pháp bình ổn thị trường; chỉ đạo các địa phương kịp thời cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng sát với diễn biến thị trường. Xử lý kịp thời tình trạng đầu cơ, găm hàng hoặc thao túng giá vật liệu xây dựng. Phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá cước vận tải, yêu cầu các doanh nghiệp vận tải thực hiện điều chỉnh giảm giá cước tương ứng khi chi phí nhiên liệu giảm. Xử lý nghiêm các trường hợp chậm điều chỉnh hoặc lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá cước bất hợp lý.

UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo cơ quan chức năng theo dõi sát cung cầu giá các mặt hàng thiết yếu. Chủ động triển khai chương trình bình ổn thị trường và phương án bảo đảm cung ứng hàng hóa trong mùa mưa bão, thiên tai, các tình huống khẩn cấp và đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng cuối năm.

Đối với các địa phương có chỉ số CPI tăng cao hơn mức bình quân chung của cả nước, UBND các tỉnh, thành phố phải chỉ đạo Sở Tài chính chủ trì phối hợp với cơ quan thống kê và các cơ quan có liên quan để phân tích, đánh giá chuyên sâu các yếu tố hình thành giá và nguyên nhân biến động của các nhóm mặt hàng có chỉ số giá tăng cao. Trên cơ sở thẩm quyền quản lý nhà nước về giá tại địa phương, kịp thời có biện pháp quản lý, điều hành giá trọng điểm hiệu quả, phù hợp với diễn biến thị trường và tình hình kinh tế xã hội tại địa phương nhằm bảo đảm ổn định mặt bằng giá, góp phần kiểm soát lạm phát, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng phát triển kinh tế xã hội.

Phó Thủ tướng nhất trí với ý kiến của Bộ Tài chính về nghiên cứu tham mưu cho Chính phủ giao thêm chỉ tiêu về kiểm soát CPI cho các địa phương từ năm 2027 để đảm bảo đồng bộ với các chỉ đạo liên quan đến phát triển kinh tế xã hội.