Còn nhiều dư địa tăng trưởng

Theo ông Nguyễn Công Minh, Trưởng ban Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, hiện Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ, với 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng. Tổng giá trị tài sản quản lý tại các công ty quản lý quỹ đã tăng mạnh trong thời gian qua, đạt 846.000 tỷ đồng tính tới cuối tháng 6/2026, đạt mức tăng trưởng bình quân 20%/năm trong 10 năm qua.

Tuy nhiên, nếu so sánh với các nước trong khu vực và thế giới, quy mô ngành quản lý quỹ Việt Nam vẫn khiêm tốn và còn nhiều dư địa để phát triển. Cụ thể, tổng giá trị tài sản quản lý ngành quỹ tại Việt Nam chỉ mới tương đương khoảng 6% GDP của Việt Nam. Trong khi đó, tỷ lệ này tại Thái Lan là 31%, Malaysia 56%, Hàn Quốc 84% và Trung Quốc 57% GDP.

Đáng nói, theo ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc Fiin Group, tỷ lệ này tại Việt Nam có xu hướng giảm, từng đạt mức 6,5% giai đoạn 2023-2025 và giảm còn 6,2% vào cuối tháng 6/2026. Điều này hàm ý, quy mô tuyệt đối của ngành quỹ tăng lên, song tỷ trọng tương đối trong nền kinh tế lại giảm.

Một vấn đề nữa là hiện nay, dù tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) của ngành quỹ tương đối lớn, song phần lớn không nằm trong các quỹ đầu tư chứng khoán. Danh mục ủy thác chiếm tới 88,1%, trong khi nghiệp vụ quản lý quỹ đầu tư chứng khoán chỉ chiếm 11,9%. Con số này cho thấy, dòng vốn tổ chức dài hạn đã tìm đến các công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp. Trong khi đó, mảng quỹ đại chúng mới chiếm chưa đến 1% GDP, cho thấy kênh đầu tư này vẫn chưa “chạm” được tới nhà đầu tư cá nhân.

Tuy nhiên, chính sự chênh lệch này cũng mở ra dư địa tăng trưởng lớn với ngành quỹ Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh tầng lớp người giàu và người trung lưu ở Việt Nam đang tăng nhanh.

Theo McKinsey, tài sản tài chính cá nhân của người Việt, bao gồm tiền mặt, tiền gửi, trái phiếu và chứng khoán, đạt khoảng 360 tỷ USD vào cuối năm 2022 và có thể tăng lên khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, tương đương tốc độ tăng trưởng khoảng 11% mỗi năm. Uớc tính, riêng quy mô tài sản được quản lý chuyên nghiệp có thể tăng thêm khoảng 65-75 tỷ USD trong giai đoạn này, có nghĩa nhu cầu đưa tài sản vào các quỹ quản lý là rất lớn.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng cho rằng, để hút được dòng tiền tiết kiệm dài hạn từ dân cư, dẫn vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, ngành quỹ cần đa dạng sản phẩm hơn, như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ bất động sản (REIT), quỹ hạ tầng…  

Ngoài ra, muốn mở rộng ngành quỹ, thị trường phải có đủ “hàng tốt” để mua, nếu không, các quỹ cũng chỉ có thể mua trái phiếu, giữ tiền mặt, hoặc tập trung mua bán vài mã cổ phiếu quen thuộc. Do đó, bên cạnh đa dạng hóa sản phẩm quỹ, cần đẩy mạnh IPO (bán cổ phần lần đầu ra công chúng) tại các doanh nghiệp lớn, tăng lượng cổ phiếu giao dịch thực tế trên thị trường (free-float), đẩy mạnh phát triển kênh trái phiếu doanh nghiệp và các sản phẩm tài chính mới…

Về cơ sở nhà đầu tư, tính đến cuối tháng 7/2026, tổng số tài khoản chứng khoán tại Việt Nam đã đạt hơn 13,6 triệu tài khoản, song số nhà đầu tư quỹ mới chỉ tương đương 5% quy mô tài khoản chứng khoán.  

