Mở đường cho cơ chế phát triển đặc thù

Ông Nguyễn Hải Trường, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi xác nhận, Văn phòng Trung ương Đảng vừa có Công văn số 5828-CV/VPTW thông báo ý kiến của Bộ Chính trị về cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Theo công văn, tại phiên họp ngày 16/10/2026, xem xét Tờ trình số 128-TTr/ĐU ngày 15/10/2026 của Đảng ủy Chính phủ và ý kiến của các cơ quan liên quan, Bộ Chính trị đồng ý chủ trương cho Khu kinh tế Dung Quất được áp dụng các cơ chế, chính sách đang áp dụng đối với khu thương mại tự do tại TP. Hải Phòng và TP. Đà Nẵng, cùng các cơ chế, chính sách ưu đãi cao nhất theo quy định của Luật Phát triển đô thị.

Bộ Chính trị giao cho Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội chỉ đạo bổ sung nội dung nêu trên vào Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Đồng thời bổ sung Nghị quyết Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI để giao Chính phủ xem xét, quyết định các cơ chế, chính sách áp dụng cho Khu kinh tế Dung Quất bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng nhằm đáp ứng ngay nhu cầu về lọc, hóa dầu, đóng tàu, dự trữ chiến lược và phát triển năng lượng quốc gia.

Trước đó, Đảng ủy Chính phủ đã có Tờ trình số 128-TTr/ĐU trình Bộ Chính trị về cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Theo tờ trình, việc xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, mang tính đột phá nhằm tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi để phát triển Trung tâm theo chủ trương, định hướng của Trung ương.

Trọng tâm là tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và điểm nghẽn về nguồn lực, đầu tư, đất đai, quy hoạch, thủ tục hành chính, công nghệ và nguồn nhân lực. Đồng thời, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội, thu hút nhà đầu tư chiến lược, các dự án quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại và có khả năng tạo động lực tăng trưởng.

Các cơ chế, chính sách mới cũng hướng đến đẩy nhanh đầu tư kết cấu hạ tầng và triển khai các dự án trong Trung tâm.

Cùng với đề xuất cơ chế đặc thù, Tờ trình số 128-TTr/ĐU cũng xác định các mục tiêu cụ thể trong quá trình xây dựng Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Theo đó, đến năm 2030, Trung tâm phấn đấu đáp ứng toàn bộ nhu cầu xăng dầu của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, đồng thời đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước.

Năng lực dự trữ dầu thô đặt mục tiêu đạt mức tương đương 20 ngày sản xuất, dự trữ xăng dầu đạt 20 ngày tiêu thụ. Tổng sản lượng năng lượng cuối cùng đạt khoảng 8 triệu tấn dầu quy đổi.

Về thu hút đầu tư, Trung tâm đặt mục tiêu huy động 5 tỷ USD vốn đầu tư trong và ngoài nước đến năm 2030, đóng góp 30% vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ngãi và tạo ra khoảng 5.000 việc làm mới.

Đến năm 2045, mục tiêu thu hút đầu tư được nâng lên 50 tỷ USD. Trung tâm được định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng và vật liệu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi, khu vực miền Trung và cả nước, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Nền tảng công nghiệp với gần 20 tỷ USD vốn đăng ký

Khu kinh tế Dung Quất là khu kinh tế đa ngành, đa lĩnh vực, với trọng tâm phát triển công nghiệp lọc dầu, hóa dầu và công nghiệp nặng quy mô lớn.

Khu kinh tế này có vị trí chiến lược, hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ, bao gồm cảng biển nước sâu, giao thông kết nối, hệ thống cấp điện, cấp nước, xử lý chất thải và các khu đô thị phụ trợ.

Đặc biệt, Khu kinh tế Dung Quất là nơi đặt Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên của cả nước, tạo nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp lọc hóa dầu và các ngành công nghiệp liên quan.

Theo số liệu tại tờ trình, Khu kinh tế Dung Quất hiện có 296 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 421.683 tỷ đồng, tương đương khoảng 19,268 tỷ USD. Trong đó, 217 dự án đã đi vào hoạt động.

Tổng vốn đầu tư thực hiện tại Khu kinh tế Dung Quất đạt khoảng 282.457 tỷ đồng, tương đương 13,68 tỷ USD. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2025 đạt khoảng 284.500 tỷ đồng, đóng góp vào ngân sách nhà nước khoảng 27.774 tỷ đồng mỗi năm.

Riêng Nhà máy lọc dầu Dung Quất là công trình trọng điểm quốc gia, có công suất chế biến 6,5 triệu tấn dầu thô/năm, tổng vốn đầu tư 3,053 tỷ USD, đáp ứng hơn 30% nhu cầu xăng dầu cả nước.

Từ khi đi vào hoạt động năm 2009 đến nay, nhà máy đã sản xuất và tiêu thụ hơn 101 triệu tấn sản phẩm xăng dầu các loại. Tổng doanh thu đạt trên 1,8 triệu tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước hơn 245.000 tỷ đồng.

Tờ trình của Đảng ủy Chính phủ cũng nêu rõ, các chính sách hiện hành, đặc biệt là chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của mô hình Trung tâm. Vì vậy, việc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành nghị quyết của Quốc hội được xác định là cần thiết, tạo cơ sở pháp lý để tỉnh Quảng Ngãi và các bộ, ngành triển khai nhiệm vụ xây dựng Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.