Sau khi trở về từ lớp học, bé trai 3 tuổi, con chị Thu Hương, bắt đầu xuất hiện triệu chứng sốt. Nghĩ con mắc bệnh thông thường, gia đình cho bé ở nhà và sử dụng thuốc, tuy nhiên tình trạng không cải thiện mà ngày càng nặng hơn.

Thân nhiệt của trẻ thường xuyên ở mức 38,5-40 độ C. Bé đồng thời ho, chảy nước mũi, thở khò khè, ăn kém và mệt mỏi. Nhận thấy tình trạng của con trở nặng, gia đình đưa bé đến bệnh viện thăm khám. Sau khi khám và thực hiện một số chỉ định chuyên khoa, các bác sĩ xác định trẻ bị viêm mũi họng do nhiễm virus RSV, sau đó diễn tiến thành viêm tiểu phế quản và phải nhập viện điều trị.

Sau một thời gian được theo dõi và điều trị tại bệnh viện, sức khỏe của bé tiến triển tốt và được xuất viện. PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An, nguyên Trưởng khoa Tai Mũi Họng Trẻ em, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, hiện là Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt cho biết, virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây các bệnh lý đường hô hấp ở trẻ nhỏ.

Trong giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu, thời tiết thay đổi thất thường có thể tạo điều kiện cho các bệnh đường hô hấp gia tăng. Đáng lưu ý, trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo thường xuyên tiếp xúc gần với nhau nên nguy cơ lây nhiễm RSV cao hơn và có thể xuất hiện nhiều trường hợp mắc trong cùng môi trường.

RSV có thể xâm nhập cơ thể qua mắt, mũi, miệng và lây từ người sang người thông qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt hoặc các giọt bắn phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi. Virus cũng có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp.

Một yếu tố khiến RSV dễ lan truyền ở trẻ nhỏ là virus có thể tồn tại trong nhiều giờ trên những bề mặt, vật dụng thường xuyên được trẻ tiếp xúc như bàn ghế, đồ chơi, khăn sữa. Trẻ có thể nhiễm bệnh sau khi chạm tay vào đồ vật có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.

Đặc biệt, những hành động tiếp xúc rất gần như hôn trẻ cũng có thể làm tăng nguy cơ truyền virus nếu người lớn đang mang mầm bệnh. Vì vậy, với trẻ nhỏ, nhất là trẻ sơ sinh, chuyên gia khuyến cáo hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện bệnh đường hô hấp.

Khi nhiễm RSV, trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như sốt, ho nhiều, chảy nước mũi, thở khò khè, quấy khóc, mệt mỏi. Khi bệnh diễn biến nặng hơn, trẻ có thể thở nhanh, khó thở hoặc xuất hiện tình trạng rút lõm lồng ngực.

PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An khuyến cáo cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe của trẻ, thay vì chỉ căn cứ vào những triệu chứng ban đầu để cho rằng trẻ mắc bệnh hô hấp thông thường.

Nếu trẻ xuất hiện khó thở, lờ đờ, sốt kéo dài không hạ dù đã sử dụng thuốc hạ sốt hoặc tình trạng sức khỏe tiếp tục xấu đi, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Phần lớn trường hợp nhiễm RSV ở trẻ không nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, một số trẻ có thể diễn biến nặng, gây viêm tiểu phế quản, viêm phế quản phổi hoặc viêm phổi. Trường hợp nghiêm trọng hơn có thể ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và cần được hỗ trợ hô hấp.

Đặc biệt, trẻ sơ sinh là nhóm cần được chú ý bởi hệ miễn dịch còn non nớt. Khi nhiễm RSV, trẻ có nguy cơ gặp diễn biến nghiêm trọng hơn và cần được theo dõi chặt chẽ.

Do RSV dễ lây qua dịch tiết đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp và các bề mặt có virus, phòng bệnh cho trẻ cần bắt đầu từ những sinh hoạt hằng ngày. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, gia đình nên hạn chế để trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hoặc có các biểu hiện như ho, sốt, chảy nước mũi. Người lớn đang có dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp không nên hôn trẻ, đặc biệt hôn vào vùng miệng.

Các vật dụng trẻ thường xuyên cầm, nắm như đồ chơi, bàn ghế và vật dụng cá nhân cũng cần được vệ sinh phù hợp. Với trẻ đi nhà trẻ, việc theo dõi sức khỏe và hạn chế đưa trẻ đang mắc bệnh đến lớp có ý nghĩa trong giảm nguy cơ lây nhiễm cho những trẻ khác.

Trường hợp bé trai 3 tuổi phải nhập viện sau khi nhiễm RSV cho thấy những triệu chứng ban đầu tưởng như một đợt viêm đường hô hấp thông thường vẫn có thể diễn tiến nặng hơn.

Điều quan trọng là phụ huynh cần theo dõi sát trẻ trong quá trình mắc bệnh, đặc biệt chú ý các dấu hiệu bất thường về hô hấp, tình trạng sốt và ý thức. Khi trẻ khó thở, lờ đờ, sốt kéo dài hoặc tình trạng bệnh nặng lên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Về phòng bệnh RSV bằng vắc-xin, theo bác sỹ Phan Phong Kỳ, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, vắc-xin RSV kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại protein F của virus - protein có vai trò giúp RSV bám và xâm nhập tế bào đường hô hấp. Các kháng thể đặc hiệu được tạo ra giúp giảm nguy cơ bệnh hô hấp nặng do RSV.

Một trong những vắc-xin RSV hiện nay là Abrysvo. Đối với phụ nữ mang thai thuộc nhóm phù hợp, việc tiêm chủng nhằm tạo miễn dịch cho mẹ và truyền kháng thể qua nhau thai để bảo vệ trẻ trong những tháng đầu sau sinh.

Bên cạnh vắc-xin cho mẹ, kháng thể đơn dòng là một hướng dự phòng khác. Khác với vắc-xin kích thích cơ thể tự tạo miễn dịch, biện pháp này cung cấp trực tiếp kháng thể cho trẻ, nhờ đó tạo khả năng bảo vệ mà không phụ thuộc vào quá trình hình thành đáp ứng miễn dịch của trẻ.

Các chuyên gia nhấn mạnh việc lựa chọn biện pháp dự phòng cần căn cứ vào tuổi, tình trạng sức khỏe, thai kỳ và khuyến cáo chuyên môn, thay vì tự quyết định.

Hiện vắc-xin RSV đã được triển khai tại một số cơ sở tiêm chủng dịch vụ, trong đó có Hệ thống Tiêm chủng Long Châu. Việc các giải pháp dự phòng mới bắt đầu được đưa vào thực tế mở thêm lựa chọn bảo vệ những nhóm có nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong giai đoạn đầu đời.

RSV phổ biến đến mức phần lớn trẻ có thể từng nhiễm trong những năm đầu đời, nhưng hậu quả của bệnh không giống nhau ở mọi trẻ. Với trẻ dưới 1 tuổi, đặc biệt trong những tháng đầu sau sinh, khoảng cách từ những biểu hiện giống cảm lạnh đến viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp có thể rất ngắn.

Bởi vậy, bên cạnh nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm và đưa trẻ đi khám kịp thời, chủ động phòng bệnh và tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược giảm nhập viện, biến chứng và tử vong do RSV ở trẻ nhỏ.