Sắt thép, xi măng lập đỉnh về sản lượng

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thô trong 7 tháng đầu năm nay đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng chung 11,4% của toàn ngành công nghiệp.

Ông Đinh Quốc Thái, Tổng Thư ký kiêm Phó chủ tịch VSA nhận định, sản lượng thép thô tăng mạnh vừa phản ánh sự mở rộng quy mô sản xuất, vừa cho thấy ngành thép đang đẩy mạnh đầu tư theo hướng đồng bộ, khép kín và hiện đại, từ thượng nguồn đến hạ nguồn. Qua đó, năng lực tự chủ của ngành thép Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu ngày càng được nâng lên.

Đối với thép thành phẩm, sản lượng trong 7 tháng đạt 21,4 triệu tấn, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng tăng ở hầu hết các nhóm sản phẩm, ngoại trừ tôn mạ giảm 13,5% và thép cán nguội giảm 10,2%. Tiêu thụ thép thành phẩm cũng tăng 15,6%, đạt 21,19 triệu tấn.

Theo VSA, thị trường thép 7 tháng đầu năm phát đi tín hiệu tích cực khi nhu cầu tiêu thụ trong nước cải thiện. Nhờ đó, sản xuất và bán hàng thép thành phẩm của các doanh nghiệp thành viên Hiệp hội đều tăng trên 27% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, đà tăng không đồng đều giữa các nhóm sản phẩm. Thép xây dựng và thép cán nóng tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu trong nước, trong khi tôn mạ và thép cán nguội vẫn ghi nhận tăng trưởng âm cả về sản xuất lẫn bán hàng.

Cùng với thép, thị trường xi măng cũng cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ nét, đưa sản lượng sản xuất tăng mạnh.

Theo số liệu của Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA), trong 7 tháng đầu năm, toàn ngành sản xuất 70,25 triệu tấn xi măng. Trong đó, tiêu thụ nội địa đạt 49,74 triệu tấn; xuất khẩu xi măng và clinker đạt khoảng 22,5 triệu tấn, thu về 841 triệu USD, tăng 13,6% về lượng và 12,9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Động lực chính thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ vật liệu xây dựng đến từ sự cải thiện của thị trường trong nước. Đặc biệt, đầu tư công và các dự án hạ tầng đang được đẩy nhanh tiến độ, tạo thêm sức cầu đối với xi măng, sắt thép, nhất là tại những khu vực triển khai dự án cao tốc, sân bay, đường vành đai, đô thị và các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Bên cạnh đó, dù thị trường bất động sản và xây dựng dân dụng phục hồi chưa đồng đều, nhu cầu vật liệu xây dựng đã cải thiện so với năm 2025, góp phần hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ.

Một động lực khác đến từ hoạt động sản xuất công nghiệp và dòng vốn FDI. Vốn FDI giải ngân trong 7 tháng ước đạt 8,55 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước. Dòng vốn này kéo theo nhu cầu xây dựng nhà xưởng, hạ tầng khu công nghiệp, kho bãi và logistics, qua đó tạo thêm dư địa cho thị trường vật liệu xây dựng.

Doanh nghiệp giảm lỗ, cải thiện lợi nhuận

Thị trường tiêu thụ khởi sắc đang giúp kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp xi măng cải thiện, trong đó không ít đơn vị đã giảm lỗ hoặc ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, bức tranh tích cực vẫn chủ yếu tập trung ở những doanh nghiệp có nền tảng tốt và khả năng kiểm soát chi phí hiệu quả.

Dẫn đầu là Công ty cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên 1, với doanh thu thuần 6 tháng đầu năm đạt 4.435 tỷ đồng, tăng 44% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 216 tỷ đồng, tăng gấp đôi. Với kết quả này, doanh nghiệp đã hoàn thành lần lượt 52% kế hoạch doanh thu và 54% kế hoạch lợi nhuận cả năm.

Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hoàng Thạch ghi nhận doanh thu thuần 2.085 tỷ đồng, tăng 20,31% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 80,62 tỷ đồng, tăng 99,04% so với mức 40,50 tỷ đồng của 6 tháng đầu năm 2025.

Đà cải thiện lợi nhuận cũng xuất hiện tại một số doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn. Công ty cổ phần Xi măng La Hiên VVMI (HNX: CLH) đạt hơn 20 tỷ đồng lợi nhuận trong quý II, tăng 47% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ giá bán sản phẩm bình quân tăng. Lũy kế 6 tháng, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 93% kế hoạch lợi nhuận năm.