Các chuyên gia cho rằng, thay vì nhắm vào nhà đầu tư mới (F0), các quỹ nên hướng tới “mỏ vàng” là hàng triệu nhà đầu tư đang giao dịch trên thị trường chứng khoán. Ngành quỹ phát triển sẽ mang lại lợi ích cho từng nhà đầu tư, góp phần hình thành một cơ cấu nhà đầu tư cân bằng và chuyên nghiệp hơn trên thị trường chứng khoán.

“Phát triển ngành quỹ không chỉ đơn thuần nhằm gia tăng quy mô tài sản quản lý, mà còn gắn với mục tiêu phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững hơn”, ông Nguyễn Công Minh khẳng định.

Khơi thông kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế

Nhu cầu vốn dài hạn cho tăng trưởng hai con số giai đoạn tới là rất lớn, trong khi gần 90% tiền gửi ngân hàng hiện nay là ngắn hạn. Điều này gây ra tình trạng mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng và kéo dài của hệ thống ngân hàng. Thị trường vốn được kỳ vọng sẽ giúp ngành ngân hàng chia lửa và chữa dần căn bệnh trầm kha này.

Theo bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quỹ đầu tư PV (PVI AM), tiền trong dân rất lớn, song thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để chuyển hóa dòng tiền đó vào các kênh dẫn vốn dài hạn và chuyên nghiệp hơn, thay vì tập trung vào các giao dịch ngắn hạn mang tính đầu cơ.

Tại nhiều nước trên thế giới, ngành quản lý quỹ là con đường chuyển hóa dòng vốn nhỏ lẻ từ dân cư thành nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế. Đây cũng là mục tiêu mà Chính phủ đang đặt ra.

Ngày 27/7, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam. Một trong những giải pháp quan trọng của Đề án là phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên phát triển nhà đầu tư tổ chức và tăng tỷ trọng nhà đầu tư có tổ chức, hướng tới sự phát triển cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân.

Trước đó, năm 2025, Bộ Tài chính đã phê duyệt Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 thiết lập cơ cấu hợp lý giữa nhà đầu tư cá nhân, tổ chức và nước ngoài: cá nhân chiếm khoảng 70% khối lượng giao dịch, tổ chức và nước ngoài chiếm 30%; sau đó dịch chuyển dần về 60% cá nhân và 40% tổ chức/nước ngoài.

Đề án cũng đưa ra các chỉ tiêu cụ thể như đạt 200.000 tài khoản nhà đầu tư nước ngoài, 500 quỹ đầu tư chứng khoán, tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ đạt 5% GDP vào năm 2030; số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 2,5 triệu người năm 2030, tăng lên 5 triệu người vào năm 2035. 

Các chuyên gia cho rằng, vấn đề của ngành quỹ hiện nay không chỉ đơn thuần là tăng số lượng tài khoản, mà phải đa dạng hóa sản phẩm, tạo ra một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để nhà đầu tư cá nhân tin tưởng, từ đó chuyển hóa dòng tiền cá nhân sang nguồn vốn dài hạn.  

Muốn vậy, không chỉ cơ quan quản lý phải hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng mở rộng hạn mức đầu tư, mở đường cho phát triển sản phẩm mới, nâng cao năng lực quản trị rủi ro…, mà còn phải tăng cường giáo dục tài chính để thay đổi thói quen và phải ứng dụng công nghệ để rút ngắn quá trình đưa chứng chỉ quỹ đến gần hơn với thế hệ nhà đầu tư mới.

Đương nhiên, để thực sự thuyết phục được nhà đầu tư, điều quan trọng nhất là các quỹ phải chứng minh được tính hiệu quả, chuyên nghiệp và minh bạch của mình. 

Giúp nhà đầu tư nắm bắt được triển vọng ngành quỹ, cũng như nhận diện các quỹ uy tín cũng là mục tiêu của