Bước nhảy 17 bậc đến từ đâu?

Theo báo cáo Chỉ số Trung tâm tài chính toàn cầu lần thứ 40 (Global Financial Centres Index - GFCI 40) vừa công bố, TP.HCM đạt 692 điểm và xếp thứ 67. So với kỳ GFCI 39 công bố tháng 3 vừa qua, thành phố tăng 17 bậc và 27 điểm và có mức tăng thứ hạng lớn thứ hai trong kỳ đánh giá này, sau Copenhagen với 19 bậc.

So với các trung tâm tài chính Đông Nam Á, TP.HCM hiện đứng sau Singapore và Kuala Lumpur, nhưng trên Bangkok, Jakarta và Manila. Riêng về FinTech, TP.HCM đứng sau Singapore, Kuala Lumpur và Bangkok, nhưng xếp trên Jakarta và Manila.

Tuy nhiên, theo phân tích của Ban Chiến lược và Tổng hợp, Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM (VIFC-HCMC), ở nhóm giữa bảng, khoảng cách điểm giữa các hạng rất nhỏ (TP.HCM 692 điểm, Isle of Man ngay sau chỉ 691 điểm), nên chênh lệch 1 - 2 điểm có thể làm đổi vài bậc.

GFCI phản ánh động lực và sự công nhận quốc tế đang hình thành, chưa phải bằng chứng rằng thành phố đã là một trung tâm tài chính hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, báo cáo công khai chỉ liệt kê 15 trung tâm đứng đầu mỗi trụ cột và TP.HCM không nằm trong danh sách nào. TP.HCM cũng không có mặt trong top 15 của tám chỉ số phụ theo ngành. Điểm và thứ hạng theo trụ cột của TP.HCM nằm trong FS Clubroom, hệ thống dành cho thành viên.

Ban Chiến lược và Tổng hợp VIFC-HCMC đánh giá, bước nhảy 17 bậc dường như đến từ đà phát triển của khu vực tài chính và sự ghi nhận ngày càng tăng. Ràng buộc chính nằm ở trụ cột môi trường kinh doanh, đặc biệt là uy tín phòng chống rửa tiền.

Một chi tiết đáng chú ý là điểm đánh giá trung bình dành cho TP.HCM đạt 696 điểm, khá gần mức 692 điểm của GFCI. Điều này cho thấy cảm nhận của người tham gia đánh giá và các yếu tố nền tảng của Thành phố khá tương xứng.

Khu vực tài chính là chất xúc tác chính

Trong năm trụ cột năng lực cạnh tranh được phân tích, phát triển khu vực tài chính được Ban Chiến lược và Tổng hợp, VIFC-HCMC xác định là một trong những chất xúc tác chính đối với vị thế của TP.HCM.

Một yếu tố mới đáng chú ý là việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Việt Nam trở thành quốc gia thứ 24 trong chỉ số FTSE Emerging và cổ phiếu được đưa vào theo lộ trình từng giai đoạn kéo dài sang năm 2027.

Trong khi đó, dữ liệu thị trường được sử dụng trong GFCI 40 mới cập nhật đến tháng 7/2026. Vì vậy, tác động từ việc nâng hạng thị trường chưa được phản ánh trong kỳ đánh giá này và có thể thể hiện rõ hơn trong các kỳ sau.

FinTech cũng ghi nhận bước cải thiện khi TP.HCM tăng 12 bậc, lên vị trí 71. Chiều sâu sản phẩm tài chính bắt đầu xuất hiện thêm những yếu tố mới khi VIFC-HCMC và Vietjet công bố Trung tâm Tài chính Hàng không châu Á - Thái Bình Dương, trong khi Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ tháng 1/2026 tạo khuôn khổ cho lĩnh vực tài sản số.

Tuy nhiên, bên cạnh những động lực mới của khu vực tài chính, phân tích của Ban Chiến lược và Tổng hợp VIFC-HCMC cũng chỉ ra những yếu tố nền tảng cần tiếp tục cải thiện để củng cố năng lực cạnh tranh của TP.HCM.

Trong đó, môi trường kinh doanh được xác định là điểm nghẽn chính. Về khung pháp lý, Nghị quyết 222/2025/QH15 và Nghị định 323/2025, ban hành ngày 18/12/2025, tạo nền tảng cho VIFC. VIFC-HCMC chính thức ra mắt ngày 11/2/2026 và hiện vẫn ở giai đoạn đầu. Nghị định quy định rà soát hoạt động của VIFC sau 5 năm và có thể tái cơ cấu, cho thấy mô hình vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Một vấn đề khác có tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của trung tâm tài chính là phòng, chống rửa tiền. Việt Nam được FATF đưa vào danh sách giám sát tăng cường từ tháng 6/2023 và vẫn nằm trong danh sách sau phiên họp toàn thể ngày 19/6/2026.

