Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội đang xét xử theo trình tự sơ thẩm vụ án liên quan tới các sai phạm xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT cũ, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân (Công ty Hoàng Dân) và một số đơn vị liên quan.

Có 5 bị cáo bị đưa ra xét xử về tội “Nhận hối lộ”, gồm: cựu Thứ trưởng Bộ NN&PTNT (cũ) Hoàng Văn Thắng; cựu quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình Trần Tố Nghị; Nguyễn Hải Thanh, cựu Phó cục trưởng kiêm Giám đốc Ban Quản lý và Xây dựng công trình Thủy lợi số 4; Trần Văn Lăng, cựu Giám đốc Ban 2 và Lê Văn Hiến, cựu Giám đốc Ban 8 bị đưa ra xét xử về tội “Nhận hối lộ”.

Bị cáo Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty Hoàng Dân bị đưa ra xét xử về 3 tội danh: “Đưa hối lộ, Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Các bị cáo còn lại bị xét xử 1 trong 2 tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” hoặc “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Trong vụ án này, các bị cáo được xác định đã móc nối, thông đồng trong quá trình triển khai 5 gói thầu, thi công xây dựng, thuộc 4 dự án thủy lợi do các đơn vị của Bộ NN&PTNT (cũ) làm chủ đầu tư, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 250 tỷ đồng.

“Uy quyền” của cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng

Theo cáo buộc, khoảng cuối năm 2017, khi có thông tin về dự án hồ chứa nước Bản Mồng (tỉnh Nghệ An), bị cáo Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty Hoàng Dân đã đến nhà riêng gặp Hoàng Văn Thắng, thời điểm này là Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, để nhờ tác động cho doanh nghiệp này được tham gia dự án và trúng thầu.

Tại buổi gặp này, ông Thắng đã đồng ý hỗ trợ và trao đổi, tác động với Trần Tố Nghị, nguyên Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình, để tạo điều kiện cho Công ty Hoàng Dân. Sau đó, Dân đã đưa cho ông Thắng 200.000 USD (tương đương 4,54 tỷ đồng).

Kết quả là doanh nghiệp này đã trúng gói thầu số 36 của dự án hồ Bản Mồng (tỉnh Nghệ An) trái quy định pháp luật, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 51,4 tỷ đồng.

Tại tòa, cựu Thứ trưởng Bộ NN&PTNT (cũ) thừa nhận, có quen biết Nguyễn Văn Dân khi đi kiểm tra tại một số dự án. Do đó, khi Dân gọi điện xin đến nhà gặp và “đặt vấn đề”, đã đồng ý do đây là doanh nghiệp quen, đã biết “có năng lực tốt” và chỉ đạo cấp dưới “giúp đỡ”.

“Khi Dân đến nói chuyện để xin dự án, bị cáo đã gọi cho Nghị và nói nhà thầu này có năng lực tốt, tôi ủng hộ, nhưng phải làm đúng quy định pháp luật”, bị cáo Thắng khai. Sau đó bảo Dân liên hệ trực tiếp với Nghị để trao đổi.

Liên quan tới nội dung này, bị cáo Dân thừa nhận, cáo trạng truy tố là đúng, không oan sai. Sau khi nhận được “chủ trương” của lãnh đạo Bộ đồng ý giúp đỡ, Dân đã gặp Trần Tố Nghị và Nguyễn Hải Thanh để nhờ và thỏa thuận cơ chế “lại quả” khoảng 5-7% giá trị gói thầu.

Đáng nói, bị cáo Nghị không có quyền hạn gì trong việc quyết định các dự án, song được sự “định hướng” của cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng, nên đã liên hệ, tác động đến Nguyễn Hải Thanh và lãnh đạo các Ban là chủ đầu tư dự án, để định hướng tạo điều kiện cho Công ty Hoàng Dân.

Trước cáo buộc đưa hối lộ lên tới hơn 42,5 tỷ đồng, bị cáo Dân thừa nhận, nếu không đặt vấn đề, thỏa thuận với các bị cáo Thanh và Nghị hoặc lãnh đạo Bộ, thì “doanh nghiệp không thể trúng gói thầu nào”.

Khai báo với Hội đồng xét xử, bị cáo Trần Tố Nghị cũng thừa nhận hành vi sai trái khi nhận hối lộ 13 tỷ đồng từ Nguyễn Văn Dân. “Bị cáo đã quá sai khi không có vai trò chủ đầu tư trực tiếp, song vẫn nhận tiền để tác động nhất định tới các đơn vị liên quan, nhằm giúp doanh nghiệp trúng thầu. Đây là hành vi sai trái nhất trong quá trình 40 năm công tác”, cựu quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình nói.

Sự biến chất tại các Ban Quản lý dự án

Tại các Ban Quản lý dự án trực thuộc, thủ đoạn “thông thầu” của các bị cáo được phối hợp, thực hiện hết sức tinh vi. Theo đó, tại các dự án như hồ Krông Pách Thượng (Ban 8), Bản Lải (Ban 2) và Cánh Tạng (Ban 1), các bị cáo thuộc phía chủ đầu tư đã cung cấp cho Công ty Hoàng Dân file dữ liệu dự toán đã được duyệt và hồ sơ mời thầu trước thời điểm phát hành chính thức.

