Nền tảng cho chiến lược hiện diện dài hạn

Có lịch sử 130 năm, Skoda thuộc nhóm 3 thương hiệu ô tô bán chạy nhất tại châu Âu với thế mạnh danh mục sản phẩm rộng, giá cạnh tranh trong khi duy trì tiêu chuẩn cao.

Sau giai đoạn đầu thâm nhập thị trường bằng các mẫu xe nhập khẩu, chiến lược của Skoda đang chuyển sang một bước mới khi thực hiện sản xuất ngay tại Việt Nam. Hai mẫu Kushaq và Slavia được lựa chọn lắp ráp tại Việt Nam thuộc phân khúc sản phẩm có quy mô khách hàng lớn.

Việc đưa hai mẫu xe này vào sản xuất, cùng kế hoạch xây dựng hệ sinh thái sản xuất và cung ứng, cho thấy Skoda và Tập đoàn Thành Công (TC Group) đang lựa chọn hướng đầu tư dài hạn thay vì chỉ tiếp cận Việt Nam như một thị trường tiêu thụ xe nhập khẩu.

Trung tâm của chiến lược này là Nhà máy Ô tô Thành Công Việt Hưng, đặt tại Khu công nghiệp Việt Hưng, TP. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Nhà máy được khởi công năm 2023, vận hành thử nghiệm từ cuối năm 2024 và chính thức khánh thành vào tháng 3/2025, trở thành cơ sở sản xuất xe Skoda đầu tiên tại Đông Nam Á. Với diện tích 36,5 ha, tổng vốn đầu tư gần 8.700 tỷ đồng, nhà máy có công suất thiết kế 120.000 xe/năm.

Nhưng khoản đầu tư tại Quảng Ninh không chỉ dừng lại ở một dây chuyền lắp ráp ô tô.

Nhà máy là dự án trung tâm trong Tổ hợp chuyên đề công nghiệp ô tô và phụ trợ Thành Công Việt Hưng có quy mô hàng trăm hecta.

Theo định hướng của TC Group, tại đây sẽ phát triển hệ sinh thái gồm các nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô, khu kho bãi, cảng, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng các nhà máy công nghiệp hỗ trợ.

Bên cạnh hạng mục sản xuất chính, tổ hợp đã đầu tư hệ thống kho logistics, trạm xử lý nước thải và đường thử dài 1,5 km, được thiết kế mô phỏng nhiều điều kiện địa hình để phục vụ kiểm tra chất lượng xe trước khi xuất xưởng.

Đây là những nỗ lực đáng kể của doanh nghiệp khi bài toán nội địa hóa ngành ô tô vẫn còn nhiều thách thức tại Việt Nam.

Trước đó, theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), tỷ lệ nội địa hóa đối với xe tải hiện đạt khoảng 40 - 45%, hoàn thành mục tiêu đề ra cho giai đoạn đến năm 2020. Tuy nhiên, với xe con đến 9 chỗ, tỷ lệ này mới đạt khoảng 12 - 20%, thấp hơn mục tiêu 30 - 40%.

Để từng bước thu hẹp khoảng cách này, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 – 2035, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô lên 22 - 30% vào năm 2030 và 32 - 40% vào năm 2035.

Một trong những điểm nghẽn của quá trình nội địa hóa là quy mô thị trường và sản lượng của từng mẫu xe chưa đủ lớn để tạo động lực cho các nhà cung cấp linh kiện đầu tư sản xuất tại chỗ.

Bởi vậy, nội địa hóa không đơn giản là tăng số lượng chi tiết được sản xuất trong nước, mà đòi hỏi hình thành được hệ sinh thái sản xuất đủ quy mô để các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có thể tham gia.

Từ góc độ này, mô hình mà Skoda và TC Group đang triển khai tại Quảng Ninh có ý nghĩa rộng hơn hoạt động lắp ráp hai mẫu xe Kushaq và Slavia.

