Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tập trung kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; làm rõ khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và vai trò đóng góp của các cực tăng trưởng.

Nội dung trên được Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề cập khi phát biểu kết luận sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2026 và dự kiến Kế hoạch năm 2027, trong phiên họp sáng 12/10.

Tăng cường phân tích, dự báo áp lực lạm phát

Trình bày báo cáo của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, năm 2026 đã duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhiều điểm nghẽn được khơi thông, các động lực truyền thống được phát huy, các động lực mới được thúc đẩy. Tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01% - mức cao nhất từ năm 2011 đến nay. Các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, tiêu dùng, xuất nhập khẩu 9 tháng đều tăng trưởng bám sát kịch bản.

Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, an ninh năng lượng được giữ vững. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 9 tháng tăng 4,52%, tương đương với mục tiêu cả năm.

Về mục tiêu năm 2027, Bộ trưởng nêu rõ, phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, lạm phát khoảng 4,5%, có 30/34 địa phương dự kiến tăng trưởng hai con số.

Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, phát biểu kết luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, của Thủ tướng Chính phủ và sự nỗ lực, tinh thần trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026–2030.

Mặc dù tình hình quốc tế biến động rất phức tạp, thế nhưng kết quả về phát triển kinh tế - xã hội đạt rất toàn diện. Kinh tế duy trì tăng trưởng cao, GDP 9 tháng tăng 9,01% và dự kiến 9/15 chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt, 5 chỉ tiêu phấn đấu đạt.

Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, thu ngân sách nhà nước vượt cao so với dự toán và các nhiệm vụ chi cơ bản có đủ kinh phí. Bội chi và nợ công trong giới hạn cho phép; thể chế, hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các lĩnh vực văn hóa, xã hội có chuyển biến tích cực; quốc phòng, an ninh được giữ vững.

Bên cạnh kết quả đạt được, Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý một số hạn chế và rủi ro có thể tạo áp lực, như tăng trưởng kinh tế cao nhưng nền tảng chưa thực sự vững chắc; tăng trưởng giữa các địa phương không đồng đều. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn đều dự kiến không đạt chỉ tiêu tăng trưởng hai con số. Xuất khẩu tăng nhưng phụ thuộc rất lớn vào khu vực FDI và đầu vào nhập khẩu.

Rủi ro về ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. Lạm phát bình quân 9 tháng tăng 4,52%, tiệm cận mục tiêu điều hành cả năm (khoảng 4,5%). Sức mua phục hồi chậm. Tín dụng chịu áp lực lớn trước yêu cầu về vốn lớn; hiện nay tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động vốn. Việc điều hành tín dụng và chính sách tiền tệ chịu áp lực trước xu hướng lạm phát tăng cao, bà Hồng lưu ý.

Lưu ý tiếp theo từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội là quản lý, sử dụng nguồn lực còn chưa hiệu quả. Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tuy nhiên để động lực này đóng góp vào tăng năng suất lao động cần có thời gian.

Do đó, ngoài việc huy động nguồn lực tài chính, việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính này cũng là vấn đề trọng tâm cần quan tâm. Bởi khi hệ số ICOR giảm, huy động được nguồn lực lớn thì kinh tế mới đạt tăng trưởng hai chữ số.

Dự toán thu ngân sách chưa sát thực tế, nợ thuế còn cao. Nguồn lực đầu tư lớn nhưng chuyển hóa thành năng lực phát triển còn chậm. Số lượng doanh nghiệp giải thể, phá sản còn cao trong khi doanh nghiệp quay lại thị trường còn hạn chế. cũng là lưu ý từ Phó chủ tịch Quốc hội. 

Vẫn theo đánh giá của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hiệu quả thực thi thể chế và chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tập trung kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; làm rõ khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số năm 2026; đóng góp của các cực tăng trưởng; nguyên nhân tăng năng suất lao động chưa đạt; đánh giá chất lượng xuất khẩu và giá trị gia tăng tạo ra trong nước.

Chính phủ cần tăng cường phân tích, dự báo áp lực lạm phát, nhất là khi các chính sách hỗ trợ thuế, phí tạm thời kết thúc; diễn biến lãi suất, tỷ giá, thanh khoản, tỷ lệ tín dụng/GDP cao, nợ xấu toàn hệ thống và các ngân hàng thuộc diện kiểm soát đặc biệt.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ trong những tháng cuối năm tập trung chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu đạt mức cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2026. Kiểm soát lạm phát, bảo đảm điện, xăng dầu; tăng cường quản lý thu, xử lý nợ thuế; đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia...

Làm rõ hơn tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2027

Về dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu như Chính phủ trình.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ hơn, làm rõ hơn tính khả thi của việc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đi đôi với kiểm soát CPI khoảng 4,5%; tính khả thi giữa các cân đối lớn về đầu tư, tiêu dùng, xuất nhập khẩu, vốn và năng lượng. Lượng hóa đóng góp của các ngành, địa phương, các động lực tăng trưởng mới, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và hiệu quả sử dụng vốn (ICOR); rà soát tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng tại các địa phương, nhất là các cực tăng trưởng lớn.

Lưu ý tiếp theo từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội là, làm rõ cơ sở chuyển từ nhập siêu năm 2026 sang xuất siêu năm 2027; khả năng đáp ứng nhu cầu điện, xăng dầu; đối chiếu các chỉ tiêu năm 2027 với mục tiêu Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030. Đồng thời đánh giá dư địa chính sách và tác động của các yếu tố trong nước và quốc tế, xây dựng kịch bản tăng trưởng và phương án điều hành tương ứng, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi của kế hoạch.

Riêng với mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%, Chính phủ cần tăng cường phân tích, dự báo để có điều chỉnh phù hợp, kịp thời, bà Hồng nhấn mạnh.

Chính phủ còn được đề nghị xác định rõ trọng tâm, trọng điểm, thứ tự ưu tiên; tập trung giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và các cân đối lớn.

Thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp đồng bộ, chặt chẽ, nhịp nhàng với chính sách tiền tệ; tháo gỡ thực chất điểm nghẽn thể chế, nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền và tổ chức thực thi; khơi thông nguồn lực đầu tư tư nhân, phát triển doanh nghiệp trong nước, hạ tầng chiến lược, bảo đảm an ninh năng lượng.

Đồng thời, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tổ chức thành công Năm APEC 2027.

Đặc biệt, Chính phủ cần chỉ đạo chuyển mạnh từ việc ban hành chính sách, huy động nguồn lực sang hiệu quả thực thi và kết quả đầu ra. Cần xác định rõ trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực cho từng nhiệm vụ trọng tâm, tránh dàn trải, hình thức. Tăng cường kiểm tra, giám sát và hỗ trợ các địa phương trong thực thi nhiệm vụ, bảo đảm phù hợp với đặc thù thực tiễn từng địa bàn.

Về dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với các kiến nghị của Chính phủ về các nội dung trình Quốc hội xem xét.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách; tập trung các giải pháp tăng cường quản lý thu, nắm chắc nguồn thu, mở rộng cơ sở thu, đảm bảo thu đúng, thu đủ thu kịp thời; điều hành chi ngân sách nhà nước chặt chẽ, hiệu quả theo đúng dự toán, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên; cắt giảm các khoản chưa thực sự cần thiết.

Ngoài ra, xây dựng bộ công cụ đánh giá hiệu quả các khoản chi và các chính sách mới; kịp thời phân bổ, giao vốn đầu tư công trong năm 2027, quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện đầu tư công; rà soát, sắp xếp, đổi mới hoạt động các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước theo các Nghị quyết của Quốc hội.