Sau nhận hỗ trợ là bán luôn đất

Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra việc thực hiện chính sách hỗ trợ người có công (NCC) với cách mạng cải thiện nhà ở tại tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu (nay thuộc TP.HCM) thời kỳ 2008-2019.

Theo đó, trong thời kỳ 2008 - 2019, bằng nguồn ngân sách nhà nước kết hợp vận động, huy động các nguồn lực xã hội hóa, Bà Rịa - Vũng Tàu đã hoàn thành hỗ trợ cải thiện nhà ở cho 3.774 hộ gia đình NCC với tổng số tiền thực hiện là 301.362 triệu đồng.

Tuy vậy, chính quyền các cấp ở địa phương này còn để xảy ra nhiều vi phạm đáng lưu ý. 

Cụ thể, kiểm tra 817/921 hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất (TSDĐ) tại 8 huyện, thị xã, thành phố thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu và rà soát trên hệ thống đăng ký biến động đất đai của các Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện và hồ sơ của cơ quan Thuế, Thanh tra Chính phủ phát hiện có 131 hồ sơ được hỗ trợ TSDĐ khi giao đất làm nhà ở, nhưng thiếu kiến nghị của UBND cấp xã nơi NCC cư trú và không có kết quả xác minh của UBND cấp huyện về điều kiện “có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt không thể tạo lập được nhà ở” đã trình UBND tỉnh quyết định hỗ trợ là không đúng quy định.

Có 120 hồ sơ được miễn, giảm TSDĐ, qua rà soát trên hệ thống dữ liệu đất đai thấy NCC đang có các thửa đất ở, đất trồng cây lâu năm khác (trong đó nhiều thửa có diện tích lớn). Các hồ sơ này thiếu kiến nghị của UBND cấp xã nơi NCC cư trú và không có kết quả xác minh của UBND cấp huyện về điều kiện “có khó khăn về nhà ở” nhưng đã trình UBND tỉnh quyết định hỗ trợ là không đúng quy định.

Có 82 hồ sơ, UBND cấp xã và cấp huyện chưa thực hiện đúng trách nhiệm kiến nghị, xác minh điều kiện “có khó khăn về nhà ở” của NCC nhưng đã trình UBND tỉnh phê duyệt hỗ trợ. Trong đó có 66 hồ sơ sau khi được hỗ trợ, NCC đã bán luôn diện tích đất này cho người khác; 12 hồ sơ nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, xin miễn, giảm TSDĐ, nhưng sau khi được hỗ trợ, NCC đã chuyển nhượng lại chính diện tích đất này cho chính người bán cho mình ban đầu; 4 hồ sơ có hộ khẩu thường trú từ tỉnh khác về tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đăng ký tạm trú, nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp, sau khi được xét chuyển mục đích sang đất ở và được hỗ trợ miễn, giảm tiền TSDĐ, NCC đã chuyển nhượng diện tích đất này và chuyển đi tỉnh khác sinh sống.

Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất sau khi được hỗ trợ TSDĐ mặc dù không có quy định hạn chế việc này nhưng đã làm ảnh hưởng đến mục tiêu, hiệu quả của chính sách.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng còn phát hiện có 125 trường hợp NCC được hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ trên phần diện tích đất vượt hạn mức đất ở là vi phạm quy định.

Có 4 trường hợp là người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học áp dụng mức hỗ trợ miễn giảm TSDĐ dưới 90% là thấp hơn mức quy định.

Ban hành chủ trương sai quy định 

Thanh tra Chính phủ còn phát hiện, việc cho NCC hoàn trả tiền hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở để chuyển sang hình thức miễn, giảm tiền sử dụng đất từ năm 2012 (đến năm 2019 dừng thực hiện) do Sở LĐTB&XH chủ trì tham mưu, Thường trực Tỉnh ủy thống nhất chủ trương, UBND tỉnh quyết định triển khai.

Việc này là vi phạm Quyết định số 118-TTg của Thủ tướng khi theo quy định một đối tượng chỉ được hỗ trợ một lần và bằng một hình thức, không được phép chuyển đổi hình thức hỗ trợ.

Từ việc ban hành chủ trương sai quy định nêu trên, trong thời gian từ năm 2012-2019 UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã phê duyệt cho 247 hộ NCC hoàn lại tiền hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở để chuyển sang hưởng hình thức hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ. Trong đó có 165/247 hộ đã hoàn lại tiền và đã được hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ; 82/247 hộ đã hoàn lại tiền hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở nhưng sau đó chủ trương dừng thực hiện nên đến nay chưa được xét miễn, giảm TSDĐ.

Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc cho phép chuyển đổi hình thức hỗ trợ không đúng quy định, sau đó dừng thực hiện đã tạo ra sự chênh lệch về mức hưởng giữa các đối tượng (hình thức hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ có mức hưởng cao hơn nhiều so với mức hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở). Từ đó tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại về giải quyết chế độ đối với 82 hộ dân đã nộp hoàn lại tiền sửa chữa nhà ở nhưng chưa được xét miễn, giảm TSDĐ và 165 hộ đã hoàn lại tiền hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở và đã được hỗ trợ TSDĐ.

Cần làm rõ  trách nhiệm để xử lý lãnh đạo các sở, ngành

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra, rà soát 333 hồ sơ hồ trợ miễn, giảm TSDĐ đối với NCC, nếu  thấy có vi phạm, không đảm bảo điều kiện xét hỗ trợ TSDĐ theo các quy định thì phải xử lý, thu hồi triệt để về ngân sách số TSDĐ đã miễn, giảm không đúng quy định và xử lý các nghĩa vụ tài chính phát sinh khác (nếu có), không để thất thoát ngân sách.

Xử lý thu hồi triệt để tiền từ 125 trường hợp được miễn, giảm TSDĐ vượt hạn mức đất ở; Rà soát và thực hiện thủ tục hoàn trả TSDĐ đã thu vượt quy định cho 4 trường hợp người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; Chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, rà soát và thực hiện các biện pháp xử lý vi phạm, xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, thuế của các tổ chức, cá nhân có liên quan. 

Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý .

Đáng lưu ý, Thanh tra Chính phủ còn đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo, tổ chức rà soát, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan như : LĐTB&XH, TN&MT, Xây dựng, Cục Thuế tỉnh; UBND cấp huyện, lãnh đạo UBND cấp huyện, các phòng, ban... của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thời kỳ 2008- 2019 để xảy ra các tồn tại, hạn chế, vi phạm.

Chỉ đạo Thanh tra Thành phố thanh tra, làm rõ việc thực hiện chuyển đổi từ hình thức hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở sang hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với 247 hộ NCC trong thời kỳ 2012 - 2019; xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân, trách nhiệm của từng tổ chức, tập thể, cá nhân có liên quan, xử lý nghiêm sai phạm,  báo cáo kết quả về Thanh tra Chính phủ để  báo cáo Thủ tướng Chính phủ.