Thậm chí, tại Ban 2, bị cáo Trần Văn Lăng còn cho phép nhân viên của Dân mang USB đến tận phòng làm việc để copy file dự toán mật từ máy tính của chủ đầu tư.

Dựa trên các file dự toán này, Công ty Hoàng Dân lập hồ sơ dự thầu với giá sát nút giá dự toán (chỉ giảm khoảng 1-1,25%) để đảm bảo chắc chắn trúng thầu và tối đa hóa lợi nhuận.

Do Công ty Hoàng Dân không đủ năng lực, kinh nghiệm thi công các dự án tương tự theo yêu cầu, Nguyễn Văn Dân đã chỉ đạo thuộc cấp làm giả các hợp đồng thi công khống.

Bị cáo đã sử dụng các hợp đồng giả mạo về việc thi công tại các dự án khác, như: dự án cụm đầu mối thủy điện Suối Sập I hoặc cụm đầu mối thủy điện Khao Mang - Khao Mang Thượng, để đưa vào hồ sơ dự thầu nhằm “làm đẹp” năng lực.

Không những thế, Dân phối hợp với các nhà thầu khác để thành lập các liên danh (như liên danh với Tổng công ty Trường Sơn, Tổng công ty Thủy lợi 4) theo sự gợi ý của chủ đầu tư, nhằm hợp thức hóa quá trình đấu thầu.

Trong các liên danh này, Công ty Hoàng Dân thường là đơn vị đứng đầu và trực tiếp chi tiền hối lộ cho các cá nhân tại Ban Quản lý dự án để đảm bảo liên danh được lựa chọn.

Hành vi thông thầu này đã gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước tổng cộng hơn 251,7 tỷ đồng tại 5 gói thầu thuộc các dự án trọng điểm.

Trả lời phần xét hỏi tại tòa, Nguyễn Văn Dân khai, đã đưa cho bị cáo Nguyễn Hải Thanh, cựu Phó cục trưởng kiêm Giám đốc Ban 4 (hiện đang trốn truy nã, bị đưa ra xét xử vắng mặt), tổng cộng 6,25 tỷ đồng.

Theo bị cáo Dân, để che giấu hành vi nhận tiền hối lộ, cựu Phó cục trưởng Nguyễn Hải Thanh đã chủ động đề nghị “cho mượn 10 tỷ đồng” với lý do cần tiền mua đất và xử lý công việc. Để hợp thức hóa, ông Thanh đã soạn sẵn giấy vay nợ 10 tỷ đồng và yêu cầu Dân ký vào.

Thủ đoạn tương tự cũng được dàn dựng tại Ban 2 và Ban 8, với dự án hồ chứa nước Bản Lải (tỉnh Lạng Sơn) và Krông Pách Thượng (tỉnh Đắk Lắk). Để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, Nguyễn Văn Dân chỉ đạo làm giả hồ sơ là hợp đồng thi công trị giá hơn 702 tỷ đồng tại dự án thủy điện Sông Lô 6, nhằm hợp thức hóa năng lực kinh nghiệm cho Công ty Hoàng Dân.

Qua đó, bị cáo Trần Văn Lăng, cựu Giám đốc Ban 2, đã nhiều lần nhận hối lộ hơn 13,4 tỷ đồng; còn bị cáo Lê Văn Hiến, cựu Giám đốc Ban 8, đã nhận 3 tỷ đồng.

Trốn thuế hàng trăm tỷ đồng

Bị cáo Nguyễn Văn Dân, người đứng sau “hệ sinh thái” gồm 7 doanh nghiệp liên quan, được xác định có vai trò chủ mưu, trực tiếp chỉ đạo, điều hành toàn bộ hành vi đưa hối lộ và thông đồng trong đấu thầu.

Không những thế, sau khi trúng thầu và thi công, Dân chỉ đạo lập hai hệ thống sổ sách kế toán song song: một hệ thống nội bộ thực tế và một hệ thống trên phần mềm FAST dùng để khai báo thuế đã bị chỉnh sửa dữ liệu.

Để nâng khống giá trị quyết toán và rút tiền từ các gói thầu, bị cáo đã mua 2.492 hóa đơn GTGT khống từ 55 doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 512 tỷ đồng, nhằm hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ đầu vào cho 5 gói thầu tại 4 dự án thủy lợi, từ đó quyết toán với chủ đầu tư và giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, gây thiệt hại hơn 99,2 tỷ đồng từ các sai phạm về kế toán và thuế.

Tại phiên tòa, bị cáo Dân bày tỏ sự hối hận sâu sắc, cho rằng do “thiếu hiểu biết trong quản trị” và áp lực phải duy trì quan hệ để có việc làm cho công nhân nên đã nhắm mắt đưa chân vào con đường phạm pháp.

Khi được hỏi về phương án khắc phục hậu quả của vụ án mà bị cáo và đồng phạm đã gây ra, Giám đốc Công ty Hoàng Dân cho biết, trong số 175 cây vàng và các bất động sản bị cơ quan điều tra kê biên, bị cáo xin Hội đồng xét xử cho phép gia đình được bán số tài sản này để nộp lại tiền khắc phục thiệt hại.

Theo bị cáo, số vàng này là tài sản tích lũy của vợ chồng từ thời còn kinh doanh cây xăng, không liên quan đến nguồn tiền thu lợi bất chính từ vụ án.