Về thuế, GFCI chỉ ra rằng tính rõ ràng và ổn định thường quan trọng hơn mức thuế suất thấp. Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu của OECD đang thu hẹp lợi thế thuế truyền thống, đây là yếu tố đáng lưu ý khi thiết kế chính sách ưu đãi cho VIFC-HCMC.

Ở trụ cột vốn nhân lực, Ban Chiến lược và Tổng hợp VIFC-HCMC đánh giá có nền tảng vững, nhưng còn thiếu chiều sâu. Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025, Việt Nam đứng thứ 44/139 nền kinh tế, trong đó đầu vào đổi mới sáng tạo xếp thứ 50 và đầu ra đứng thứ 37. Về tiếng Anh, EF EPI 2025 ghi nhận Việt Nam đạt 500 điểm, xếp thứ 64/123; riêng TP.HCM đạt 508 điểm.

GFCI xem nguồn nhân lực chuyên môn, thủ tục thị thực nhanh và trình độ tiếng Anh là những yếu tố tạo khác biệt giữa các trung tâm tài chính. Tuy nhiên, phân tích hiện chưa tìm thấy dữ liệu riêng của TP.HCM về quy mô đội ngũ chuyên gia tài chính. Đây được xác định là một khoảng trống dữ liệu cần lưu ý.

Đối với hạ tầng, đánh giá của Ban Chiến lược và Tổng hợp cho rằng TP.HCM đang trong quá trình bắt kịp, trong khi hiệu quả của nhiều dự án lớn chủ yếu sẽ thể hiện rõ hơn trong giai đoạn 2028 - 2030.

Hạ tầng số cũng là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi đây là ưu tiên chính sách số một trong khảo sát GFCI. VIFC-HCMC đã công bố thỏa thuận hợp tác 2 tỷ USD với G42 cho hạ tầng dữ liệu đô thị thông minh. Tuy nhiên, phân tích lưu ý đây mới là công bố hợp tác, chưa phải năng lực đã được đưa vào vận hành.

Danh tiếng có đà nhưng chưa sâu

Một tín hiệu tích cực khác là TP.HCM có 34 lượt được nhắc đến như một trung tâm sẽ trở nên quan trọng hơn trong 2 - 3 năm tới, xếp thứ 11 trong danh sách 15 trung tâm của GFCI.

Tuy nhiên, độ lệch chuẩn của các đánh giá dành cho TP.HCM ở mức 208, trong khi Singapore là 170 và Thâm Quyến 85. Theo phân tích của VIFC-HCMC, điều này gợi ý các đánh giá dành cho TP.HCM vẫn còn phân tán và Thành phố chưa được nhìn nhận một cách nhất quán.

Điều này cũng thể hiện trong cách GFCI phân loại hồ sơ của TP.HCM. Báo cáo phân loại 117 trung tâm theo ba thước đo: mức độ kết nối, độ rộng và độ sâu, Thành phố được xếp là “ứng viên quốc tế.

Mức độ kết nối được xếp ở cấp “quốc tế”, với đánh giá đến từ hơn 23% các trung tâm khác, nhưng chưa đạt ngưỡng 39% để được xếp vào nhóm “toàn cầu”.

Trong khi đó, độ rộng và độ sâu đều ở mức “mới nổi”, cho thấy cả mức đa dạng của các chỉ số nền lẫn sức mạnh của các ngành tài chính chưa đủ để được phân loại ở mức đa dạng hoặc chuyên biệt.

Đáng chú ý, phân loại này không thay đổi so với GFCI 39. Như vậy, dù tăng 17 bậc về thứ hạng tổng thể, hồ sơ cấu trúc của TP.HCM chưa thay đổi.

Theo Ban Chiến lược và Tổng hợp, một số mốc cần tiếp tục theo dõi gồm phiên họp FATF tháng 10/2026; tốc độ dòng vốn theo lộ trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào chỉ số FTSE; số lượng thành viên và giấy phép hoạt động của VIFC-HCMC; thời điểm khai thác sân bay Long Thành và tuyến metro kết nối; cùng các cải cách về thị thực và thu hút nhân lực quốc tế.

Ở góc độ dài hạn hơn, GFCI xác định đầu tư hạ tầng số, thu hút doanh nghiệp FinTech và tài sản số, tăng cường khuôn khổ phòng chống rửa tiền và tội phạm tài chính, cùng phát triển chiều sâu thị trường vốn là những ưu tiên chính sách đáng chú ý trong 5 năm tới.