Công ty cổ phần Xi măng Vicem Tam Điệp cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp ghi nhận 681,29 tỷ đồng doanh thu thuần và khoản lỗ trước thuế chỉ còn 5,63 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức lỗ 64,32 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Như vậy, khoản lỗ trước thuế của Vicem Tam Điệp đã giảm 58,69 tỷ đồng, tương đương gần 91%. Đây là mức cải thiện đáng kể trong bối cảnh thị trường xi măng nội địa vẫn cạnh tranh gay gắt về giá.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng hưởng lợi rõ rệt từ sự phục hồi của nhu cầu tiêu thụ. Công ty cổ phần Xi măng Vicem Bỉm Sơn vẫn chịu sức ép lớn từ chi phí sản xuất, khiến lợi nhuận tiếp tục thu hẹp.

Báo cáo kinh doanh 6 tháng cho thấy, doanh thu thuần của Vicem Bỉm Sơn đạt 1.992 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 0,54 tỷ đồng, giảm 89,44% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy dù doanh thu được duy trì, biên lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn chịu sức ép từ giá vốn và các khoản chi phí hoạt động.

Thách thức duy trì công suất vẫn đeo bám

Triển vọng thị trường vật liệu xây dựng trong những tháng cuối năm được kỳ vọng tiếp tục nhận hỗ trợ từ đầu tư công và nhu cầu xây dựng hạ tầng.
Dẫu vậy, khả năng phục hồi của thị trường bất động sản, diễn biến giá nguyên nhiên liệu, chi phí logistics, áp lực cạnh tranh và đặc biệt là tình trạng dư thừa công suất vẫn là những yếu tố có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của doanh nghiệp.

Theo ông Hà Quang Hiện, Chánh văn phòng Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem), hoạt động sản xuất, kinh doanh trong những tháng tới vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Một mặt, thị trường tiêu thụ đang ấm lên; mặt khác, áp lực dư cung khiến cạnh tranh trong ngành ngày càng gay gắt.

Trong những tháng còn lại của năm, Vicem sẽ rà soát các chính sách bán hàng, gồm chương trình chiết khấu và khuyến mại, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, gia tăng sản lượng tiêu thụ và mở rộng thị phần. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đạt doanh thu hơn 30.000 tỷ đồng và lợi nhuận tối thiểu 500 tỷ đồng.

Nguồn cung xi măng cả nước đầu năm 2026 đạt khoảng 125 triệu tấn. Công suất thực tế thậm chí có thể cao hơn đáng kể nếu doanh nghiệp điều chỉnh tỷ lệ phụ gia. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ nội địa chỉ khoảng 75 triệu tấn. Một phần lớn sản lượng dư thừa đang được “giải phóng” thông qua xuất khẩu.

Thị trường lại tiếp tục đón nhận thêm các dây chuyền mới đi vào vận hành. Trong đó, Nhà máy Xi măng Hoàng Long Hòa Bình tại Phú Thọ, công suất khoảng 2,3 triệu tấn xi măng/năm, đi vào hoạt động từ tháng 4/2026. Mới nhất, tháng 7/2026, Công ty cổ phần Xi măng Bạch Đằng cũng đưa Nhà máy Xi măng Liên Khê tại tổ dân phố Thủy Minh, TP. Hải Phòng vào vận hành, với công suất 1,5-1,7 triệu tấn/năm, tiếp tục gia tăng nguồn cung cho thị trường.

Về tổng thể, cả hai ngành vật liệu chủ lực là xi măng và sắt thép đều đối mặt với tình trạng dư thừa công suất trong ngành, đồng thời chịu áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu.

Ngành thép tiếp tục đối mặt với tình trạng dư thừa công suất trên toàn cầu, kéo theo xu hướng gia tăng bảo hộ tại các thị trường xuất khẩu, trong khi một lượng lớn thép nhập khẩu vẫn đổ vào Việt Nam. Trong 7 tháng, lượng thép nhập khẩu đạt gần 9 triệu tấn, trị giá hơn 6,68 tỷ USD, tăng 4% về lượng và 7,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với đó, ngành thép vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên nhiên liệu nhập khẩu như quặng sắt, thép phế liệu và than mỡ, khiến chi phí sản xuất dễ bị tác động bởi biến động giá và chuỗi cung ứng toàn cầu.