Việc đầu tư đồng thời nhà máy, hạ tầng logistics và từng bước phát triển chuỗi cung ứng có thể tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp linh kiện tham gia vào chuỗi sản xuất. Khi sản lượng tăng lên, khả năng mở rộng nội địa hóa cũng có thêm cơ sở, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát triển các dòng xe sử dụng công nghệ và năng lượng mới trong tương lai.

Đa dạng sản phẩm, mở rộng đại lý, tăng năng lực hậu mãi để đứng chân lâu dài

Nếu nhà máy Quảng Ninh là nền tảng ở phía sản xuất, thì mạng lưới phân phối, hậu mãi và danh mục sản phẩm là những mắt xích còn lại trong chiến lược xây dựng chỗ đứng lâu dài tại thị trường Việt Nam.

Skoda hiện vận hành 19 đại lý và xưởng dịch vụ ủy quyền trên toàn quốc, với mức đầu tư khoảng 50 - 100 tỷ đồng cho mỗi cơ sở. Thương hiệu hiện đang tiếp tục mở rộng mạng lưới dựa trên nhu cầu của từng thị trường, nhằm cân bằng giữa độ phủ thương hiệu và hiệu quả hoạt động của các đại lý.

Đây là bài toán quan trọng đối với một thương hiệu còn tương đối mới với số đông người tiêu dùng Việt Nam bởi trong ngành ô tô, năng lực cạnh tranh không chỉ nằm ở sản phẩm và giá bán, mà còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng tiếp cận dịch vụ, bảo dưỡng và cung ứng phụ tùng sau bán hàng.

Ở khâu này, Skoda khai thác lợi thế từ hệ thống của Volkswagen Group. Phụ tùng được nhập khẩu trực tiếp từ Cộng hòa Séc và Trung tâm Hậu mãi khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Singapore. Nguồn cung này kết hợp với hạ tầng logistics của TC Group, trong đó có hệ thống kho phụ tùng tại các khu vực trọng điểm, nhằm rút ngắn thời gian cung ứng linh kiện và hạn chế thời gian chờ đợi của khách hàng.

Cùng với sản xuất và hậu mãi, danh mục sản phẩm tại Việt Nam cũng đang được mở rộng theo hai nguồn cung.

Nhóm sản xuất trong nước gồm SUV cỡ B Kushaq và sedan hạng B Slavia. Trong khi đó, danh mục xe nhập khẩu nguyên chiếc gồm Karoq, Kodiaq và Octavia. Các dòng xe nhập khẩu như Kodiaq thế hệ mới và Karoq được trang bị hệ thống hỗ trợ lái nâng cao ADAS, qua đó bổ sung lựa chọn ở các phân khúc cao hơn cho khách hàng.

Cách tổ chức danh mục này cho phép Skoda vừa sử dụng sản phẩm lắp ráp trong nước để tiếp cận những phân khúc có quy mô lớn, vừa duy trì các mẫu xe nhập khẩu nhằm mở rộng phạm vi khách hàng và nhận diện thương hiệu.

Quan trọng hơn, việc kết hợp giữa sản xuất trong nước, sản phẩm nhập khẩu, mạng lưới đại lý và hệ thống hậu mãi cho thấy cuộc cạnh tranh của Skoda tại Việt Nam không đặt cược vào một mẫu xe đơn lẻ.

Điều này càng có ý nghĩa khi thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến sự tham gia của nhiều thương hiệu mới, khiến cạnh tranh không chỉ diễn ra về giá bán mà ngày càng mở rộng sang công nghệ, chất lượng dịch vụ, độ phủ mạng lưới và chi phí sử dụng trong suốt vòng đời sản phẩm.

Việc sở hữu hệ sinh thái khép kín - từ sản xuất tại chỗ, cung ứng ổn định đến mạng lưới dịch vụ đồng bộ - chính là nền tảng cốt lõi giúp Skoda duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn, thay vì chỉ phụ thuộc vào các chính sách kích cầu ngắn hạn.